Ngân hàng trong nước coi chừng mất sân

Theo ông Nguyễn Chơn Trung, Trưởng Ban HEPZA, hiện có 591 DN đăng ký đầu tư vào KCN-KCX nhưng chỉ mới có 412 DN hoạt động. Số DN còn lại chưa triển khai dự án đầu tư hoặc đang xây dựng cơ sở hạ tầng, phần lớn là vì thiếáu vốn. Qua khảo sát, hầu hết các DN đều có nhu cầu vay vốn để tăng cường vốn lưu động, trang bị máy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ... Năm 2002, nhu cầu vay vốn của các DN trong nước khoảng 1.000 tỉ đồng và các DN nước ngoài khoảng 517 triệu USD. Các ngân hàng (NH) trong nước hiện cũng đã có gần 20 chi nhánh tại các KCN-KCX để đáp ứng nhu cầu này.

Ông Hoàng Văn Toàn, Tổng Giám đốc NH TMCP Phương Nam, cho rằng: “Cho DN trong KCN-KCX vay là hình thức đầu tư ít rủi ro nhất”. Qua 3 năm đầu tư các DN ở một số nơi như: KCN Việt Hưng, Singapore, Tân Tạo, Lê Minh Xuân... chưa phát sinh sự cố nào.

Nghịch lý trong phát vay ở KCN-KCX

Muốn vay vốn NH thì phải có tài sản thế chấp gần như là điều bất di bất dịch. Bà Đào Thị Bạch Lan, Phó Giám đốc Công ty Tanaka (KCX Tân Thuận), cho biết: “Công ty chúng tôi thành lập năm 1995. Đến năm 1997 có nhu cầu vay vốn để mở rộng sản xuất, nhưng vác hồ sơ đi 5-7 NH đều bị từ chối, cuối cùng phải nhờ công ty mẹ bảo lãnh vay NH nước ngoài 500.000 USD, lãi suất 4,5%/năm (thực tế lãi suất là 3,5%/năm, thêm 1% phí bảo lãnh của công ty mẹ. Trong khi đó, lãi suất của NH trong nước là 7,5% - 8%/năm, thủ tục nhiêu khê). Năm 2001, công ty chúng tôi làm ăn có lãi, hồ sơ tài chính rất rõ ràng. Có nhu cầu vay tiếp để mở rộng quy mô, tăng vốn, nhưng đến NH Ngoại thương vay vẫn bị bắt buộc phải có tài sản thế chấp. Dù chúng tôi ra sức chứng minh tài chính trong sạch trong hơn 5 năm vẫn không được vay tín chấp”.

Trong khi đó, hiện nay các NH nước ngoài chào mời DN rất ráo riết, với lãi suất thấp (chỉ bằng khoảng 50% so với vay NH trong nước), thủ tục dễ dàng lại không cần tài sản thế chấp.

Vì sao ngân hàng trong nước chưa dám mở rộng cho vay tín chấp?

Ông Vũ Huy Toản, Phó Giám đốc NHNN chi nhánh TPHCM, cho rằng nếu trong nước cũng có một công ty mẹ sẵn sàng bảo lãnh cho DN thì NH cũng sẽ mạnh dạn cho vay tín chấp.

Tiến sĩ Trần Du Lịch nhận xét: “Các NH trong nước chưa mạnh dạn cho vay tín chấp như NH nước ngoài, một phần vì cơ chế, một phần do năng lực của cán bộ NH còn hạn chế”. Ông cho rằng, NH trong nước chưa làm được như NH nước ngoài, vì các nguyên nhân: Cán bộ nghiệp vụ của NH chưa đủ năng lực để chủ động giúp DN xây dựng dự án. Khi DN trình dự án vay vốn, cán bộ NH cũng chưa đủ năng lực để xác định dự án đó có khả thi không. Chưa tham gia giám sát dự án trong suốt quá trình hoạt động. Chưa giám sát hiệu quả đồng vốn vay. Cũng vì vậy, thế chấp tài sản là giải pháp đơn giản nhất. Phải chi nhà làm luật quy định rõ ràng về việc miễn trừ trách nhiệm rủi ro xảy ra do tác động khách quan thì NH sẽ gần DN hơn”.