Nhiều thông điệp thể hiện tinh thần đổi mới đã được thể hiện trong phát biểu quan trọng này; trong đó, đáng chú ý nhất là quan điểm phát huy sức mạnh tổng hợp, xem nhân dân là lực lượng chủ đạo thực hiện, đồng thời cũng là đối tượng thụ hưởng kết quả của các giải pháp của Chính phủ.
Năm 2009, dự báo sẽ là một năm khó khăn hơn về nhiều mặt so với năm 2008, do độ trễ của cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, dẫn đến suy thoái kinh tế ở nhiều nước. Tăng trưởng GDP, theo dự báo của Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF), của nước ta sẽ chỉ còn 5%; kịch bản tốt nhất cũng chỉ là 6,5%. Các yếu tố cầu ngoại, như đầu tư trực tiếp, gián tiếp nước ngoài; kiều hối, xuất khẩu, du lịch... đều sẽ giảm sút. Thất nghiệp, gia tăng hộ nghèo là vấn đề phải đối mặt. Vì vậy, chỉ còn trông chờ nội lực. Xem thị trường nội địa là điểm tựa để doanh nghiệp (DN) vươn lên trong cạnh tranh, giải pháp đầu tiên của Chính phủ, là tháo gỡ khó khăn để DN, người dân đẩy mạnh sản xuất kinh doanh. Đặc biệt là tập trung tháo gỡ khó khăn cho DN vừa và nhỏ- đối tượng giải quyết việc làm nhiều nhất nhưng đang khó khăn nhất. Các giải pháp tiếp theo là huy động các nguồn lực, để kích cầu đầu tư và tiêu dùng; bảo đảm an sinh xã hội, đẩy mạnh xóa đói giảm nghèo; thực hiện chính sách tiền tệ, chính sách tài chính tích cực, hiệu quả; tập trung điều hành quyết liệt, linh hoạt và phù hợp thực tế tình hình.
Các chuyên gia cho rằng các giải pháp trên là kịp thời, đúng hướng. Vấn đề là chỉ đạo thực hiện đồng bộ. Đặc biệt, cần đi kèm với cải cách hành chính, chấn chỉnh bộ máy, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức. Bởi thực tế cho thấy, nhiều chủ trương chính sách của Chính phủ, dù đúng đắn, nhưng đã không đến được với dân, do bộ máy quan liêu, vô cảm. Điển hình là sự thiếu trách nhiệm của các bộ Y tế, NN-PTNT trong việc công bố không chính xác chất melamine, dự báo sai sản lượng lúa khiến cả DN và nông dân phải khốn đốn. Rồi sự thờ ơ khó hiểu của chính quyền tỉnh Đồng Nai, khi người dân kiện Vedan gây ô nhiễm môi trường. Một thống kê mới nhất cho thấy, hiện đang có đến trên 6.500 thủ tục hành chính liên quan đến người dân và DN. Chỉ cần đơn giản được 40% thủ tục hành chính hiện hành, đã có thể tiết kiệm được từ 13.000-17.000 tỉ đồng!
Dẫn lời dạy của Bác Hồ “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng các giải pháp chủ động ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng, bảo đảm an sinh xã hội đều hướng tới việc phát huy nguồn lực của toàn xã hội và sức mạnh của khối đoàn kết toàn dân. Vì vậy phải thực sự phát huy tinh thần dân chủ “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”. Mong rằng thông điệp này của thủ tướng được vận hành xuyên suốt trong bộ máy hành chính, với ý thức trách nhiệm vì dân của mỗi cán bộ, công chức. Có như vậy, các giải pháp của Chính phủ mới phát huy hiệu quả và nền kinh tế sẽ sớm hồi phục...