Nguyên nhân cá chết dần sáng tỏ

Trả lời báo chí vào chiều 14-5, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH-CN) Phạm Công Tạc cho biết bộ này đang nỗ lực phối hợp với Hội đồng Chuyên gia KH-CN và các bộ, ngành liên quan để sớm đưa ra kết luận cuối cùng về nguyên nhân cá chết hàng loạt ở miền Trung thời gian qua.

Theo Thứ trưởng Phạm Công Tạc, sau khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo khẩn trương điều tra làm rõ nguyên nhân, sớm có kết luận độc lập, khách quan, Bộ KH-CN đã phối hợp với Viện Hàn lâm KH-CN Việt Nam tổ chức đoàn công tác liên ngành gồm các nhà khoa học của các viện nghiên cứu liên quan đi khảo sát thực địa tại vùng biển có cá chết để lấy mẫu phân tích, đánh giá hiện tượng và tìm hiểu nguyên nhân. Hội đồng Chuyên gia KH-CN quốc gia cũng đã mời một số chuyên gia khoa học nước ngoài (Nhật Bản, Đức, Pháp, Mỹ, Israel) có kinh nghiệm tham gia phối hợp điều tra nguyên nhân.

“Sau khi các tổ chức KH-CN độc lập có được một số kết quả phân tích chỉ tiêu ban đầu, Bộ KH-CN đã chủ trì tổ chức cuộc họp với các tổ chức KH-CN, cơ quan thẩm quyền để trao đổi thông tin; từ đó định hướng kịch bản và các phương án phối hợp nghiên cứu để xác định nguyên nhân” - ông Tạc nói.

Cá chết ở miền Trung có thể do chất độc và tảo độc Ảnh: HOÀNG PHÚC

Về kết quả, ông Tạc khẳng định đến nay đã xác định đây là sự cố môi trường trên diện rộng. Tính đến thời điểm 26-4, các kết quả phân tích đủ căn cứ khoa học để loại trừ hầu hết các nhóm nguyên nhân tự nhiên từ địa chấn, sốc nhiệt, dịch bệnh... “Nguyên nhân cá chết khu trú vào 2 nhóm nguyên nhân chính: độc tố học và tảo độc” - ông Tạc cho biết.

Cũng theo Thứ trưởng Phạm Công Tạc, đến nay, các kết quả phân tích mẫu, kết quả đối chứng đã cơ bản thể hiện sự hội tụ và phù hợp với những quy luật và diễn biến thực địa. Kịch bản nguồn phát sinh tác động, lan truyền ra sao, ảnh hưởng đến cá và sinh vật biển, kể cả san hô như thế nào… đã dần được sáng tỏ. “Hơn 1 tháng qua, chúng ta đã nỗ lực và cũng đã đi một chặng đường dài đến giai đoạn nước rút cuối cùng thực hiện mục tiêu đề ra. Có thể nói, kết quả phân tích đủ căn cứ khoa học sẽ được quốc tế thừa nhận” - ông Tạc nói.

Hiện tượng cá chết bất thường hàng loạt bắt đầu xảy ra từ ngày 6-4 tại Hà Tĩnh (khu vực cảng Vũng Áng và các xã Kỳ Lợi, Kỳ Hà của thị xã Kỳ Anh), sau đó lan sang các tỉnh Quảng Bình ngày 10-4, Thừa Thiên - Huế ngày 15-4, Quảng Trị ngày 16-4. Từ ngày 24 đến 26-4, cùng với hiện tượng cá và các loài hải sản chết hàng loạt tại Hà Tĩnh quay trở lại, trên biển xuất hiện dòng triều màu nâu; ngày 4-5 xuất hiện vệt nước màu đỏ dài 1,5 km tại bờ biển Quảng Bình.

Qua theo dõi của tổ công tác hiện trường, từ ngày 4-5 đến nay, không còn phát hiện hiện tượng bất thường tại khu vực này nữa. Theo Thứ trưởng Phạm Công Tạc, tại thời điểm đó, quy mô và tính chất của hiện tượng hải sản chết chưa thể hiện dấu hiệu đầy đủ của một sự cố thảm họa môi trường trên diện rộng.

DƯƠNG NGỌC