Khó thay đổi, nếu...

Chủ Nhật, 04/01/2009 23:57

Hoạt động dạy - học ở ta đang phổ biến cách thầy đọc - trò chép. Dù ngành GD-ĐT ra sức hô hào thay đổi phương pháp giảng dạy, song xem ra còn khá lâu mới có sự đổi thay. Nguyên nhân của nó, nếu tiếp cận ở môi trường vi mô, có thể nêu ra những lý do cụ thể, như: quy định giáo viên (GV) phải thực hiện đủ các bước lên lớp, phân phối chương trình tựa “pháp quy”; xem sách giáo khoa (SGK) như “pháp lệnh”, chất lượng dạy được đánh giá qua tỉ lệ học sinh (HS) lên lớp và đỗ tốt nghiệp...

Đó là chưa kể nhiều GV không còn thời gian đầu tư vào việc thay đổi công nghệ dạy học vì... bận dạy thêm! Mục tiêu giáo dục toàn diện không hiện thực khi nhà trường dành phần lớn thời gian cho việc tổ chức dạy chữ. Ngoài 3 môn toán, văn và ngoại ngữ, thầy - trò đều chỉ coi trọng các môn sẽ thi trong các kỳ thi quốc gia. Hiện tượng học thêm còn hơn cả chính khóa khiến HS không còn thời gian tự học... Những nguyên nhân ấy đã góp phần không nhỏ làm giảm sáng tạo của GV trong khi dạy, mất khả năng chủ động của HS trong lúc học.

Vậy, để thay đổi và tiến tới loại bỏ phương pháp dạy- học lạc hậu ấy, Bộ GD-ĐT cần thiết kế chương trình giáo dục mới sao cho thực sự hiện đại, gọn nhẹ, dễ học, giảm thời lượng và khối lượng một số môn để tăng thêm nhiều môn học khác mà không tạo cảm giác nặng nề cho HS. Mỗi môn học chỉ cần ban hành chương trình khung kèm theo phụ lục là nội dung chi tiết cơ bản. Trong mỗi bộ môn nên rà soát loại bỏ những kiến thức lạc hậu và không hiệu dụng, giúp HS biết được nhiều mà không cần phải nhớ nhiều. Cho phép tư nhân soạn SGK. Nên từ bỏ quan niệm cứng chọn bộ SGK chung cho các trường học, mà giao việc ấy cho GV trực tiếp đứng lớp. Tùy theo thực tế của từng địa phương, vùng, miền và trình độ HS mà GV được quyền chọn sách nào thích hợp. Thị trường SGK cũng đã đến lúc mở cửa vì yêu cầu đổi mới giáo dục.

Song song với việc thay đổi phương thức đào tạo ở các trường ĐH sư phạm, cũng cần coi trọng việc tái đào tạo cho lực lượng GV hiện hữu. Không thể tổ chức bồi dưỡng GV theo chu kỳ kiểu lấy lệ như hiện nay, cả việc thay sách với kinh phí không nhỏ song hiệu quả lại chẳng lớn. Phải khuyến khích việc tự học của GV, song không thể khoán trắng. Phải tiếp tục khẳng định mạnh mẽ mục tiêu đào tạo toàn diện của nhà trường, cụ thể hóa nó để tạo ra sự ham thích cho HS khi đến trường. Về cải cách khảo thí, phải quyết tâm cải tổ thi cử sao cho thể hiện rõ chức năng của mỗi kỳ thi.

Chuyện đọc - chép chỉ là một phần trong hoạt động dạy - học, nhưng có hệ quả bao trùm toàn bộ không gian và hoạt động của nhà trường. Phải xem việc tháo gỡ nó như là làm một cuộc cách mạng giáo dục vậy.

TẠ QUANG SUM
[Quay lại]