Bao nhiêu năm qua, phương thức tuyển sinh ĐH, CĐ vẫn không có nhiều thay đổi -  kiểu “ba chung” đã áp dụng hơn 9 năm qua và sẽ còn được tiếp tục áp dụng bởi chưa thấy tín hiệu nào dự báo sẽ có một phương thức thi tuyển khoa học hơn, chất lượng hơn.

 
Nghịch lý là trong khi phương thức thi tuyển giậm chân tại chỗ thì quy mô đào tạo tăng thẳng đứng với hàng trăm trường ĐH, CĐ thi nhau ra đời; nhiều trường THCN, CĐ “hóa kiếp” thành những trường ĐH quy mô cực lớn.
 
Có trường từ trung cấp bỗng nhảy vọt thành ĐH có quy mô tuyển sinh lên 50.000 – 60.000 TS với nhiều cơ sở rải khắp nơi. Số lượng trường tăng nhanh kéo theo số lượng sinh viên tăng đột biến. Quy mô đào tạo quá lớn, ngành GD-ĐT phải chấp nhận nguồn đầu vào với tiêu chuẩn khá thấp, thường TS chỉ cần 12-13 điểm là có thể trở thành sinh viên và nếu tính thêm điểm ưu tiên cho một số đối tượng thì chỉ cần 6-7 điểm cũng đủ đậu!
 
Tính từ năm 1987 đến nay, số lượng sinh viên tăng gấp 13 lần nhưng số giảng viên chỉ tăng 3 lần. Ngành GD-ĐT đã “sắm cày” trước mà chưa “mua được trâu” nên vội vàng đưa ra đề án đào tạo 23.000 tiến sĩ trong vòng 10 năm, từ nay đến 2020. Đó là một đề án vĩ đại mà nếu thực hiện được, người tổ chức và thực hiện nó đáng được tưởng thưởng. Nhưng đó là một giấc – mơ – lãng - mạn, hay nói một cách khác, đó là sự ảo tưởng.
 
Đích cuối cùng trong giáo dục ĐH là chất lượng đầu ra đã không đạt yêu cầu, dù chuẩn chất lượng của giáo dục ĐH VN rất thấp so với các nước trong khu vực và quốc tế. Không một trường ĐH nào của VN nằm trong top 200 trường ĐH châu Á là vấn đề làm các nhà hoạch định chính sách giáo dục quốc dân đau đầu.
 
Tại kỳ họp Quốc hội vừa qua, nhiều đại biểu chất vấn xung quanh việc thành lập quá nhiều trường ĐH-CĐ, chất lượng đào tạo xuống thấp và đề nghị cần phải đóng cửa một số trường không đạt chuẩn. Thế nhưng, việc đóng cửa một trường ĐH không đạt chuẩn có thể sẽ khó xảy ra vì nhiều lý do. Hơn thế, sẽ có một số trường ĐH khác tiếp tục ra đời.
 
Giáo dục của chúng ta đang tồn tại nhiều nghịch lý. Một trong những nghịch lý ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục ĐH là số học sinh tốt nghiệp THPT đang tăng cao. Về mặt lô-gích, từ đó nguồn cung cấp sinh viên cho các trường ĐH-CĐ sẽ có chất lượng hơn. Nhưng ai bảo đảm đó là con số thực chất hay chỉ vì thành tích?
 
Một nghịch lý khác là mất cân đối trong đào tạo khi nhiều ngành đầu tư rẻ hoặc không cần đầu tư nhiều được mở ra chóng vánh để đào tạo những cử nhân... không nghề! Trong khi đó, những ngành quan trọng cho nền kinh tế quốc dân như cơ khí, chế tạo, các ngành khoa học kỹ thuật hiện đại thường có suất đầu tư rất lớn lại không được chú trọng.
 
Ngày 30-6, ngành GD-ĐT đã chính thức có bộ trưởng mới. Cái mới bao giờ cũng được kỳ vọng để mà hy vọng.
Lưu Nhi Dũ