Động Mê Cung được các nhà khảo cổ học xác định là một trong những di chỉ thuộc nền văn hoá tiền Hạ Long, cách ngày nay từ 7.000 đến 10.000 năm. Dấu tích còn lại nhiều nhất tìm thấy ngay cửa động là vỏ ốc Melania - là loài ốc chỉ sống ở suối.

Qua một khe cửa nhỏ chỉ vừa một người qua, lòng động mở ra nhiều ngăn, với những nhũ đá mang nhiều hình thù óng ánh, muôn màu rủ xuống từ trần động. Du khách dễ cảm giác sống trong một biệt thự lớn dưới lòng đất.

Ra khỏi cửa động ăn thông lên đỉnh núi, hiện ra trước mắt du khách là hồ Mê Cung trong xanh, tuyệt đẹp được tạo nên bởi địa hình karst đặc trưng của Vịnh Hạ Long.

Ngay gần đỉnh núi, du khách sẽ được chiêm ngưỡng những cây phất dụ Hạ Long cổ thụ hàng trăm năm tuổi xù xì, mốc thếch bụi thời gian; lại có cả cây mần lái cho gỗ cứng hơn cả đinh, lim không phải đảo nào ở Hạ Long cũng có. Hiện nay, duy nhất có đình Quan Lạn (Vân Đồn) còn giữ được những cây cột bằng gỗ mần lái này. 

Đặc biệt, trong lòng hồ Mê Cung, các loài san hô, hải sâm đen và nhiều loài động thực vật đặc hữu của Vịnh Hạ Long đang sinh sôi rất tốt. Nhiều du khách nước ngoài đã reo lên thích thú khi được nhìn thấy bụi san hô giống như cây mộc nhĩ khổng lồ dưới mặt nước trong xanh... 

Mê Cung ngày nay giống như một vườn sinh thái. Bảo tồn, giữ gìn được các loài động, thực vật để chúng phát triển như thế có công rất lớn của từ Giám đốc Trung tâm bảo tồn công viên hang động (Trung tâm 2) Vũ Ngọc Hải, Phó Giám đốc Hoàng Văn Hanh cho đến những người bảo vệ trực tiếp tại Mê Cung như ông Nguyễn Văn Thu... Tất cả đơn giản chỉ bởi họ yêu Hạ Long.
 

Theo Trần Minh (Quảng Ninh Online)