Sai phạm trên 2.000 tỉ đồng tại các dự án BOT ở TP HCM

Sai phạm trên 2.000 tỉ đồng tại các dự án BOT ở  TP HCM - Ảnh 1.

Dự án đường kết nối cầu Phú Mỹ 1 trong 6 dự án bị thanh tra - Ảnh: TẤN THẠNH

Ngày 21-8, theo nguồn tin của phóng viên Báo Người Lao Động, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã ban hành kết luận thanh tra các dự án BOT, BT giao thông trên địa bàn TP HCM và kiến nghị xử lý sai phạm với số tiền trên 2.000 tỉ đồng. Trước đó, TTCP đã tiến hành thanh tra 6 dự án BOT, BT ở TP HCM bao gồm: dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 1A đoạn An Sương - An Lạc; Dự án xây dựng cầu Phú Mỹ; Dự án đường kết nối cầu Phú Mỹ; Dự án xa lộ Hà Nội; Dự án cầu Bình Triệu 2; Dự án xây dựng đường nối từ đường Nguyễn Duy Trinh vào khu công nghiệp Phú Hữu.

Kết luận của TTCP cũng nêu rõ, trong giai đoạn từ năm 2010-2015, trên địa bàn TP HCM có 13 dự án BOT, BT trong lĩnh vực giao thông, môi trường đang được triển khai với giá trị gần 33.000 tỉ đồng. Trong đó có 5 dự án trong lĩnh vực giao thông đã hoàn thành với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỉ đồng, 8 dự án đã ký hợp đồng hoặc đang triển khai với tổng mức đầu tư gần 26.000 nghìn tỉ đồng.

Sai phạm hơn 2.000 tỉ đồng

Kết luận của TTCP nêu rõ, do thiếu trách nhiệm trong công việc nên nhiều hợp đồng BOT, BT chưa đủ trình tự, thủ tục, điều khoản mâu thuẫn, sai quy định, tổng vốn đầu tư tăng sai dẫn đến thời gian khai thác thu phí hoàn vốn không đúng quy định; thiếu phương án huy động vốn, chưa đủ cam kết của ngân hàng hoặc nhà cấp vốn, trong khi điều khoản trong hợp đồng mâu thuẫn làm tăng chí phí, giảm doanh thu thu phí.

Đối với dự án tại dự án BOT nâng cấp cải tạo Quốc lộ 1A đoạn An Sương - An Lạc do Công ty cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng IDICO làm chủ đầu tư, trong quá trình thực hiện dự án, công ty này đã đề xuất bổ sung xây dựng 2 nút giao thông và lắp đặt dải phân cách làn xe cơ giới và thô sơ với tổng mức đầu tư hơn 704 tỉ đồng. Ngoài tra, TTCP cũng phát hiện nhiều sai phạm liên quan đến dự án xây dựng cầu Phú Mỹ. Theo đó, dự án cầu Phú Mỹ hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng từ tháng 8-2009 nhưng đến cuối năm 2012, Công ty Cổ phần đầu tư xây Phú Mỹ mới có văn bản trình UBND TP HCM phê duyệt chi phí đầu tư dẫn đến việc chi phí đầu tư đã tăng gần 1.000 tỉ đồng so với ban đầu.

TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành và TP HCM xử lý khoản tiền sai phạm theo kết quả thanh tra là 2.172 tỉ đồng. Trong đó phê duyệt không đúng 1.400 tỉ đồng; phê duyệt tăng sai 67 tỉ đồng; giảm tổng vốn đầu tư, điều chỉnh hợp đồng các dự án với giá trị 90 tỉ đồng; loại khỏi phương án tài chính đối với cầu Bình Triệu 2 gần 50 tỉ đồng; giảm giá trị quyết toán dự án 497 tỉ đồng; Thu về ngân sách thành phố từ các nhà đầu tư với giá trị hơn 41 tỉ đồng do thực hiện không đúng quy định.

Sai phạm khi lựa chọn nhà đầu tư

Kết luận thanh tra nêu rõ, trong quá trình kêu gọi đầu tư, UBND TP HCM đã không xây dựng danh mục dự án, không thực hiện việc công bố danh mục, hoặc thực hiện công bố chậm. Đặc biệt, một số dự án đã không triển khai thực hiện đúng quy định về lựa chọn nhà thầu, không lập kế hoạch đấu thầu. Việc lựa chọn các nhà đầu tư chủ yếu theo hình thức chỉ định thầu.

Việc chỉ định thầu thể hiện tại dự án BOT xây dựng cầu Phú Mỹ. Mặc dù hồ sơ chuẩn bị đầu tư của Công ty Cổ phần đầu tư xây Phú Mỹ còn thiếu phương án huy động vốn, chưa đủ giấy cam kết của ngân hàng hoặc nhà cấp vốn…nhưng vẫn được UBND thành phố Hồ Chí Minh lựa chọn làm nhà đầu tư cho dự án. Tại dự án BOT nâng cấp cải tạo QL 1A đoạn An Sương - An Lạc, quá trình thực hiện dự án, IDICO đã đề xuất bổ sung xây dựng 2 nút giao thông và lắp đặt dải phân cách làn xe cơ giới và thô sơ với tổng mức đầu tư hơn 704 tỉ đồng. Tuy nhiên, UBND TP HCM đã không bổ sung dự án vào danh mục và kêu gọi các nhà đầu tư tham gia theo quy định, mà chỉ định Công ty cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng IDICO làm nhà đầu tư.

Kết luận thanh tra cũng nêu rõ, UBND TP HCM và các đơn vị chuyên môn đã có nhiều sai sót trong công tác thẩm định, phê duyệt dự án khả thi, nội dung dự án thiếu sự cần thiết phải đầu tư, phương án so sánh; Không lập hồ sơ và báo cáo thẩm định dự án điều chỉnh tại dự án cầu Phú Mỹ; Tại dự án mở rộng xã lộ Hà Nội đã để nhà đầu tư phê duyệt dự án vượt thẩm quyền; Phê duyệt chưa đầy đủ, thiếu tính chính xác, tăng sai tổng mức đầu tư tại hàng loạt dự án.

TTCP kết luận: "Việc không kiến nghị, không xây dựng và công bố kế hoạch dự án hoặc có nhưng chậm và chỉ định thầu đã không phát huy được nguồn lực xã hội, làm giảm tính cạnh tranh giữa các nhà đầu tư, khó lựa chọn được nhà đầu tư có năng lực tài chính và kinh nghiệm tốt nhất". Ngoài ra, hầu hết các dự án BOT nêu trên đều chậm tiến độ, từ đó dẫn đến giảm doanh thu, tăng chi phí, lãng phí vốn đầu tư.

Theo cơ quan thanh tra, những vi phạm nêu trên thuộc trách nhiệm của UBND TP HCM, Sở Giao thông Vận tải, Sở Kế hoạch và Đầu tư và một số cơ quan liên quan. Riêng việc thẩm định, phê duyệt dự án cải tạo nâng cấp Quốc lộ 1 đoạn An Sương - An Lạc thuộc trách nhiệm của Bộ Giao thông Vận tải và các cơ quan chuyên môn thuộc bộ này.

Từ những sai phạm nêu trên, TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Giao thông Vận tải, UBND TP HCM tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân đã vi phạm các quy định pháp luật, chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm đã giao như kết luận thanh tra đã nêu.

Hà Minh