"Tiếng hú" - bản lĩnh người miền Tây

Tôi được truyền cảm hứng mãnh liệt từ tình yêu sông nước của họa sĩ Phong Ba, qua tiểu thuyết "Tiếng hú" vừa phát hành nóng hổi và nặng trĩu trên tay.

Những chân dung tuyệt đẹp

Phong Ba thấm tiếng hú gọi truyền nhau yêu thương, thấu hiểu những con người biết thở như cá, biết từng xoáy nước, từng mạch ngầm, từng gốc cây dưới lòng sông. Những con người biết nín thở đi qua dòng sông, biết thế phát cỏ ngã rạp theo một chiều nhất định, biết thích nghi với đồng bằng đầy rắn rít, muỗi mòng; những con người ngủ ngồi mà vẫn tỉnh táo trong cuộc mưu sinh trên sông nước... Anh đã khắc họa chân dung những con người đồng bằng sông Cửu Long tuyệt đẹp. Những bông hoa sông nước đẹp đến nao lòng không chỉ vì sắc mà bát ngát hương thơm, được tỏa sáng bởi trí tuệ.

Tiếng hú - bản lĩnh người miền Tây - Ảnh 1.

Bìa tiểu thuyết “Tiếng hú”

Tiếng hú - bản lĩnh người miền Tây - Ảnh 2.

Tác giả Phong Ba

Những cô gái như Hà là tinh hoa của đất, của sông. Hà được sinh ra từ trí tuệ của người mẹ kiêu hãnh, từ người cha thượng võ. Mười hai tuổi, cô bé đã săn được cá hô hàng trăm ký. Cô bé ấy giỏi nấu nướng, biết chế biến món ăn thần kỳ cho người, cho cá. Một cô bé dũng cảm một mình chiến đấu với con cá hô quẫy đạp, tự cắt da chân thoát khỏi móc câu để cứu mình. Cô bé Hà với nhan sắc, trí tuệ tỏa sáng của mình đã cứu danh dự những nhà khoa học nuôi thú ở Sài Gòn từ lời thách đố của tướng Khuê, bởi nếu không ai thuần được con chó berger của Mỹ, tất cả sẽ "chết" vì mất danh dự. Hà đã nhận lấy sứ mệnh ấy trong nỗi xót xa, lo lắng tột cùng của Ban Giám đốc Sở thú Sài Gòn, bởi một tích tắc sơ hở, cô gái xinh đẹp, trong sáng như đóa hoa sen hé nở ấy sẽ bị con chó hung bạo xé xác. Hà đã dũng cảm thách đấu và đã chiến thắng. Đoạn văn miêu tả cảnh đấu giữa người và chó của anh thật lạnh người.

Hà có bí quyết gì để thắng con chó hung hãn? Phong Ba đã tiết lộ trong tiểu thuyết một bí quyết thật bất ngờ, vi diệu. Cô bé mồ côi Hà được ông ngoại nuôi dạy bằng tình yêu sông nước, nên cô nói "Không yêu cá thì yêu ai". Tình yêu thiên nhiên đã giúp Hà săn được cá hô và chiến thắng chó dữ. Nhưng nếu chỉ có tình yêu thì chưa đủ để cô chiến thắng…

Nhờ vào trí tuệ mà dù còn rất trẻ, cô gái miền sông nước có gương mặt sáng đẹp tựa trăng rằm chỉ huy du kích Bến Gừa, tựa vào một giếng trời tự nhiên, với sự trợ giúp của con mèo My, đàn ong vò vẽ mà cô đã diệt cả cánh thủy quân lục chiến Mỹ được trang bị vũ khí hiện đại, từ 5 tàu đổ quân vào Bến Gừa, quyết băm nát xóm làng thân yêu của cô. Nhờ có trí tuệ mà cô gái Bến Gừa thông thuộc từng gốc ngầm, con lạch, xoáy nước đã chỉ huy, cứu cả một tiểu đoàn đặc công thoát khỏi cuộc tập kích bất ngờ của địch, vượt qua lưới mưa bom bão đạn, tựa vào những giề lục bình trổ hoa tím biếc, trôi êm đềm về chốn bình yên.

Mối tình đôi trai tài gái sắc Hà "cá hô" và anh Thạc - Tiểu đoàn trưởng đặc công - đẹp lộng lẫy mà cũng đau đến tận cùng, khi chiến tranh tàn nhẫn cướp đi hạnh phúc của họ, để Thạc phải chết trên tay Hà vì chấn thương nước sau một trận đánh tàu long trời lở đất, lúc đứa con của Hà còn trong bụng mẹ, vĩnh viễn không biết mặt người cha.

Vốn sống giá bằng máu

Một họa sĩ người Việt gốc Hoa, từng kiếm được nhiều tiền, bỏ lại sau lưng cuộc sống sung túc; bao cơ hội làm giàu để tham gia kháng chiến đã lý giải tính chiến đấu khi chọn lấy ngòi bút viết quyển tiểu thuyết đậm chất anh hùng ca đồng bằng sông Cửu Long này. Anh tham gia kháng chiến chống Mỹ, vẽ tranh Bác Hồ để đồng bào Trà Vinh thờ trong đền thờ Bác, cách thị xã chỉ hơn 10 cây số. Vốn sống viết quyển tiểu thuyết của anh được đổi giá bằng máu.

"Tiếng hú" của Phong Ba giúp tôi tìm ra ẩn số một thời chiến tranh ác liệt, Thành ủy Sài Gòn - Gia Định - Chợ Lớn có rất nhiều người trẻ tuổi, là phụ nữ, xuất thân từ miền Tây sông nước. Gửi lại đứa con trai cho người dì và đồng đội ở quê hương, Hà nhậm chức thành ủy viên, phụ trách phong trào nội đô, binh vận khi mới ngoài 20 tuổi, với lời ký thác của má Ba Reng - một nữ thành ủy viên phụ trách nội đô vừa bị địch sát hại. Cô lấy bí danh "Sành". Hà (Sành) là tinh hoa của nhân dân, của vùng đất sông nước, nơi phát tích của những con người huyền thoại, trung kiên, thật trí tuệ, thật đẹp đẽ. Cô gái trẻ măng ấy từng mở lớp dạy những tuyệt chiêu võ thuật bí truyền cho lực lượng biệt động Sài Gòn. Hà đã luồn lách vào những khu chợ trời, mua những bộ đồ nhái cho bộ đội đặc công, diệt những tên phản bội cộm cán được bộ máy quyền lực Mỹ và quân đội Sài Gòn bao bọc, che chở. Thật không thể tin nổi, một thành ủy viên trẻ măng đã thuyết phục được 2 sĩ quan tình báo Mỹ đi cùng với cách mạng, phản đối cuộc chiến tranh phi nghĩa từ bản lĩnh, trí tuệ của Sành. Trong con người đầy bản lĩnh, sáng tạo, dũng cảm của Hà, lòng nhân hậu của cô lại làm nên được những điều kỳ diệu. Tôi rung cảm mãnh liệt tính chân thật trong các nhân vật của Phong Ba. Sành đã rất chân thật sau khi cô diệt tên thiếu tá Bốn ác ôn - kẻ đã thách tên lính đi cùng bắn mẹ cô trên chiếc xuồng chỉ bằng một điếu thuốc - qua cú võ bí truyền từ người cha; sau khi đã tham gia trận đánh với mấy trăm lính thủy quân lục chiến, cô đã khóc nức nở trong vòng tay người thân: "Con đã giết người, con đã giết người!"…

Họa sĩ Phong Ba nói nhiều đồng đội của anh đã ngã xuống cho anh được sống nên anh bị thôi thúc trả món nợ quá khứ. Họa sĩ Phong Ba đã sống hết mình để viết quyển sách về một thời chiến tranh ác liệt mà đẹp lộng lẫy tình yêu quê hương, đất nước. Thế hệ anh đã hoàn thành sứ mệnh của mình. Viết tiếp huyền thoại sông nước thời bình là trách nhiệm của những người lớn lên sau cuộc chiến... 

Phong Ba tên thật là Liêu Tử Phong, sinh ngày 10- 8-1940 tại Mỏ Cày, Bến Tre. Nguyên quán: Quảng Đông, Trung Quốc. Dân tộc: Hoa.

Ông tốt nghiệp Trường ĐH Mỹ thuật TP HCM năm 1981, tham gia Hội Mỹ thuật Việt Nam năm 1987; là tác giả bộ phim "Tức nước vỡ bờ", được trình chiếu tại Liên hoan Đồng Khởi 1961; tác giả bức họa chân dung Bác Hồ tại Đền thờ Bác, xã Long Đức - Trà Vinh năm 1970. Tiểu thuyết "Tiếng hú" là tác phẩm văn học đầu tay của ông.

Trầm Hương