Việc công khai dự toán ngân sách có thể được thực hiện bằng một số hình thức như công bố tại kỳ họp, niêm yết tại trụ sở làm việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị; phát hành ấn phẩm; thông báo trên các báo, đài hoặc đưa lên trang thông tin điện tử. Đặc biệt, thông tư còn quy định đơn vị dự toán cấp trên có trách nhiệm kiểm tra, thực hiện việc công khai ngân sách nhà nước của cấp dưới trực tiếp.

Đối với hoạt động quản lý nhà nước thì việc công khai, minh bạch trong chi tiêu tài chính, ngân sách là rất quan trọng. Đây là thước đo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền dân chủ, tiến bộ của một quốc gia.

Ở nước ta, trước đây việc công khai tài chính được quy định tại một số văn bản pháp luật như Luật Ngân sách nhà nước; Luật Phòng chống tham nhũng… Tuy nhiên, do chưa được hướng dẫn cụ thể, rõ ràng nên việc công khai ngân sách chưa được thực hiện nghiêm túc, thậm chí đối phó, hình thức. Hầu hết các cơ quan chỉ thực hiện việc công khai các khoản chi tiêu theo dự toán kinh phí không kèm theo bất cứ lời giải thích, chi tiết về các khoản chi tiêu như chi cho ai, làm việc gì, thời gian nào... Vì vậy, có thể nói với quy định này, việc công khai ngân sách đã có bước tiến khá dài hướng đến nền hành chính minh bạch, vì dân một cách toàn diện.

Hiện nay, chúng ta đang ra sức nỗ lực đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhưng đạt kết quả thấp. Trong đó có nguyên nhân việc cấp, quản lý, sử dụng, chi tiêu ngân sách của một số cơ quan nhà nước còn mập mờ, thiếu minh bạch. Điều này đã tạo kẽ hở cho những người có chức, có quyền trong quản lý ngân sách nhưng thoái hóa biến chất có điều kiện, cơ hội để thực hiện hành vi chiếm đoạt, lãng phí.

Thiết nghĩ, để công khai ngân sách được hiệu quả cần quy định việc niêm yết công khai phải chi tiết, cụ thể về thu, chi, mục đích chi… Đặc biệt, không hạn chế thời gian niêm yết trên trang thông tin điện tử của cơ quan, đơn vị để cán bộ, công chức, người dân có cơ sở giám sát, đối chiếu, so sánh giữa các quý, các năm... Qua đó, người dân sẽ biết tiền nộp thuế của mình được chi tiêu như thế nào, cơ quan nào sử dụng nhiều ngân sách và việc chi tiêu có đúng mục đích không? Như vậy, sẽ góp phần hạn chế, đẩy lùi tình trạng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực đang diễn biến phức tạp hiện nay.

Quốc Cường