Ở các doanh nghiệp (DN) nước ngoài, trong quá trình đàm phán, ký kết thỏa ước lao động tập thể (TƯLĐTT), chủ DN thường đặt câu hỏi với đại diện ban chấp hành Công đoàn (CĐ) cơ sở: "Các anh chị căn cứ vào điều khoản nào của Bộ Luật Lao động để đề xuất chính sách đãi ngộ, chăm lo này? Nếu chứng minh được điều này có lợi cho DN và tập thể lao động, chắc chắn ban giám đốc sẽ chấp thuận?". Để trả lời các câu hỏi này đòi hỏi đội ngũ cán bộ CĐ cơ sở phải có bản lĩnh lẫn kỹ năng thương lượng.

Nhạy bén, khéo léo

Một trong những đơn vị điển hình trong công tác thương lượng là CĐ cơ sở Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre - Tổng Công ty Thương mại Sài Gòn. Khi nắm giữ phần lớn cổ phần của công ty, Tập đoàn CJ Hàn Quốc đã chủ động việc thực hiện chính sách lao động và nhận thấy TƯLĐTT có đến 30 điều khoản cao hơn luật quy định. Quan trọng hơn, có rất nhiều điều khoản Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre có nhưng 3 công ty khác trong tập đoàn lại không có. Từ đó, phía Tập đoàn CJ Hàn Quốc yêu cầu Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre phải cắt giảm để có chính sách thống nhất trong toàn tập đoàn.

Đề nghị này của Tập đoàn CJ Hàn Quốc lúc ấy thực sự là bài toán khó cho CĐ cơ sở. Tuy nhiên, với quyết tâm ổn định phúc lợi cho người lao động (NLĐ), Ban Chấp hành CĐ Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre đã kiên trì, thuyết phục nhà đầu tư, nhờ đó nhiều điều khoản không những không giảm mà còn tăng. Về vấn đề này, ông Phạm Viết Bằng, Chủ tịch CĐ Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre, nêu thực tế: "Đơn cử như việc nhà đầu tư đề nghị cắt khoản hỗ trợ (50.000 đồng/tháng) gửi trẻ cho con công nhân (CN). Xét thấy đề nghị này bất hợp lý, ban chấp hành CĐ kiên trì thuyết phục họ nên xem việc chăm lo con CN là cách giúp NLĐ an tâm làm việc tốt hơn, gắn bó với DN. Với lý lẽ hợp lý hợp tình này, nhà đầu tư đã không chỉ đồng ý duy trì khoản hỗ trợ này mà còn tăng lên 200.000 đồng/tháng; con CN học tiểu học còn được hỗ trợ 300.000 đồng/tháng".

Thương lượng phải có kỹ năng - Ảnh 1.

Ban Chấp hành Công đoàn Công ty CP Thực phẩm CJ Cầu Tre đã thương lượng được nhiều điều khoản có lợi cho công nhân

Công ty đang di dời nhà máy từ quận Tân Phú, TP HCM đến KCN Hiệp Phước (huyện Nhà Bè, TP HCM). Công ty bố trí xe đưa đón NLĐ mỗi ngày từ nhà máy cũ đến nhà máy mới. "Mỗi ngày, NLĐ phải mất 2 giờ rưỡi ngồi xe từ nhà máy cũ đến nhà máy mới. Nghĩa là thời gian làm việc của họ mất đi 2 giờ rưỡi/ngày. Trước tình hình này, CĐ đã thương lượng cùng ban giám đốc bảo đảm thu nhập của NLĐ không thấp hơn làm việc chỗ cũ là 7,5 triệu đồng/người/tháng" - ông Bằng nói.

Vì đời sống công nhân

Tập đoàn Nidec Việt Nam có 9 công ty, chỉ có Công ty TNHH Nidec Việt Nam - Khu Công nghệ cao TP HCM có đến 70% CN được tăng lương hằng năm, chiếm tỉ lệ cao nhất tập đoàn. Công ty rất muốn giảm tỉ lệ này xuống nhưng CĐ cơ sở đã quyết liệt tranh luận để giữ.

Ông Lưu Kim Hồng, Chủ tịch CĐ Công ty TNHH Nidec Việt Nam, nhìn nhận: "Để giữ được tỉ lệ này, về phía CN, ban chấp hành CĐ đã khuyến khích NLĐ làm việc tốt, năng suất cao để công ty có lợi nhuận tốt. Khi công ty có lợi nhuận tốt, thu nhập của CN sẽ tăng. Về phía công ty, CĐ cũng đưa ra các căn cứ như CN đã cố gắng để làm việc tốt như có nhiều sáng kiến, tiết kiệm, làm lợi cho DN, tăng năng suất lao động… Khi DN cần tăng ca, đi làm ngày nghỉ, ngày lễ, CN đều sẵn sàng. Tình hình đời sống CN còn khó khăn, đa số CN phải ở trọ. Nếu mức lương không tốt so với các DN khác tại Khu Công nghệ cao, CN sẽ nhảy việc. Với những căn cứ rõ ràng, thuyết phục như thế, chúng tôi đã thành công trong việc thương lượng". Ông Hồng cho biết thêm bên cạnh việc tăng lương định kỳ, hằng năm, công ty còn tăng lương tối thiểu vùng. Ngay khi Chính phủ thông báo về việc tăng lương tối thiểu hằng năm, ban chấp hành CĐ tiến hành khảo sát các DN cùng ngành, cùng khu vực để có dữ liệu thảo luận cùng ban giám đốc về mức tăng lương cơ bản của toàn bộ NLĐ chứ không riêng CN có mức lương cơ bản thấp hơn mới được tăng lương tối thiểu. Nhờ vậy, mức tăng tại Công ty TNHH Nidec Việt Nam luôn cao hơn mức lương tối thiểu do Chính phủ quy định.

"Để làm tốt hoạt động CĐ cơ sở cũng như thương lượng tốt, cán bộ CĐ phải nắm rõ pháp luật, có kỹ năng tốt và quan trọng là chuẩn bị tốt mọi thứ, căn cứ rõ ràng vì ban đốc là người nước ngoài và họ hay đặt câu hỏi: Các anh chị căn cứ vào đâu? Điều này có quy định hay văn bản pháp luật hay không? Nếu làm được những điều này, cuộc thương lượng đạt tỉ lệ thành công cao" - ông Hồng nhận định. 

Ông Kiều Ngọc Vũ, Phó Chủ tịch LĐLĐ TP HCM:

Cần cập nhật kiến thức liên tục

Hiện TP có khoảng 9.000 TƯLĐTT, trong đó nhiều bản TƯLĐTT có nội dung có lợi cho NLĐ. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thỏa ước xây dựng đối phó, sao chép y luật và điều này làm mất đi ý nghĩa của việc thương lượng, NLĐ cũng không được hưởng lợi. Vì vậy, để nâng chất thỏa ước, đội ngũ cán bộ CĐ phải thường xuyên cập nhật kiến thức, chủ động đeo bám đời sống CN để từ đó có những đề xuất hợp lý hợp tình trong quá trình thương lượng.

Bài và ảnh: Hồng Đào