“Đầu tháng 12-2008, một nhóm hơn 10 thành viên của kênh VTV6 (kênh dành cho thanh thiếu niên - Đài truyền hình Việt Nam) đến một trường tiểu học của xã Mỏ Né, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình. Trường không có thư viện, không có nhà vệ sinh, không có tủ thuốc. Tất cả lớp học và nhà ở của giáo viên đều làm bằng tranh tre tạm bợ. Nhiều em mặc quần áo mỏng manh đi học trong mùa rét. Anh Vũ - người dẫn chương trình của VTV6 đã đề nghị một em học sinh đóng góp một đồ dùng của mình để đổi lấy những gì mà trường học của mình còn thiếu. Em học sinh đồng ý tặng chiếc chun buộc tóc. Và chiếc chun buộc tóc tiếp tục hành trình suốt chiều dài đất nước với đích đến là 300 triệu đồng - số tiền đủ để biến giấc mơ của các em học sinh nghèo thành hiện thực...
“Hành trình” của chiếc chun buộc tóc
Tôn Hiếu Anh, biên tập viên VTV6, một thành viên của đoàn làm phim, kể lại: “Người đầu tiên chúng tôi thử lòng tốt là một bạn trai đang chơi trượt ván ở gần tượng đài Lênin. Xã hội thường lên án thế hệ 8X, 9X hiện nay sống thờ ơ, vô cảm với những vấn đề xã hội. Nhưng trường hợp này, chúng tôi đã chứng minh ngược lại. Khi nghe chúng tôi đề nghị góp tay vào việc biến ước mơ của các em ở Mỏ Né thành hiện thực, bạn trai kia đã đồng ý đổi chiếc móc đeo chìa khóa của mình lấy sợi dây buộc tóc”.
Từ chiếc móc đeo chìa khóa, đoàn làm phim đổi được thỏi son của một cô gái đang mua sắm tại Trung tâm thương mại Vincom. Tiếp đó, thỏi son lại được đổi lấy chiếc đồng hồ của hoa hậu Ngô Phương Lan, có danh thiếp cùng chữ ký tặng của hoa hậu. Chiếc đồng hồ lại được đổi lấy chiếc áo của danh thủ Hồng Sơn. Những nhân vật được đề xuất bất ngờ về việc trao đổi lần lượt là: Thiếu tướng, Tổng biên tập Báo Công An Nhân Dân Hữu Ước; một doanh nhân đang tham dự “Đại hội doanh nghiệp trẻ tiêu biểu”, giám đốc của Công ty Thần Châu Ngọc Việt. Hành trình của lòng tốt tiếp tục vào phía Nam với những vật phẩm càng ngày càng có giá trị. Cuối cùng, sau khi gặp ông Lê Văn Kiểm - Chủ tịch Hội đồng quản trị sân golf Long Thành, đoàn làm phim đã nhận được 500 triệu đồng (đổi lấy bức tranh của thiếu tướng Hữu Ước đã tặng đoàn trước đó).
Tổng cộng “hành lý” của đoàn thực hiện phóng sự khi quay trở lại Đà Bắc (Hòa Bình) là 400 đầu sách được Công ty Văn hóa Phương Nam ủng hộ, cùng với hai ngày lương của toàn bộ cán bộ, công nhân viên công ty. Khoản tiền 500 triệu đồng được các thành viên của đoàn chuyển thành quần áo, găng tay, ủng, tất, giấy, vở cho các em. Những thiết bị cho hai nhà vệ sinh của trường học cũng được mua từ Hà Nội.
Các thành viên của đoàn tự tay đóng gói, khuân vác đồ từ 6 giờ tối đến 4 giờ sáng ngày hôm sau để mang lên Mỏ Né. Sau ba tuần, những gì đổi được từ chiếc chun buộc tóc đã vượt hàng ngàn cây số quay về Mỏ Né...
Những câu chuyện không lên hình
Nguyễn Sĩ Anh Vũ, phóng viên lên hình trong toàn bộ phóng sự, chia sẻ trải nghiệm: “Tôi đã gặp rất nhiều người để thực hiện chương trình này, từ những người bình thường nhất cho đến những người nổi tiếng, những chủ doanh nghiệp giàu có. Tôi biết được rằng xung quanh chúng ta còn rất nhiều người tốt. Đó là điều vui và xúc động nhất đối với tôi sau khi chương trình kết thúc”.
Biên tập viên Tôn Hiếu Anh, người theo đuổi từ đầu đến cuối chương trình, kể lại nhiều chuyện hậu kỳ. Đoàn làm phim đã có những giây phút hết sức lo lắng và hoang mang vì thời gian thực hiện chương trình không nhiều (ba tuần), trong khi đó đây là chương trình truyền hình thực tế, các nhân vật được lựa chọn khá ngẫu nhiên, không có sự chuẩn bị trước. “Khi chúng tôi gặp ông giám đốc Công ty Thần Châu Ngọc Việt, cả đoàn đã rất căng thẳng, vì thời gian không còn nhiều. Làm cách nào để không ép ý phóng sự mà đạt được mục tiêu của chương trình. Nếu không thuyết phục được người ủng hộ, chương trình hoàn toàn có nguy cơ “gãy” sau cả quá trình gian nan” - Hiếu Anh kể lại.
Quá trình thực hiện phóng sự, đoàn làm phim cũng nhận được nhiều trợ giúp bất ngờ. Khi vận chuyển những quà tặng từ Nam ra Bắc, bốn thành viên trong đoàn đem theo vượt quá số cân hành lý được mang lên máy bay. Một hành khách lớn tuổi sẵn sàng nhận chuyển phần quà còn thừa sang tiêu chuẩn hành lý mang theo của mình. Lúc đoàn đi mua máy vi tính để mang lên Đà Bắc, chính người bán hàng đã ủng hộ hai bộ máy tính, cửa hàng cử cả nhân viên đi theo đoàn, lên tận nơi để cài đặt cho các em nhỏ. “Tôi thấy phóng sự có quá ít thời lượng, 45 phút của phóng sự quá ít ỏi so với lòng tốt của mọi người. Cả đoàn làm phim đều hy vọng nếu chương trình được đón nhận sẽ làm dài hơi chứ không chỉ là một phóng sự trong chương trình “Nối vòng tay lớn” - Tôn Hiếu Anh chia sẻ.
Phép nhân lòng tốt
“Mọi người thường nghĩ chỉ những người giàu mới có thể làm từ thiện. Nhưng thực tế người nghèo vẫn giúp đỡ những người xung quanh mình. Vấn đề là tạo cơ hội để mọi người thể hiện lòng tốt. Câu chuyện sẽ không chỉ dừng lại trong 45 phút phát sóng mà sẽ còn tiếp diễn trong lòng mỗi người xem, họ sẽ có thể tiếp tục câu chuyện bằng cách giúp đỡ cho những người còn khó khăn ngay bên cạnh nhà mình” - chị Tạ Minh Phương, Phó phòng Nội dung 2, kênh VTV6, kể về ý tưởng thực hiện phóng sự.
Có thể khi cậu bé đầu tiên đổi chiếc móc chìa khóa để nhận chiếc dây buộc tóc chưa thấy được giá trị của chiếc dây buộc tóc. Nhưng nếu xem lại chương trình, cậu bé sẽ nhận ra rằng chiếc dây buộc tóc ấy rất ý nghĩa và mình là một “mắt xích” quan trọng trong “phép nhân lòng tốt”. Chị Phương cho rằng: “Không thể so sánh một chiếc móc chìa khóa với một món quà hàng trăm triệu đồng. Tôi thấy tất cả đều có giá trị ngang nhau vì tất cả đều là tấm lòng, đều nằm trong một vòng tròn mà lòng tốt được nhân lên”.
Tháng hành động Vì người nghèo do Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và Đài truyền hình Việt Nam tổ chức được tổng kết ngày 31-12-2008. Tâm điểm của chương trình là đại nhạc hội “Nối vòng tay lớn” được tổ chức tối qua.
Từ 16 giờ ngày 31-12 phóng sự Phép thử lòng tốt kể về hành trình của chiếc chun buộc tóc, về phép lạ lòng tốt được phát trên kênh VTV1 - Đài truyền hình Việt Nam. Phóng sự đã phản ánh lại cả quá trình từ khi các phóng viên đặt chân đến Mỏ Né, đến những cuộc gặp gỡ để nhân lên giá trị chiếc chun buộc tóc cho đến lúc người thực hiện chương trình đi mua hàng, mua quà. Những người tham gia “Phép thử lòng tốt” sẽ được tận mắt chứng kiến mình đã đóng góp như thế nào và những món quà đã được trao đến tận tay người nghèo như thế nào.