Rừng già vẫn bình yên

Tin mới

31/01/2014 19:57

Hai dự án thủy điện dự kiến đặt trong vùng lõi Vườn Quốc gia Cát Tiên đã được Chính phủ loại bỏ kịp thời khiến nhiều người mừng vui

Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên rộng hơn 72.000 ha, nằm tại 3 tỉnh Lâm Đồng, Bình Phước và Đồng Nai. Đây là trung tâm đa dạng sinh học vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên Lâm Đồng - đồng bằng miền Đông Nam Bộ và là rừng mưa nhiệt đới cuối cùng của miền Nam Việt Nam, giữ vai trò điều hòa môi trường sinh thái của lưu vực sông Đồng Nai. Sông Đồng Nai - với lưu vực rộng lớn trải qua 11 tỉnh, thành - đang “nuôi sống” hơn 20 triệu dân.

Một thời gian dài, rất nhiều nhà khoa học, cơ quan báo chí và dư luận liên tiếp phản đối việc thực hiện hai dự án thủy điện Đồng Nai 6, 6A để bớt gánh nặng cho hai “báu vật” này. Ngày 26-7-2011, bản tin trên Báo Người Lao Động về việc chuyển đổi mục đích VQG Cát Tiên để thực hiện 2 dự án đã nhận được nhiều phản hồi lo lắng, bức xúc từ độc giả.

Bởi, Bộ NN-PTNT, với tư cách và đơn vị chủ quản VQG Cát Tiên, đã báo cáo Thủ tướng 2 dự án này ít ảnh hưởng trực tiếp và vẫn bảo đảm các mục tiêu cơ bản của vườn. Điều bất ngờ là lãnh đạo VQG Cát Tiên - đơn vị trực thuộc Bộ NN-PTNT- lại khẳng định 2 dự án này có nhiều tác động tiêu cực và phản đối quyết liệt.

 

Các nhà khoa học thực địa khu vực dự kiến làm dự án. Ảnh: Thu Sương

Các nhà khoa học thực địa khu vực dự kiến làm dự án. Ảnh: Thu Sương

 

Chúng tôi hiểu rằng chuyện không thể dừng lại ở đây, độc giả cần những thông tin minh bạch về dự án và phán quyết của cơ quan chức năng. Càng tìm kiếm và tiếp cận hồ sơ dự án, chúng tôi càng phát hiện nhiều điều bất hợp lý đến kỳ lạ. Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) được phát hiện là sao chép, cắt - dán! Ba lần ĐTM chủ đầu tư nộp lên bị Bộ Tài nguyên - Môi trường trả về đều bị giới chuyên môn phát hiện có sự gian lận.

Trong khi đó, nhiều hội thảo đánh giá tác động của 2 dự án đã được Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, UBND tỉnh Đồng Nai lần lượt tổ chức để tìm lời giải. Tất cả đều khẳng định 2 dự án nằm trong vùng lõi và vùng đệm nên sẽ gây tác động rất lớn đến hệ sinh thái VQG Cát Tiên nói chung và khu đất ngập nước Bàu Sấu đã được thế giới công nhận.

Cát Tiên được cách ly với thế giới bên ngoài bởi “giao thông hào” sông Đồng Nai. Việc xây một con đập với các đường vận hành được mở chẳng khác nào tạo điều kiện thuận lợi cho lâm tặc tiếp cận thú và gỗ rừng. Với quá nhiều dự án thủy điện đã triển khai, sông Đồng Nai không còn là dòng chảy nguyên vẹn mà đã thành 9 cái hồ. Thêm 2 dự án này, dòng sông sẽ không còn sức chịu đựng. Trên tất cả, việc cho phép đầu tư dự án sẽ vi phạm Luật Đa dạng sinh học và Luật Bảo vệ môi trường. VQG Cát Tiên và khu đất ngập nước Bàu Sấu đã được cả thế giới công nhận, không bảo vệ tốt, Việt Nam sẽ ăn nói ra sao?

Thế nhưng, bỏ mặc những kiến nghị của giới chuyên môn và những bức xúc của dư luận, Bộ Công Thương và Bộ NN-PTNT đều “gật đầu”. Hai dự án được “bật đèn xanh” bởi đóng góp nguồn điện đáng kể cho 3 tỉnh, đóng góp cho ngân sách nhà nước khoảng 320 tỉ đồng/năm, xả nước mùa khô và cắt lũ về hạ du…

Ba năm theo đuổi vụ việc, chúng tôi luôn đặt mình ở vị trí trung gian, cân nhắc giữa những lợi ích kinh tế và tác động môi trường để khỏi “trách nhầm người tốt”. Chúng tôi đã theo chân các chuyên gia đến tận nơi dự kiến làm dự án. Không có lối mòn, các anh kiểm lâm phải phát cây mở đường. Khu vực thực hiện dự án có nhiều cổ thụ và loài thực vật quý hiếm, không như lời của chủ đầu tư rằng nơi đây chỉ toàn rừng nghèo.

Xét về hiệu quả kinh tế của 2 dự án, số tiền 320 tỉ đồng chủ đầu tư hứa nộp ngân sách mỗi năm hình như quá “bốc đồng”. Chưa kể những tổn thất về tài nguyên - môi trường không được tính vào chi phí để khẳng định dự án lợi hay thiệt.

Người dân sống dọc các lưu vực sông cũng bắt đầu sợ thủy điện. Dù mảnh đất cày cấy sẽ để doanh nghiệp xây nhà máy thủy điện nhưng nếu không có tiền, họ cũng chẳng có điện, thay vào đó là mất nguồn nước, mất tôm cá, lũ lụt trầm trọng...

Nguồn điện thiếu có thể thay thế bằng điện gió, điện mặt trời hoặc xây thủy điện ở nhiều nơi khác. Trong khi đó, VQG Cát Tiên thì chỉ có một và dòng sông Đồng Nai cấp nước cho hơn 20 triệu dân cũng chỉ có một. Các giải pháp “trời ơi” chắc chắn không thể giảm thiểu những tác hại mà 2 dự án gây ra.

Những tổn thất là quá to lớn! Một dự án tiến hành được sẽ mở đường cho nhiều dự án khác xâm chiếm VQG Cát Tiên. Đất nước còn nghèo, thế hệ trước không để được “vàng muôn bạc nén” thì ít nhất cũng không nên phạm vào phần tài nguyên của con cháu.

Cuối tháng 9-2013, chỉ đạo loại hai dự án Đồng Nai 6, 6A khỏi quy hoạch bậc thang thủy điện trên sông Đồng Nai của Thủ tướng Chính phủ đã khiến dư luận vỡ òa. Người dân hạ du bớt được nỗi lo hạn hán thì chặn nước, mưa bão lại xả lũ. Cán bộ - nhân viên VQG Cát Tiên đỡ gánh nặng vừa chống lâm tặc vừa canh thủy điện. Chính quyền tỉnh Đồng Nai - Thường trực Ban Quản lý Khu Dự trữ sinh quyển Đồng Nai - mừng vì những khoản viện trợ của bạn bè quốc tế không bị đổ sông đổ biển, VQG Cát Tiên lại có cơ hội đề cử Di sản thiên nhiên thế giới.

Những nhà khoa học, tổ chức tình nguyện, cơ quan báo chí ròng rã bao năm phân tích, chứng minh cho các cơ quan chức năng thấy những tác động tiêu cực của 2 dự án hồ hởi vì Cát Tiên đã được cứu. Và, vui mừng nhất có lẽ là muôn thú, cỏ cây vì ngôi nhà của chúng đã được giữ bình yên! Việt Nam đã bảo toàn được cánh rừng mưa nhiệt đới cuối cùng của Nam Trường Sơn.

MINH KHANH
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất