Người phụ nữ kỳ tài

Tin mới

07/03/2013 22:23

Giải thưởng danh giá Kovalevskaia 2012 vừa được trao cho PGS-TS Bạch Khánh Hòa, nhà khoa học nữ nghiên cứu chuyên sâu về miễn dịch huyết học

Gắn bó với nghề y gần 40 năm, PGS-TS Bạch Khánh Hòa (SN 1955), nguyên trưởng Khoa Xét nghiệm sàng lọc - Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương, chưa bao giờ muốn guồng quay công việc dừng lại. Nhà khoa học này chia sẻ rằng nụ cười của bệnh nhân chính là động lực để công việc và cuộc sống của bà có ý nghĩa hơn.

Không đầu hàng thất bại

Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học (ĐH) Y Hà Nội, năm 1978, PGS-TS Bạch Khánh Hòa bắt đầu công việc tại Khoa Huyết học - Truyền máu Bệnh viện Bạch Mai (nay là Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương). “Lúc đó, việc ghép tế bào gốc là con số 0. Bố tôi (cố GS-BS Bạch Quốc Tuyên, nguyên viện trưởng Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương) gợi ý phải có vấn đề gì đó từ tủy xương dẫn đến bệnh. Thế là chúng tôi nghiên cứu tủy. Khi ấy, các kit thương mại chưa có, chúng tôi tạo ra môi trường, điều kiện để nuôi tế bào tủy xương, hy vọng tìm được cách gì đó kích thích mọc tế bào tủy xương” - PGS Hòa kể lại.

Điều kiện nghiên cứu khoa học dù rất hạn chế nhưng PGS Hòa cùng các đồng nghiệp vẫn cho ra đời nhiều công trình nghiên cứu giá trị cao như nghiên cứu sản xuất bộ sinh phẩm định lượng α phetoprotein giúp phát hiện sớm hiện tượng bất thường của thai (từng nhận giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2001). Một công trình nữa rất được chú ý là “Nghiên cứu các biến đổi về di truyền, miễn dịch, sinh hóa, huyết học và tồn lưu dioxin trên các đối tượng bị phơi nhiễm có nguy cơ cao”. Kết quả nghiên cứu này không chỉ ứng dụng cao trong chẩn đoán, điều trị nạn nhân chất độc hóa học mà còn trở thành bằng chứng buộc Mỹ phải có trách nhiệm khắc phục hậu quả dioxin tại Việt Nam.
PGS-TS Bạch Khánh Hòa (thứ hai từ phải sang) cùng các đồng nghiệp tại Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương
Nhắc về công trình của mình, PGS Hòa nhẹ nhàng nói: “Chẳng có gì ghê gớm cả đâu. Nghiên cứu này bắt nguồn từ tình trạng rất nhiều nữ cựu binh chiến trường bị sẩy thai liên tục, sinh con dị tật hoặc giảm khả năng tình dục. Họ đến với chúng tôi và cố GS Tôn Thất Tùng quyết định phải nghiên cứu về dioxin. Chúng tôi vào tận vùng miền núi, vùng sân bay chiến lược của Đà Nẵng, xin phép lấy máu người dân xét nghiệm. Đường sá khó khăn, điện nước chưa về, mọi thứ đều phải mang theo, kể cả tủ ấm nuôi cấy chạy bằng dầu hỏa. Đấy là bước khởi động cho quá trình nghiên cứu dị tật thông qua tổn thương tế bào nhiễm sắc thể. Sau này, chúng tôi tiếp tục làm dù không có kinh phí, thậm chí chẳng màng đến tên tuổi” - PGS Hòa tâm sự.

 PGS Bạch Khánh Hòa là một trong những người đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu về HLA (kháng nguyên bạch cầu người) có giá trị trong lĩnh vực ghép tạng cũng như triển khai các kỹ thuật mới trong sàng lọc các bệnh lây qua đường truyền máu để có máu sạch phục vụ điều trị… Thành công nhiều nhưng cũng không ít lần PGS Hòa thất bại. “Nhiều khi buồn, nản nhưng rồi tôi nghĩ đó chính là những thử thách mà mình phải vượt qua... Chứng kiến cảnh bệnh nhân chết dần, bản thân lại không giúp được gì khiến tôi đau xót, day dứt; lúc nào cũng cảm thấy như mình còn mắc nợ nên không cho phép mình mệt mỏi, gục ngã. Tôi chỉ có thể tự nhủ phải làm, làm nữa để cứu họ”.

Thắp lửa đam mê khoa học

Dù khá cởi mở khi nói về công việc nhưng với cuộc sống riêng, PGS Hòa khá kiệm lời, bởi như bà tâm sự: “Tôi có một cuộc đời không vui!”. Bà ngại kể về những mất mát của mình, đặc biệt khi người con trai bị tai nạn. Khi được hỏi làm nghiên cứu một mình có cô đơn không, PGS Hòa cười nói: “Đã nghiên cứu thì đương nhiên phải có tập thể. Còn hỏi dưới góc độ đời sống cá nhân thì không vì gia đình lớn của tôi rất đông đúc. Chúng tôi luôn trao đổi, nói chuyện với nhau, tôi luôn làm cho mình không có cảm giác đơn độc”. Nhà khoa học chia sẻ thêm rằng các học trò, nhân viên của bà rất tình cảm. Sáng nào bà đi làm muộn một chút, thế nào cũng có người gọi điện thoại hỏi sao bà chưa đến. “Sống trong tình cảm như thế, tôi ổn. Tôi không cô đơn” - PGS Hòa nói.

Dù đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng hằng ngày bà vẫn có mặt tại Viện Huyết học và Truyền máu Trung ương. Hỏi bà liệu đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, bà bảo: “Trong nghiên cứu khoa học, già giúp trẻ, trẻ cập nhật thông tin; già cân nhắc kỹ lưỡng, trẻ tiến lên như vũ bão. Trẻ rất mạnh mẽ, dám nghĩ, dám làm nhưng chưa chắc đã thành công. Điều quan trọng là biết việc thế nào để trung hòa, đi đến thành công bằng con đường ngắn nhất”. Vì vậy, bà luôn có mặt cùng các đồng nghiệp nghiên cứu ứng dụng những kỹ thuật mới. Ngoài ra, bà còn tham gia đào tạo sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh tại Trường ĐH Y Hà Nội, đồng thời hướng dẫn, chuyển giao kỹ thuật mới cho các bác sĩ tại một số bệnh viện trong nước.

Cha truyền, con nối

Là con gái thứ hai của cố GS-BS Bạch Quốc Tuyên nhưng PGS-TS Bạch Khánh Hòa không chọn trường y mà lại thi vào Khoa Chế tạo máy của Trường ĐH Bách khoa Hà Nội. “Vì tôi lười mà học khoa học tự nhiên lại nhanh và dễ, không phải học thuộc lòng” - PGS Hòa nói. Học Trường ĐH Bách khoa một thời gian, nghe theo lời khuyên của bố, bà chuyển sang học ngành y để nối tiếp truyền thống gia đình. PGS Hòa chia sẻ: “Bố tôi là nhà khoa học cũng là người thầy đầu tiên dẫn dắt tôi. Ngay từ bé, ông đã luôn trò chuyện về nghiên cứu khoa học và động viên tôi theo con đường này. Chính cách sống, cách làm việc, niềm đam mê với huyết học và truyền máu của bố đã ảnh hưởng lớn tới nhân cách và thành công trong sự nghiệp của tôi sau này. Ông luôn là tấm gương để cả đời tôi cố gắng noi theo”.

Bài và ảnh: YẾN ANH
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất