Lấy không gian chung làm của riêng

Ngày 11-1, đại tá Trần Tiến Đạt - Trưởng Công an TP Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai - cho biết liên quan vụ “tài xế taxi đại náo đám giỗ”, công an phường sở tại đã lập hồ sơ xử phạt hành chính chủ nhà lẫn tài xế taxi.

Bi hài chuyện dựng rạp tổ chức đám tiệc

Trước đó, chiều 10-1, nhà ông Lê Sỹ Ký (ngụ phường Trảng Dài, TP Biên Hòa) tổ chức đám giỗ nên mượn phần đường hẻm trước nhà dựng rạp mời khách. Khi 3 bàn tiệc với khoảng 30 thực khách đang ăn thì chiếc taxi do Đoàn Ngọc Thạch (ngụ huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai) điều khiển đi vào. Tài xế Thạch đề nghị các bàn tiệc né sang một bên để xe qua nhưng một số thực khách lại bảo tài xế lùi xe, rẽ đường khác dẫn đến mâu thuẫn với người nhà gia chủ. Thạch dùng dao nhọn gây thương tích ở tay cho người này.

Đau lòng nhất là vụ việc xảy ra vào tối 21-11-2015 tại phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, TP HCM. Chỉ vì cho xe lách tránh rạp đám cưới được dựng chiếm 2/3 đường, tài xế xe tải đã tông vào người đi đường khiến chị Nguyễn Thị Diễm Thúy (17 tuổi, quê Kiên Giang) tử vong cùng 5 người khác bị thương.

Tình trạng lấn chiếm lòng đường dựng rạp đám ma, đám cưới, đám giỗ, sinh nhật… diễn ra khá phổ biến ở nhiều địa phương. Về vấn đề này, một số cán bộ lãnh đạo phường cho biết đã có các quy định cấm sử dụng lòng, lề đường để bảo đảm trật tự an toàn giao thông. Tuy nhiên, do điều kiện, hoàn cảnh, nhiều gia đình không thuê được nhà hàng nên dựng rạp tổ chức tiệc tùng tại nhà. Cán bộ phường, xã nhắc nhở thì mang tiếng làm khó vì nhà ai lúc có việc này việc kia. “Trăm cái lý không bằng tí cái tình, nhất là đối với những gia đình có đám tang lại càng khó. Vì vậy mà nhiều lúc cũng phải nhắm mắt làm ngơ” - một vị cán bộ phường trần tình.

Một cửa hàng bán xe máy trên đường Nguyễn Tri Phương (quận 5, TP HCM) để xe tràn ra chiếm gần hết vỉa hèẢnh: Sỹ Đông
Một cửa hàng bán xe máy trên đường Nguyễn Tri Phương (quận 5, TP HCM) để xe tràn ra chiếm gần hết vỉa hèẢnh: Sỹ Đông

“Phía trước cửa nhà là của tôi…”

Không chỉ lòng đường mà vỉa hè cũng vô tư bị chiếm dụng, thậm chí nhiều người để ghế đá, cây cảnh ở vỉa hè, bị nhắc nhở thì gân cổ cãi lại: “Phía trước cửa nhà là của tôi, cán bộ lấy quyền gì mà nhắc nhở, cấm cản”- cán bộ một phường ở quận Tân Phú kể lại.

Được đăng ký là tuyến đường kiểu mẫu, trong đó có tiêu chí không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường nhưng theo ghi nhận của chúng tôi chiều 9-1, đường Nguyễn Tri Phương (quận 5) đoạn từ An Dương Vương đến Hùng Vương đã trở thành nơi trưng bày mẫu xe máy của các cửa hàng. Nhiều người dân đi bộ vào đó bắt gặp những ánh nhìn trừng trừng khó chịu của nhân viên cửa hàng xe máy nên đành bước xuống lòng đường.

Cũng trên tuyến đường này và nhiều tuyến đường khác ở TP, nhiều vỉa hè trở thành nơi bày bàn ghế của các quán ăn; các tiệm sửa ô tô thay phụ tùng cho khách hoặc giữ xe quán nhậu...

Theo TS - luật sư Nguyễn Hữu Thế Trạch (Đoàn Luật sư TP HCM), việc sử dụng cũng như chức năng của lòng đường, vỉa hè đã được quy định cụ thể tại điều 36 Luật Giao thông đường bộ năm 2008. Bên cạnh đó, Luật Đất đai, Luật Nhà ở cũng quy định rõ về phạm vi được sở hữu, sử dụng trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản gắn liền với đất, xác định phạm vi đường sử dụng chung, lòng đường, phần sở hữu riêng. Do đó, việc người dân sử dụng lòng đường, vỉa hè trước nhà mình vào mục đích khác đã vi phạm quy định pháp luật, vượt quá phạm vi sử dụng của mình.

“Tùy hành vi, mức độ cụ thể sẽ căn cứ vào Nghị định 171/2013/NĐ-CP để xử lý hành chính, mức xử phạt có thể lên đến 20 triệu đồng đối với cá nhân. Còn nếu việc dựng rạp lấn ra giữa đường dẫn đến tai nạn chết người, tùy trường hợp sẽ có mức xử lý khác nhau. Chủ nhà, người dựng rạp có thể sẽ bị xử lý hình sự về hành vi lấn chiếm, chiếm dụng lòng đường được quy định tại điều 203 Bộ Luật Hình sự về tội cản trở giao thông đường bộ” - luật sư Trạch cho biết.

Còn theo ông Nguyễn Ngọc Tường, Phó Ban Chuyên trách Ban An toàn giao thông TP HCM, việc dẹp lấn chiếm lòng đường đã được UBND TP giao cho chủ tịch UBND các quận, huyện chịu trách nhiệm chính. Nếu địa phương nào để xảy ra trình trạng lấn chiếm lòng lề đường, chủ tịch địa phương đó phải chịu trách nhiệm trước chủ tịch UBND TP.

Ông Tường cũng cho biết hiện Ban An toàn giao thông TP đang tiến hành tổng kết tình hình lấn chiếm lòng lề đường tại 159 tuyến đường  để báo cáo UBND TP.

Ông Nguyễn Đỗ Vũ, Chánh Thanh tra Sở GTVT tỉnh Bình Dương:

Kịp thời vận động

Từ khi Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương ký văn bản yêu cầu cơ quan chức năng  tỉnh khẩn trương ngăn ngừa, khắc phục tình trạng nhiều hộ dân che rạp, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè gây mất an toàn giao thông, ùn tắc giao thông, tình trạng lấn chiếm lòng đường đã giảm hơn trước. Đến nay, chúng tôi chưa xử phạt trường hợp vi phạm nào nhưng vận động, yêu cầu người dân tháo dẹp rạp ngay thì rất nhiều. Đối với các vụ che rạp lấn chiếm để tổ chức tiệc tùng, chúng tôi yêu cầu dỡ bỏ tức khắc nhưng đối với các rạp đám ma, đám cưới thì đấy là chuyện tế nhị, phải tìm cách phối hợp với cán bộ khu phố hoặc MTTQ lựa lời vận động khéo léo. Nhiều lúc chúng tôi yêu cầu dỡ bỏ phần lấn chiếm, có gia chủ năn nỉ: “Đời người làm có một lần, để yên giùm cho” nhưng cũng không ít gia chủ phản ứng gay gắt với lực lượng thi hành công vụ. Vai trò của lực lượng chức năng cấp xã, phường rất quan trọng. Rạp vừa dựng lên, cán bộ ở phường, xã phải phát hiện và thông báo, chúng tôi đến xử lý, vận động liền chứ để gia chủ tổ chức, mời khách hết rồi thì thành ra phức tạp.

Ông Nguyễn Văn Canh, Trưởng Ban Điều hành KP 6, phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức, TP HCM:

Cần hỗ trợ người dân

Nhu cầu tổ chức tiệc liên hoan, cưới xin, ma chay… của người dân là chính đáng. Vì vậy, các địa phương cần phải có nhà văn hóa, chính quyền phải đứng ra tổ chức để bảo đảm an toàn, trật tự. Tại khu phố 6, nếu người dân tổ chức tiệc, khu phố cho mượn hội trường miễn phí, chỉ thu tiền điện và nước (100.000 đồng).

Với các đám tang, do phường không có nhà tang lễ, Ban Điều hành khu phố 6 thông báo đến người dân trong tổ dân phố đến thăm hỏi; vận động người dân ở tuyến đường lớn tổ chức đơn giản trong phạm vi vỉa hè để bảo đảm an toàn giao thông. Nếu ở trong hẻm nhỏ hoặc đường nội bộ, sẽ có bảo vệ dân phố hướng dẫn người dân đi đường tránh.

Chị Nguyễn Bảo Nghi (quận 7, TP HCM):

Phải mạnh tay xử lý

Việc một số hộ dân lấn chiếm lòng đường để tổ chức cưới, hỏi, thôi nôi, đầy tháng thậm chí là đám tang có thể do một số nguyên nhân sau: Thứ nhất, diện tích nhà ở nhỏ nên không thể tổ chức đám tiệc ở trong nhà. Thứ hai, một số người dân có quan niệm là tổ chức tiệc ở nhà sẽ được nhiều người xung quanh cùng tham gia hoặc như đám tang tổ chức ở nhà cũng là phong tục của người Việt. Thêm vào đó, việc tổ chức đám tiệc ở nhà ít tốn kém…

Tuy nhiên, cách sống theo kiểu làng xã này khiến người xung quanh phải bị “vạ lây” bởi âm thanh đinh tai nhức óc dồn dập phát ra từ những chiếc loa công suất lớn; việc lưu thông trên tuyến đường này gặp nhiều bất tiện dẫn đến hàng xóm mâu thuẫn nhau là khó tránh khỏi.

Muốn hạn chế tình trạng này, tôi nghĩ không khó. Luật đã có, cơ quan chức năng cần mạnh tay xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Tất nhiên, song song đó, nhà nước cần xây thêm nhà tang lễ, nhà sinh hoạt cộng đồng để khi có việc, người dân có nơi chốn tổ chức đàng hoàng, lịch sự, văn minh.

Nhóm phóng viên