Giữa hai giới tính

Một ngày năm 1993, Debbie Hartman chắc rằng cô vẫn nghe rõ mọi việc đang diễn ra trong phòng bệnh. Cô vừa trải qua một ca sinh mổ và bác sĩ cho biết đứa bé hoàn toàn khỏe mạnh - ngoại trừ việc họ không biết chắc nó là con trai hay con gái. Theo ngôn ngữ của các nhà sinh vật học tiến bộ, đứa bé đó là một ca bị “chuyển giới tính”.

Kiểm tra cẩn thận cho thấy đứa bé có một tinh hoàn, trông giống như một dương vật nhỏ và không có tử cung hoặc âm đạo. Những kiểm tra về mặt di truyền sau đó cũng không làm sáng tỏ thêm được điều gì: Một vài tế bào của đứa bé mang cặp nhiễm sắc thể XX điển hình ở các bé gái, nhưng một số tế bào khác lại mang các nhiễm sắc thể XY của bé trai và một số khác chỉ có duy nhất một nhiễm sắc thể X, thường thấy ở các bé gái mắc hội chứng có tên là Hội chứng Turner.

Về mặt khoa học, đứa con của gia đình Hartman là một trẻ lưỡng tính thực sự. Các nhà khoa học hoàn toàn không biết tại sao điều này lại xảy ra, nhưng một trong những cách giải thích có thể là có 2 trứng đã được thụ tinh trong tử cung người mẹ - một XX và một XY - nhưng thay vì phát triển thành hai em bé sinh đôi độc lập, các hợp tử lại hợp nhất với nhau để trở thành một phôi thai duy nhất.

Những trẻ lưỡng tính thực sự được cho là khá hiếm. Nhưng những trường hợp chuyển giới tính ít nghiêm trọng hơn xảy ra nhiều hơn chúng ta tưởng. Một tạp chí khoa học xuất bản năm 2000 đã ước tính rằng có từ 0,2% cho đến 2% trẻ sinh ra có vấn đề về giới tính. Có khoảng 30 vấn đề về di truyền và hormon có thể làm phát sinh tình trạng chuyển giới tính, từ đó dẫn đến việc ở một số người, sự pha trộn các đặc điểm nam và nữ thể hiện khá rõ. Ở nhiều trường hợp khác, một số biến dạng ít được nhận thấy, chẳng hạn như sự phát triển quá mức của lông trên cơ thể phụ nữ. Trong thực tế, rất nhiều người chuyển giới tính có thể sống suốt đời là đàn ông hoặc phụ nữ mà không một chút nghi ngờ gì về sự pha trộn giới tính của mình.

Trong nhiều năm, các bác sĩ tin rằng biện pháp điều trị tốt nhất cho một đứa bé mới sinh bị chuyển giới tính rõ rệt là chọn một trong hai giới tính. Cơ quan sinh sản và cơ quan sinh dục ngoài sẽ được giải phẫu để tái tạo cho phù hợp với một giới tính được chọn. Nhưng trong thực tế, người ta thường quyết định đứa bé là gái vì, theo ngôn ngữ hơi thô tục của giới giải phẫu thì “đào một cái lỗ dễ hơn là xây một cái cột”! Mục đích chính là giảm thiểu thời gian đứa trẻ sống với một cơ thể không chuẩn với hy vọng rằng cô bé hay cậu bé đó sẽ dễ dàng hơn trong việc phát triển một giới tính bình thường.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự cần thiết phải chọn một trong hai giới tính và sự can thiệp không thể đảo ngược của các bác sĩ đã trở thành một vấn đề lớn. Nhiều người chuyển tính trưởng thành đã bước ra từ bóng tối và nêu lên những kinh nghiệm của họ, bao gồm cả những ảnh hưởng tai hại được họ quy tội cho những cuộc giải phẫu ở thời thơ ấu. Nhiều người phàn nàn rằng họ đã “bị” chọn giới tính sai. Nhiều người vẫn còn đau khổ vì sự giấu giếm và xấu hổ của gia đình họ đối với tình trạng của con em mình. Bên cạnh đó, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy những cuộc giải phẫu loại này sẽ gây trở ngại cho việc thỏa mãn tình dục, từ đó có thể tạo nên chứng hoang dâm mãn tính và ảo tưởng lo sợ về nguy cơ bị ung thư.

Vấn đề trở nên bức thiết đến nỗi Viện Nhi khoa Hoa Kỳ đã bắt đầu xem xét lại việc quyết định giải phẫu sớm những ca chuyển giới tính. Tiến sĩ Ian Aaronson, giáo sư tiết niệu và nhi khoa tại Đại học Nhi khoa South Carolina hiện đang phối hợp thực hiện một nghiên cứu quy mô nhất từ trước đến giờ về tình trạng chuyển giới tính nhằm xác định những ảnh hưởng, cả tốt và xấu của việc giải phẫu chọn giới tính lên cảm xúc, tâm lý và sự thỏa mãn tình dục.

Nhưng trì hoãn giải phẫu chọn giới cũng có những gánh nặng của nó. Khi trẻ bắt đầu nhận thức về hình ảnh cơ thể chúng ở tuổi lên 2 hoặc 3 và so sánh chúng với bạn bè, những câu hỏi sẽ nảy sinh và tiềm tàng những nguy cơ gây ra tổn thương tâm lý suốt thời thơ ấu của trẻ.

Một nguyên nhân nữa khiến cho việc quyết định trở nên rắc rối là thậm chí khi các nhiễm sắc thể cho thấy một giới tính rõ rệt thì giải phẫu học có thể cho một kết quả trái ngược hoàn toàn. Chẳng hạn trường hợp của Sherri, một nhân viên thuế quan 45 tuổi ở San Diego. Mặc dù nhiễm sắc thể giới tính của cô rõ ràng là XY, nhưng cô cũng rõ ràng là một phụ nữ. Sherri bị hội chứng không phản ứng với kích thích tố nam (AIS), một chứng bệnh ảnh hưởng lên bào thai. Tất cả các phôi thai đều hình thành trên cơ sở hệ sinh sản nam và nữ. Chúng cạnh tranh nhau phát triển cho đến khi hệ sinh sản nam chiếm ưu thế hơn ở các thai XY và hệ sinh sản nữ chiếm ưu thế ở các thai XX. Tuy nhiên, cơ quan sinh dục ngoài nam sẽ không định hình trong một bào thai XY cho đến khi tinh hoàn của phôi thai hình thành và bắt đầu sản xuất ra hormon testosterone.

Hội chứng AIS sinh ra khi một gene trên nhiễm sắc thể X ngăn cản bào thai phản ứng lại với hormon testosterone trước khi sinh này. Do cơ quan sinh dục ngoài không thể hiện giới tính nam, chúng sẽ có vẻ giống với cấu trúc của nữ hơn. Nhưng điều đó chưa hết. Ở dạng hội chứng AIS hoàn chỉnh, toàn bộ cơ thể không thể phản ứng với testosterone và đứa bé sẽ phát triển như một phụ nữ, mặc dù không có hệ sinh sản chức năng. “Không một người nào giải thích cho tôi biết tình trạng y khoa thật sự của tôi” - Sherri nói.

Sự giấu giếm bao phủ xung quanh những người chuyển giới tính chính là điều tai hại nhất. Julanne Tutty, 35 tuổi, giám đốc một cửa hàng thức ăn nhanh ở Boston, không hề biết cô là một người chuyển giới tính cho đến khi cô 31 tuổi. Trong một lần đi khám sức khỏe định kỳ, cô chợt tò mò khi thấy tập hồ sơ y khoa dày cộm của mình và đã thử xem lén. Chúng ghi rõ các nhiễm sắc thể của cô toàn bộ đều là XY, nhưng cô lại sinh ra với một âm đạo ở trong, hai tinh hoàn và một “mẩu” dương vật bẹp gí. “Tôi choáng váng đến ngất đi” - cô nhớ lại. Cuối cùng Tutty cũng có được một bản photocopy hồ sơ y khoa của mình. “Điều đó cũng giống như tìm được một mảnh ghép hình bị mất”.

Cha mẹ Tutty chưa bao giờ nói cho cô biết về những cuộc giải phẫu lúc sơ sinh để làm cho cô có vẻ ngoài như phụ nữ. Khi nhìn lại, cô cho rằng họ đã có quyết định đúng nhưng cô ước ao giá như họ cho cô biết trước. Từ khi phát hiện ra tình trạng chuyển giới tính của mình, Tutty quyết định không hẹn hò với đàn ông nữa. Gần một năm nay, cô rất hạnh phúc khi quan hệ với một phụ nữ khác. Tutty cho biết: “Đối với tôi, mọi việc đã chuyển biến rất tốt đẹp. Rất nhiều người chuyển giới tính không bao giờ hạnh phúc trong quan hệ tình cảm hay thậm chí không tìm được một người tình”.

Quan hệ tình cảm là một chuyện, nhưng ngay cả công việc giấy tờ hằng ngày cũng là một vấn đề. Elijah Hobbs, 26 tuổi, đã lớn lên như một cô gái ở Cicero, Indiana. Ở tuổi dậy thì, cơ thể anh phát triển cả những đặc điểm của nam và nữ - có ngực nhưng đôi vai rộng và giọng nói trầm đục. Việc sống như một cô gái ngày càng khó khăn, vi vậy Hobbs cuối cùng nghĩ rằng mình thật sự là một người đàn ông. Ở tuổi 24, anh hợp pháp thay đổi giới tính thành nam và vào tháng giêng vừa rồi, anh được giải phẫu cắt bỏ ngực và buồng trứng. Để được chi trả chi phí y khoa, anh đã khai với công ty bảo hiểm anh là một phụ nữ. Suy cho cùng, có người đàn ông nào lại yêu cầu giải phẫu những bộ phận này?

Hiện nay, các nhà khoa học hy vọng rằng những kiểm tra tinh vi hơn cuối cùng sẽ giúp các bác sĩ và gia đình có được nhiều thông tin hơn để chọn lựa cách xử trí những trường hợp chuyển giới tính. Chẳng hạn, nhiều nghiên cứu mới về khía cạnh di truyền học của sự phát triển giới tính đã cho thấy nhiều gene ảnh hưởng đến giới tính không hẳn nằm trên nhiễm sắc thể X hoặc Y. Nói tóm lại, nguồn gốc của sự nhận diện giới tính còn phức tạp hơn nhiều so với những gì chúng ta biết hiện nay.