Vắng bánh bật cười

Nâng niu chiếc bánh giữa ánh nhìn thương yêu khích lệ của cả gia đình đang quây quần đông đủ trong dịp họp mặt hiếm hoi - từ ông bà, cha mẹ, anh chị đến cô dì cậu mợ, chú thím, cậu bé lần lữa không dám mở chiếc bánh, cứ nâng niu như một báu vật. Mở bánh ra ăn đi nào! Hết ông đến bà, hết cô đến cậu, tất cả đều khuyến khích cậu bé như thế.

Cuối cùng, giữa vòng vây chờ đợi hào hứng của đại gia đình, cậu bé đành nghe theo. Một, hai rồi ba, lần lượt các lớp giấy gói xanh - đỏ - tím - vàng được đôi tay nhỏ nhắn gỡ ra trong nỗi hiếu kỳ chờ đợi của cả nhà. Gói kỹ thế chắc là bánh ngon lắm, lòng cậu bé cũng khấp khởi. Thế rồi, đến lớp giấy bọc cuối cùng, chẳng thấy ruột bánh đâu, chỉ thấy từ trong bay ra láu lỉnh một chú ruồi! Ngỡ ngàng vì bị mắc lừa, cậu bé mếu máo bật khóc trong khi cả nhà cười vang vì sự ngộ nghĩnh bất ngờ...

Hồi ức này được kể lại trong một truyện ngắn của Thạch Lam bởi một người đàn ông luống tuổi đã đi qua nhiều thăng trầm của cuộc đời, từng nhiều phen xa nhà và lắm khi khao khát sống lại không khí ấm cúng gia đình. Dù thành đạt với cuộc sống đủ đầy, cậu bé ngày xưa bật khóc tức tưởi ấy vẫn hối tiếc bầu không khí đầm ấm đông vui cả nhà sum vầy bên nhau. Và, mấy chục năm sau, như một chiêm nghiệm của kẻ đi tận cuối đất cùng trời, cậu bé ngày xưa ấy đúc kết như một lời tri ân gửi người bán hàng rong độc đáo lém lỉnh kia: Chỉ mất một xu thôi mà mua được trận cười cho cả nhà!

Ký ức ngọt ngào về gia đình sẽ mãi đi theo con trẻ. Ảnh: N.Hữu

Chỉ tốn một xu mà mang về cho cả nhà niềm vui họp mặt, một xu để được thấy miệng cười móm mém của nội - ngoại, được nghe giọng nồng nàn hào sảng của cha, tiếng cười nắc nẻ của chị của em, quả là rẻ chán! Cảm giác chưng hửng, uất ức của cậu bé đi liền kề với trận cười hồn nhiên của cả nhà, sự đánh đổi ấy quả đáng đồng tiền bát gạo. Chiếc bánh bật cười  quả là vô giá vì không phải lúc nào người ta cũng mua được dù chỉ tốn một xu.

Tiếc là người ta thường chỉ nhận ra điều ấy khi cảnh sum họp không còn.

Hình như bây giờ, thời đại công nghiệp, ít người nghĩ đến chiếc bánh vô giá ấy và xã hội dường như ngày càng vắng bóng tiếng cười đông vui cả nhà. Bữa cơm gia đình thường thiếu trước hụt sau - không phải thiếu canh thiếu cá mà vắng anh thiếu chị, có ông bà thì lại vắng cháu con.

Và dù đã ngồi đủ đầy rồi thì hình như mâm cơm vẫn thiếu thốn một thứ gì như tiếng cười hồn nhiên tở mở khi chú ruồi từ lòng bánh bay ra. Sự cảm thông chia sẻ trong từng thành viên đôi lúc bị xem thường, mải đuổi theo đủ mối quan hệ ngoài xã hội, chỗ dựa gia đình với nhiều người lắm lúc trở thành điều xa xỉ.

Bánh bật cười là loại quà không ăn được nhưng lại làm phong phú tâm hồn bằng nghĩa cử thương yêu và tình tự mái nhà. Thạch Lam gọi đó là thứ quà rong đặc biệt của tuổi thơ. Dù có bận rộn đến mấy với bao thứ lo toan trong cuộc sống bây giờ, hãy biết tìm cho mình những chiếc bánh bật cười và nâng niu chúng như báu vật.