Gập ghềnh hòa đàm Syria

Sau 4 ngày thảo luận tại thủ đô Riyadh của Ả Rập Saudi, Ủy ban Đàm phán Cấp cao (HNC), nhóm đối lập chính tại Syria do Ả Rập Saudi hậu thuẫn, hôm 30-1 tuyên bố sẽ tham gia các cuộc hòa đàm tại Geneva.

Đổi ý phút chót

Ông Asaad al-Zoabi, người đứng đầu phái đoàn HNC, cho biết đoàn gồm 17 người và dự kiến có cuộc thảo luận với Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc (LHQ) về Syria Staffan de Mistura vào ngày 31-1 (giờ địa phương). HNC bao gồm các nhóm chính trị và vũ trang chống Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Một nguồn tin cho hay HNC sẽ chỉ trao đổi với ông Mistura chứ không đàm phán trực tiếp với chính phủ Syria.

Cùng ngày 30-1, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry hoan nghênh quyết định vào phút chót của HNC và tái khẳng định Nghị quyết 2254 về Syria của Hội đồng Bảo an LHQ (thông qua ngày 20-12-2015) phải được các bên tham gia đàm phán thực thi đầy đủ. Theo ông Zoabi, HNC đổi ý vì nhận được “sự bảo đảm cần thiết” từ Mỹ và Ả Rập Saudi.

Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc về Syria Staffan de Mistura gặp Đại sứ Syria tại Liên Hiệp Quốc Bashar Jaafari (trái) ngày 29-1Ảnh: REUTERS

Trước đó, HNC tuyên bố chỉ tham gia nếu Nga và quân đội Syria ngừng không kích và tấn công các khu vực mà họ đang nắm giữ. Ngoài ra, họ yêu cầu cho phép các đoàn xe cứu trợ nhân đạo tiếp cận hàng trăm ngàn người đang thiếu ăn và thả tù nhân chính trị.

Thị trấn Madaya, phía Đông Bắc thủ đô Damascus, bị chính phủ và lực lượng nổi dậy phong tỏa trong nhiều tháng liền, thu hút sự chú ý của quốc tế khi những bức ảnh chụp trẻ em gầy gò được công bố. Nhân viên y tế địa phương cho biết có thêm 16 người chết đói kể từ khi 3 đoàn xe cứu trợ đến Madaya hồi đầu tháng này nhưng bị ngăn chặn cung cấp hàng cho người dân. Đã có 30 người thiệt mạng ở đây vào cuối năm ngoái.

Bảo đảm chuyển tiếp chính trị

Cuộc hòa đàm bắt đầu hôm 28-1 và có thể kéo dài 6 tháng. Trong ngày này, phái đoàn gồm 16 thành viên đại diện cho chính quyền của Tổng thống Assad đã thảo luận gần 3 giờ với ông Mistura.

Ngoài đại diện chính phủ Syria và HNC, một số nhóm đối lập được phép có mặt với vai trò quan sát viên. Tuy nhiên, các lực lượng nhiều ảnh hưởng ở Syria như lực lượng người Kurd, Đảng Liên minh Dân chủ người Kurd tại Syria (PYD), tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, Mặt trận Al-Nusra không được mời.

Trong chuyến thăm Pháp ngày 28-1, Tổng thống Iran Hassan Rouhani nói với giới truyền thông: “Tôi sẽ ngạc nhiên lắm nếu hòa đàm mau chóng thành công vì ở Syria, có nhiều nhóm đối đầu với chính phủ trung ương và chống lại nhau”. Hãng tin Reuters ngày 30-1 dẫn lời Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius cho rằng các cuộc đàm phán Syria cần bảo đảm chuyển tiếp chính trị và tôn trọng nhân quyền.

Cuộc xung đột kéo dài 5 năm ở Syria đã cướp đi sinh mạng ít nhất 250.000 người, buộc hàng triệu người phải rời bỏ đất nước, mở đường cho IS vùng vẫy ở Syria và Iraq. Việc gia tăng hoạt động của IS khiến Nga và Mỹ thúc giục các bên trở lại bàn đàm phán. Hôm 29-1, chính phủ Hà Lan tuyên bố nước này sẽ tăng cường vai trò trong liên minh do Mỹ dẫn đầu. Phát biểu trong cuộc họp báo tại TP La Haye, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte nêu rõ máy bay chiến đấu của họ sẽ không kích các cứ điểm và trại huấn luyện của IS tại Syria cho tới ngày 1-7.

Trong khi đó, Nga thực hiện 96 cuộc không kích mỗi ngày, tương đương số lần không kích mà liên quân do Mỹ dẫn đầu thực hiện trong một tháng. Trung tướng Ben Hodges, người chỉ huy của quân đội Mỹ tại châu Âu, đánh giá cao những tiến bộ của Nga trong chiến tranh điện tử tại Syria và Ukraine - một lĩnh vực mà họ thường cho là đối thủ lạc hậu.

HUỆ BÌNH