Để chính sách không nằm trên giấy

Hiệu quả, hiệu lực trong thực tế cuộc sống không chỉ thấy qua việc ra quân đồng bộ, rộng khắp của lực lượng chức năng trên cả nước những ngày qua mà quan trọng hơn là sự chuyển biến về ý thức, nhận thức của người dân, đặc biệt là người tham gia giao thông. Có thể nói, ít thấy một chính sách nào lại đi vào cuộc sống một cách nhanh chóng và hiệu quả như vậy.

Điều gì đã khiến Nghị định 100 lại hòa mình vào đời sống nhanh tới vậy? Trước hết, do chính sách này là một đòi hỏi và nhu cầu bức thiết từ thực tiễn cuộc sống khi sử dụng rượu, bia điều khiển phương tiện giao thông - vấn đề bức xúc lâu nay với hàng loạt vụ tai nạn thảm khốc. Điều này có thể thấy qua sự ủng hộ mạnh mẽ của tuyệt đại dư luận xã hội và của chính những người tham gia giao thông. Chính sách đúng lại được thực thi một cách nghiêm túc, rốt ráo bằng sự ra quân rộng khắp của lực lượng chức năng trên cả nước.

Một điều cũng rất quan trọng là những chế tài trong nghị định được cho là mạnh, có tính răn đe cao đã dẫn tới sự chuyển biến nhanh chóng ý thức và nhận thức của người tham gia giao thông.

Việc Nghị định 100 đi vào cuộc sống một cách nhanh chóng làm gợi nhớ đến những chủ trương, chính sách lớn và tác động sâu rộng tới cuộc sống từng phát huy hiệu lực và hiệu quả, tạo chuyển biến căn bản trong xã hội như việc cấm buôn bán, vận chuyển và sử dụng pháo nổ; đội mũ bảo hiểm... Không phải không có những hoài nghi và khó khăn khi làm chính sách và đưa chính sách vào cuộc sống. Tuy nhiên, bằng việc kiên trì và kiên quyết thực thi, việc cấm pháo nổ và bắt buộc đội mũ bảo hiểm đã thực sự đi vào cuộc sống, được tuyệt đại đa số người dân ủng hộ và chấp hành. Nhờ đó giảm thiểu đáng kể tai nạn do pháo nổ cũng như tai nạn giao thông, cứu được tính mạng biết bao người.

Tuy nhiên, cũng có thể thấy không ít chính sách, chế tài pháp luật dù được ban ra từ lâu song hầu như chưa đi vào cuộc sống. Điển hình là quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, cấm xả rác nơi công cộng hay nhiều quy định khác về an toàn vệ sinh thực phẩm... Có nhiều nguyên nhân khiến các quy định này vẫn chưa phát huy hiệu lực, hiệu quả trong đời sống. Song có một nguyên nhân chung rất quan trọng là việc xử lý của lực lượng chức năng. Chế tài pháp luật dù có nghiêm khắc đến đâu mà thực thi không nghiêm túc, thậm chí buông lỏng, xem nhẹ, đánh trống bỏ dùi... của lực lượng công vụ thì cũng khó đi vào cuộc sống, khó tạo ra chuyển biến căn bản, điều chỉnh hành vi trong xã hội.

Nghị định 100 bước đầu đã tạo hiệu ứng tích cực, làm thay đổi nhận thức và hành vi của người tham gia giao thông là "đã uống rượu là không lái xe". Thế nhưng, để chính sách này phát huy hiệu quả như việc cấm pháo nổ, đội mũ bảo hiểm đòi hỏi phải có sự vào cuộc kiên trì, đồng bộ, không "đánh trống bỏ dùi" của lực lượng thực thi công vụ. Nếu lực lượng chức năng chỉ ra quân rầm rộ rồi sau đó lại buông lỏng, thậm chí tiêu cực thì e chính sách dù đúng đắn và được người dân đồng tình ủng hộ lại vẫn có thể hiện diện trên giấy là chính chứ không phải trong thực tiễn cuộc sống.

PHẠM DƯƠNG