Trung Quốc vượt Nga trong cuộc đua về cường quốc hàng hải?

Theo báo South China Morning Post (SCMP) ngày 16-6, Viện Quốc tế và An ninh Đức (GIISA) dẫn đánh giá 10 cuộc tập trận hải quân chung giữa Nga và Trung Quốc kể từ năm 2012 cho biết chúng nhằm mục đích gửi một thông điệp về địa chính trị.

Các cuộc tập trận được tiến hành trong lãnh hải của Nga, Trung Quốc, biển Baltic... GIISA sau đó kết luận Bắc Kinh đã vượt mặt Moscow khi tuyên bố vai trò lãnh đạo như một cường quốc hàng hải.

SCMP nhận định quân đội Nga và Trung Quốc đang đẩy mạnh hợp tác trong bối cảnh quan hệ song phương với Mỹ xấu đi. Hồi tháng trước, hải quân Nga và Trung Quốc đã tổ chức cuộc tập trận phòng không bắn đạn thật chung đầu tiên trên biển.

Chuyên gia quân sự tại Trường ĐH Công nghệ Nanyang (Singapore), Collin Koh, chỉ ra một sự thật rằng Trung Quốc đã vượt mặt Nga sau khi Bắc Kinh nỗ lực phát triển sức mạnh hàng hải toàn diện, bao gồm kinh tế biển, cảng, vận tải, đóng tàu...

Trung Quốc vượt Nga trong cuộc đua về cường quốc hàng hải?  - Ảnh 1.

Tàu khu trục tên lửa dẫn đường của Trung Quốc tập trận với Hải quân Nga ở biển Hoa Đông năm 2014. Ảnh: AP

Đáng chú ý, Nga đã đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp Trung Quốc phát triển khả năng hải quân của mình, theo ông Koh. Nguyên nhân là các cuộc tập trận hải quân chung là môi trường tốt nhất để Hải quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN) thực hành và xây dựng năng lực, học cách khắc phục những thiếu sót như huy động lực lượng qua các khu vực khác nhau và điều phối tàu chiến.

Quan hệ giữa Moscow và Bắc Kinh được nâng cấp sau chuyến thăm 3 ngày đến Nga của Chủ tịch Tập Cận Bình. Trước đó, cuối tháng 4, Tổng thống Vladimir Putin cũng đến thăm Trung Quốc. Trong cả 2 lần, hai nhà lãnh đạo đều bày tỏ sự ủng hộ lẫn nhau cũng như đồng ý các dự án quan trọng bao gồm Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường.

Nhưng trên mặt trận quốc phòng, Bắc Kinh đã có những tiến bộ nhờ rót nhiều tiền cho lĩnh vực quân sự và đổi mới. Báo cáo của Ủy ban Đánh giá Kinh tế và An ninh Mỹ - Trung hồi năm ngoái cho biết giai đoạn 2015-2021, chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc dự kiến tăng 55% - từ 167,9 tỉ USD lên 260,8 tỉ USD. Cùng thời gian này, chi tiêu cho PLAN sẽ tăng 82% từ 31,4 tỉ USD lên 57,1 tỉ USD.

Điều đó giúp Bắc Kinh sản xuất được những vũ khí tối tân nhất thế giới. Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) hồi tháng 1-2019 thừa nhận trong một số trường hợp, vũ khí Trung Quốc đã vượt cả Mỹ.

Trung Quốc vượt Nga trong cuộc đua về cường quốc hàng hải?  - Ảnh 2.

Hải quân Nga và Trung Quốc trong một cuộc tập trận chung ở tỉnh Quảng Đông năm 2016. Ảnh: Tân Hoa Xã

Ngoài ra, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, trụ sở tại Washington), thống kê PLAN hiện có nhiều tàu chiến hơn Hải quân Mỹ, đồng nghĩa với việc Trung Quốc sở hữu hạm đội hải quân lớn nhất thế giới.

"Với khoảng 300 tàu chiến, PLAN là lực lượng hải quân lớn nhất thế giới, tính cả tàu sân bay, tàu tuần dương, tàu khu trục, tàu hộ tống, tàu ngầm và tàu đổ bộ" – CSIS nhẩm tính.

Nhà nghiên cứu quốc phòng Timothy Heath đến từ Tổ chức Rand Corporation (Mỹ), bình luận: "Nga có thể than thở về sự suy giảm quyền lực của mình. Họ đã chấp nhận thực tế trở thành "em trai" của Trung Quốc".

Trong khi đó, chuyên gia quân sự Zhou Chenming ở Bắc Kinh, cho rằng Nga sẽ cảnh giác với tham vọng hàng hải của Trung Quốc nhưng vẫn muốn giữ nước này bên cạnh như một đối tác để chống lại phương Tây, đặc biệt là sau cuộc khủng hoảng Ukraine năm 2013.


Phạm Nghĩa (Theo SCMP)