NSND - ĐẠO DIỄN TRẦN VĂN THỦY:

Phim hay được làm nên từ cuộc đời

Tin mới

02/06/2013 00:02

NSND Trần Văn Thủy, đạo diễn của những bộ phim tài liệu nổi tiếng một thời như Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế..., khẳng định rằng chính cuộc đời giúp ông có được những bộ phim hay

* Phóng viên:  Chuyện nghề của Thủy được viết ra là cách mà đạo diễn của Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế muốn trải lòng về những trăn trở, suy tư của riêng ông cũng như cách nhìn của ông về thời đại ông đã sống với những chiêm nghiệm đau đớn.

 - Đạo diễn Trần Văn Thủy: Thật ra, mới đầu tôi không có ý tưởng làm cuốn sách, cũng giống như khi tôi làm các bộ phim Hà Nội trong mắt ai và Chuyện tử tế mà chỉ do cuộc đời đưa đẩy thôi. Bản thân tôi lại hay ưu tư, nặng lòng. Tháng 9-2011, có 2 học giả Mỹ là ông Michael Renov, Hiệu phó Trường Điện ảnh Bắc Carolina (Mỹ) và một tiến sĩ về nghệ thuật điện ảnh có ý định làm một cuốn sách về tôi mang tựa đề Chuyện tử tế của Trần Văn Thủy - tâm linh và chính trị.
 
Trong suốt 6 tháng, tôi đã hợp tác với họ nhưng thật tình, tôi không hào hứng lắm vì họ không cùng nền văn hóa với mình. Khi công việc kết thúc, tôi đã xin lại các băng ghi âm bằng tiếng Anh và tiếng Việt. Tôi đưa cả tập cho bạn tôi - ông Lê Thanh Dũng, tiến sĩ khoa học, từng dịch nhiều tác phẩm văn học bằng tiếng Trung, Pháp, Nga. Ông Dũng bảo tôi là nên viết lại câu chuyện cho người Việt Nam biết. Ông ấy thuyết phục tôi: “Nếu cậu không làm thì tôi sẽ làm”. Thế là tôi kể cho ông bạn tôi và ông ấy tự viết theo văn phong và trải nghiệm nhưng đa phần là tôi viết vì tôi là người trong cuộc.
 

NSND - đạo diễn Trần Văn Thủy. (Ảnh do nhân vật cung cấp)

* Tại sao ông lại chọn thời điểm này để cho ra mắt cuốn sách?

 - Với tôi, lúc này cũng không phải là thời điểm thích hợp nhưng tôi nay đã 73 tuổi và nếu được người đọc hưởng ứng, tôi cũng sẵn sàng mở lòng.   
 
* Có lẽ nếu nói về sự nổi tiếng thì ông đã có rồi nhưng còn vòng danh lợi, bản thân ông có mắc phải?

- Từ “danh lợi” là từ mà cụ Hoàng Xuân Hãn đã dùng. Tôi đã từng có cơ hội ngồi cùng với cụ tại Paris cả một tuần liền. Khi tôi hỏi tại sao cụ lại không viết sách bằng tiếng Pháp mà chỉ viết bằng tiếng Việt dù cụ sống trên đất Pháp, cụ trả lời: “Tôi không tìm danh lợi gì, người Pháp muốn hiểu Việt Nam, muốn biết chuyện của người Việt thì phải học tiếng Việt; còn nếu không học được thì đến đây tôi giảng cho mà nghe”. Cái chữ “danh lợi” của cụ giống với hoàn cảnh và câu chuyện của tôi. Nói ra thì có người sẽ cho tôi là đạo đức giả, thích danh lợi nhưng thực ra, trong tâm can của nhiều người Việt có lương tri thì người ta chỉ muốn đóng góp cho xứ sở đã sinh ra mình. Đã từ lâu rồi tôi chán mọi thứ phù phiếm ở trên đời. Tôi đã từng bị bầm dập, bị nghi oan nhưng tôi vẫn muốn cuộc đời này đẹp lên được nhiều hơn, con cháu an bình, thuận hòa thì tốt biết bao.

* Có lẽ những nỗi đau riêng của ông đã thuộc về quá khứ và nay chỉ còn nỗi đau cho những thân phận con người giống như trong các tác phẩm của ông?

 -  Mỗi khi bước chân đi nước ngoài, tôi lại nhớ đến những con người nghèo khổ ở vùng sâu, vùng xa, vắt mũi bỏ miệng, sống cuộc đời cơ cực. Tôi đã từng được dự nhiều buổi tiệc tùng ở Paris, New York với những nhân vật nổi tiếng. Tôi càng thương dân mình.  Chuyện tử tế của tôi không có kịch bản, Chuyện nghề của Thủy cũng là một sự tình cờ mà thành. Cuốn Đi hết biển của tôi in ở Mỹ. Tôi thích sách của tôi được in ở Việt Nam cho đồng bào mình, anh em mình đọc.

* Vậy theo ông, tách chính trị ra khỏi nhân văn, thân phận con người là sai?

 - Chính trị là một từ đẹp, mang tính hoàn mỹ cao và rất sâu sắc. Năm 2008, khi đưa phim Chuyện tử tế sang công chiếu tại Liên hoan Phim Vienna (Áo), đạo diễn nổi tiếng Mỹ John Galiato đã cho rằng bộ phim này hay và cực kỳ hấp dẫn, rất hợp thời dù nó đã ra đời hơn 20 năm trước. Ông ấy cho rằng: “Những bộ phim động chạm đến thân phận con người và làm thức tỉnh con người đều là những bộ phim mang tính chính trị”. Bộ phim Hà Nội trong mắt ai là những mảnh ghép lại, lời bình mang tính ẩn dụ nhưng vẫn gợi mở nhiều điều. Bộ phim trở thành cơn sốt là vì nó làm nên từ cuộc đời.

* Những bộ phim của ông gây tiếng vang từ thời đầu đổi mới cũng như ông từng chịu nhiều cay đắng và oan khuất để những đứa con tinh thần của ông được ra đời và được công chúng đón nhận.  Ông có cho rằng sau 30 năm vẫn không có nhiều nhà làm phim làm những bộ phim có được cái nhìn và nhân văn như thời ông?

 - Cái thời của tôi làm phim chẳng dễ dàng gì. Bản thân tôi cũng đã “lên bờ xuống ruộng” nhiều rồi. Có lúc, nhà tôi hết gạo ăn, mẹ tôi khóc lóc suốt ngày. Đó là những năm đầu thập niên 80 của thế kỷ trước.

Tôi thấy hiện nay cũng vẫn không có nhiều bộ phim “tử tế” mang tính đạo đức xã hội cao mà vẫn còn nhiều bộ phim  mang tính “cờ đèn kèn trống”, nặng về tụng ca. Tôi chỉ muốn lấy ví dụ nếu anh yêu gia đình của anh, anh phải tìm ra những mặt trái, chưa tốt để khắc phục và làm cho những người trong gia đình tốt lên. Nói rộng ra, khi anh yêu nước, dân tộc thì phải biết nhục, biết buồn vì những cái xấu xa của xã hội. Còn nếu anh vô cảm, chỉ biết bằng lòng với những cái vinh thân phì gia, quyền chức mà quên đi lợi ích quốc gia thì phải tự hỏi anh có xứng đáng với tổ tiên, ông bà không...
 
“Tôi khẳng định chúng ta không được bình đẳng về chức quyền, phẩm hàm nhưng được ông bà tổ tiên cho bình đẳng về lòng yêu nước”.
NSND Trần Văn Thủy
 

Thấu hiểu nỗi đau con người: Không dễ!

Quyển sách Chuyện nghề của Thủy (tác giả: Lê Thanh Dũng và Trần Văn Thủy, Phương Nam Books và NXB Hội Nhà Văn ấn hành vào tháng 5-2013) viết về những trải nghiệm, sóng gió trong nghề của đạo diễn phim tài liệu nổi tiếng - NSND Trần Văn Thủy sẽ được chính thức ra mắt bạn đọc trong những buổi giới thiệu sách xuyên Việt trong tháng 6 tới tại các thành phố lớn: Nha Trang, Đà Nẵng, Huế, Hà Nội và
TP HCM.

NSND Trần Văn Thủy đã viết: “Trải qua một thời gian dài, rất dài, chúng tôi mới chiêm nghiệm ra rằng: Để thấu hiểu nỗi đau của con người không phải là một việc dễ dàng gì...”.
 

Bìa cuốn sách Chuyện nghề của Thủy sắp phát hành

 

 

BÍCH DIỆP thực hiện
Bình luận

Đăng nhập với tài khoản:

Đăng nhập để ý kiến của bạn xuất bản nhanh hơn
 
 
Hoặc nhập thông tin của bạn

Mới nhất Hay nhất