Bảo đảm quyền Công đoàn

“Luật Công đoàn (CĐ) phải sửa đổi sao cho CĐ thực sự là chỗ dựa vững chắc của người lao động (NLĐ), có sức hấp dẫn riêng và được người sử dụng lao động đồng tình, ủng hộ”. Đó là nhận định chung của nhiều đại biểu tại hội thảo góp ý cho dự án Luật CĐ sửa đổi được đoàn đại biểu Quốc hội TPHCM tổ chức mới đây.

Khẳng định vai trò đại diện của Công đoàn

Về địa vị pháp lý của CĐ, tại điều 1 dự thảo luật quy định: “CĐ là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân (CN) và của NLĐ tự nguyện lập ra, là thành viên trong hệ thống chính trị của xã hội Việt Nam; đại diện chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của CNVC-LĐ”. Nhiều ý kiến cho rằng quy định này còn lẫn lộn giữa tổ chức với chức năng của CĐ, chưa xác định đúng địa vị pháp lý của tổ chức CĐ theo quy định tại điều 10 Hiến pháp.

Có hành lang pháp lý vững chắc là Luật Công đoàn, cán bộ Công đoàn cơ sở sẽ làm tốt hơn vai trò đại diện,
bảo vệ quyền lợi chính đáng, hợp pháp của người lao động

Bà Hà Thị Là, Trưởng Khoa Lao động - CĐ Trường Đại học Tôn Đức Thắng, nêu ý kiến: “CĐ Việt Nam có đặc điểm khác xa với CĐ các nước, đó là hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam. Do vậy, ngoài quy định đã nêu trên, dự thảo luật phải bổ sung ý này để NLĐ hiểu rõ hơn về tổ chức mà mình gia nhập”.

Luật phải bảo vệ cán bộ Công đoàn

Trong bối cảnh hiện nay, chức năng quan trọng nhất của CĐ được xác lập là đại diện cho NLĐ. Muốn xây dựng quan hệ lao động ổn định, hài hòa thì vấn đề mang tính quyết định là phải xây dựng tổ chức CĐ thật sự vững mạnh, đủ sức đại diện cho NLĐ để thương lượng với giới chủ.

Về vấn đề đại diện cho tập thể lao động ở những DN chưa có tổ chức CĐ, đa số ý kiến thống nhất nhận định: “Trong trường hợp quyền lợi NLĐ bị xâm phạm thì CĐ cấp trên sẽ đứng ra đại diện, bảo vệ theo quy định của pháp luật”. Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp, ông Phạm Hiếu Nghĩa, Phó Ban Pháp chế HĐND TPHCM, cho rằng: “Ngay cả trong trường hợp DN đã có CĐ nhưng hoạt động chưa hiệu quả thì CĐ cơ sở có thể đề nghị cấp trên hỗ trợ”.

Đối với cơ chế bảo vệ cán bộ CĐ, nhiều ý kiến băn khoăn dự thảo chưa đủ sức chế tài hành vi cố tình gây khó khăn cho hoạt động CĐ, đặc biệt là trù dập cán bộ CĐ. Ông Trần Hồng Sơn, Hội Luật gia TPHCM, đề nghị: “Cần quy định trường hợp hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hết hạn mà NLĐ là cán bộ CĐ không chuyên trách đang trong nhiệm kỳ tham gia ban chấp hành CĐ cơ sở thì DN phải tiếp tục thực hiện hợp đồng. Có như vậy, họ mới an tâm làm việc”.

Tạo sự bình đẳng giữa các thành phần kinh tế

Ủng hộ quy định phải trích nộp kinh phí CĐ, nhiều ý kiến thống nhất nhận định: CĐ Việt Nam do Đảng lãnh đạo, hoàn toàn không giống tổ chức CĐ các nước tư bản nên Luật CĐ năm 1990 đã quy định nghĩa vụ trích nộp kinh phí CĐ của người sử dụng lao động. Khoản kinh phí này hoàn toàn dành cho các hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đoàn viên và NLĐ, không sử dụng vào bất cứ mục đích nào khác. Do vậy, luật hóa việc trích nộp kinh phí CĐ là cần thiết để góp phần xây dựng giai cấp CN vững mạnh; nâng cao vai trò CĐ.

Đối với những lo ngại về thu kinh phí CĐ ở khu vực ngoài quốc doanh, đặc biệt là DN có vốn đầu tư nước ngoài, nhiều ý kiến cho rằng phải thu với tỉ lệ như nhau để tạo sự bình đẳng giữa các DN.