Mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo

Tin mới

18/02/2013 23:12

Từ ngày 20-2, các doanh nghiệp sẽ triển khai thu mua 1 triệu tấn gạo tạm trữ vụ Đông Xuân (tương đương 2 triệu tấn lúa) theo kế hoạch của Chính phủ. Giá thu mua không dưới 5.000 đồng/kg lúa

Đến ngày 18-2, nông dân ĐBSCL đã thu hoạch khoảng 200.000 ha lúa Đông Xuân sớm, trên 1,2 triệu tấn lúa. Tuy nhiên, tiến độ thu mua lúa “nhỏ giọt” thời gian qua làm nông dân như ngồi trên lửa. Nhiều dấu hiệu cho thấy những bức xúc muôn thuở trong khâu tiêu thụ lúa hàng hóa vụ Đông Xuân khó được tháo gỡ khi cơ chế mua tạm trữ lương thực vẫn không có gì mới.
 
Nông dân ở Cần Thơ chờ thương lái đến thu mua lúa Đông Xuân
Ảnh: NGỌC TRINH

Nông dân bán lúa, doanh nghiệp mua gạo

Đây là một nghịch lý mà cả nông dân và lãnh đạo các địa phương ở ĐBSCL đều bức xúc. “Thương lái vẫn mua lúa IR 50404 với giá khoảng 4.200 đồng/kg lúa tươi, lúa dài loại tốt 4.400 đồng/kg lúa tươi. Tuy nhiên, số lượng thương lái mua rất hạn chế. Nông dân hy vọng giá lúa sẽ tăng trong những ngày tới khi các doanh nghiệp (DN) đồng loạt mua lúa tạm trữ” - bà Điền Thị Kim, nông dân xã Phương Bình, huyện Phụng Hiệp -  Hậu Giang, cho biết.

Mức giá trên cũng là giá lúa phổ biến được các thương lái ở ĐBSCL mua hiện nay. Giá có thể chêch lệch tăng hoặc giảm từ 100 - 300 đồng/kg, tùy theo thửa ruộng của nông dân thuận lợi hoặc nằm ở vùng sâu, vùng xa. “Trong 3 năm trở lại đây, nét mới của thương lái là mua lúa của nông dân tại ruộng. Sau đó, họ tự đưa đi sấy, xay xát gạo rồi bán lại cho DN” - lão nông Út Khương, 73 tuổi ở huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang, cho biết.

Theo ông Út Khương, cái khó hiện nay là khó “bắt bẻ” để biết được DN mua lúa giá có bảo đảm cho nông dân lợi nhuận ít nhất 30% hay không? Chính phủ chỉ đạo là thế nhưng phần lớn nông dân bán lúa trực tiếp cho thương lái, qua nhiều trung gian mới đến tay DN. Còn Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) định giá mua gạo từ các trung gian (lái gạo, DN xay xát) rồi quy ra giá lúa mua. Giá lúa mà VFA quy đổi từ gạo bao giờ cũng cao hơn 100 - 300 đồng/kg so với giá nông dân bán trực tiếp cho thương lái...

Bức xúc trước chuyện nông dân bán lúa nhưng DN chỉ mua gạo, một lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp đề xuất nên gọi là: “tạm trữ lúa” thay vì “tạm trữ gạo”. Trong năm 2012, Bộ NN-PTNT cũng thấy bất cập này và cho rằng việc mua lúa, gạo tạm trữ, nông dân chưa hưởng được quyền lợi trực tiếp từ chính sách tạm trữ...

VFA có chia sẻ lợi ích với nông dân?

Thật khó để định lượng VFA đã chia sẻ lợi ích kinh doanh bao nhiêu với nông dân. Vì hiện nay, khâu sản xuất và thu mua gần như là “mua đứt, bán đoạn”: Nông dân bán lúa lời, lỗ tùy theo giá thị trường, thời điểm bán; còn chuyện kinh doanh là của DN. Lợi ích và rủi ro song hành giữa nông dân và DN chưa thể hiện rõ.

Điểm lại hoạt động xuất khẩu gạo năm 2012, Thái Lan bị đánh bật khỏi vị trí số 1 về xuất khẩu gạo. Cùng lúc Việt Nam qua mặt Thái Lan khi số lượng xuất khẩu gạo đạt trên 7,7 triệu tấn. Vựa lúa ĐBSCL tiếp tục là trụ đỡ chính cho ngành nông nghiệp cả nước. Diện tích sản xuất lúa trên 4,1 triệu ha, sản lượng lúa cả năm trên 24,6 triệu tấn, tăng trên 1 triệu tấn so với năm 2011. Thế nhưng, nông dân vẫn chưa thể trút bỏ được gánh nặng khi đầu ra còn bấp bênh, họ chưa nhận được thành quả xứng đáng với công sức mình bỏ ra...

 Xuất khẩu gạo Việt Nam trong năm 2013 có đủ “gam màu” pha trộn khi nhiều thách thức đặt ra. Trong bối cảnh đầu ra của hạt lúa trông cậy rất lớn vào xuất khẩu gạo thì đây là lúc VFA cần thể hiện trọng trách với người trồng lúa ĐBSCL. Việc VFA chia sẻ khó khăn cùng nông dân là rất quan trọng, chí ít VFA phải thật sự đặt lợi ích nông dân trên những tính toán về lợi nhuận trong xuất khẩu.

Nhưng lâu nay, nếu để ý, chúng ta sẽ thấy một “giai điệu” khá quen thuộc: Trước khi DN triển khai mua tạm trữ, giá lúa, gạo bao giờ cũng thấp; khi triển khai mua vài ngày, VFA sẽ thông báo giá lúa nhích lên vài trăm đồng như để minh chứng cho hiệu quả của việc mua tạm trữ. Liệu năm nay có lặp lại?
 

VFA lại kêu khó

Trả lời câu hỏi vì sao VFA quá chậm trễ trong việc triển khai thu mua lúa tạm trữ theo chỉ đạo của Thủ tướng khiến giá lúa giảm mạnh, gây thiệt hại cho người trồng lúa, ông Trương Thanh Phong, Chủ tịch VFA, giải thích là do Tết năm nay nghỉ dài ngày nên việc triển khai thu mua lúa kinh doanh tại các DN có phần chậm trễ. Nhiều DN nghỉ đến mùng 9 Tết (tức ngày 18- 2) mới hoạt động trở lại nên giá lúa càng giảm thêm.

Cũng theo ông Phong, việc thu mua lúa gạo tạm trữ (1 triệu tấn gạo) vụ Đông Xuân theo quyết định của Thủ tướng sẽ bắt đầu từ ngày 20- 2 với giá thu mua lúa đạt tiêu chuẩn xuất khẩu bảo đảm không dưới 5.000 đồng/kg. Vì vậy, khả năng trong tuần tới, giá lúa gạo sẽ tăng trở lại khi các DN đồng loạt thu mua gạo tạm trữ.

Theo VFA, tính từ đầu tháng 1 đến hết tuần đầu tháng 2, Việt Nam đã xuất khẩu được 478.155 tấn gạo, trị giá 215,855 triệu USD. Tuy nhiên, tình hình xuất khẩu năm nay sẽ gặp khó khăn hơn do phải cạnh tranh với các nước xuất khẩu gạo quy mô lớn nhưng có giá bán thấp như Ấn Độ, Pakistan, Myanmar. Hiện thị trường khá ảm đạm, nhiều DN không ký được hợp đồng mới nên một số loại gạo của Việt Nam đã phải điều chỉnh giá xuống thấp hơn cả gạo Ấn Độ để cạnh trạnh. Một thông tin khác có thể gây bất lợi cho tình hình xuất khẩu gạo của Việt Nam là việc Thái Lan đang đàm phán với Trung Quốc để bán một lượng gạo lớn sang nước này. Nếu việc đàm phán thành công sẽ gây bất lợi cho gạo Việt Nam vì Trung Quốc đã trở thành thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam trong năm qua.
 
N.Hải

 

VY TƯỜNG VĨNH
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất