Băn khoăn mô hình công lập tự chủ tài chính

“Tôi rất lo ngại khi trong giáo dục hiện nay đang có quan điểm giáo dục là dịch vụ, tiền nào của nấy...”. Ông Lê Hiếu Đằng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ  TPHCM, phát biểu như vậy tại buổi tọa đàm về thực trạng công tác xã hội hóa giáo dục trên địa bàn TP do đơn vị này tổ chức ngày 31-3. Trước đó, Ban Văn hóa Xã hội của Ủy ban MTTQ TP đã thành lập 2 đoàn đi khảo sát thực tế tại 13 trường mầm non, tiểu học, THCS và THPT thuộc các loại hình trường công lập tự chủ tài chính, tư thục, dân lập.

 

Nhà nước không nên  “buông” trách nhiệm

 

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, cho biết hệ thống các trường dân lập, tư thục từ mầm non đến THPT và chuyên nghiệp ở TPHCM hiện nay có quy mô lớn so với các tỉnh thành của cả nước.

 

Tuy nhiên, so với yêu cầu phát triển của địa phương, số lượng các trường ngoài công lập vẫn còn khiêm tốn. Ở bậc nhà trẻ, tỉ lệ trường ngoài công lập là 52,6%, công lập là 47,4%; mẫu giáo ngoài công lập là 40,02%, công lập 59,98%; tiểu học ngoài công lập là 2,71%, công lập 97,29%; THCS ngoài công lập 2,92%, công lập 97,08%; THPT ngoài công lập 13,02%, công lập 86,98%. Nếu so với mục tiêu được Chính phủ đưa ra hướng đến năm 2015, tỉ lệ học sinh ngoài công lập ở bậc mầm non là 80%, THPT 40%... thì tỉ lệ học sinh trường ngoài công lập ở TPHCM vẫn còn thấp. 

Là trường công lập nhưng học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn - TPHCM phải đóng học phí mỗi tháng gần 1 triệu đồng. Ảnh: N. Huy

Bà Nguyễn Thị Yến Thu, Chủ tịch Hội Cựu giáo chức TP, cho rằng sẽ rất sai lầm nếu như từ nay đến năm 2015 dồn đa số học sinh mầm non về trường ngoài công lập. Bà Thu nói: “Những trường tốt bị đẩy qua trường tự chủ tài chính, trường ngoài công lập thì phục vụ cho đối tượng nào vì con em người lao động thu nhập thấp làm gì có đủ tiền học ở  những trường có chất lượng?!”. Ông Ông Lê Hiếu Đằng nhận định hiện có sự bất bình đẳng trong trường công. Cùng loại hình trường công nhưng học sinh phải đóng học phí khác nhau.

 

Cụ thể như bậc THPT, học sinh đóng học phí 30.000 đồng/tháng, trường tự chủ tài chính thu 110.000 đồng/tháng và nhiều học sinh phải đóng gần 1 triệu đồng/tháng như ở Trường THPT Lê Quý Đôn. Nhiều ý kiến cho rằng xã hội hóa là chủ trương cần được hiểu đúng. Đó là trách nhiệm chung giữa Nhà nước và xã hội nên Nhà nước không thể “buông”. 

 

Đánh giá lại trường tự chủ tài chính

 

Ngành giáo dục phải cam kết chất lượng Nhà báo Đinh Phong đặt vấn đề ngành giáo dục phải cam kết chất lượng và “bảo hành sản phẩm” của mình khi phụ huynh tham gia xã hội hóa giáo dục. Dưới góc độ là phụ huynh, ông cho biết sẽ không thỏa mãn khi bỏ tiền cho con đi học mà không biết kết quả dạy học như thế nào. Ông nói: “Học sinh vẫn phải đóng học phí nhưng cuối năm vẫn không được lên lớp rồi bị đẩy ra ngoài đường... Tôi mong ngành giáo dục phải hiểu cho tấm lòng phụ huynh là họ bỏ tiền ra thì phải có hiệu quả thiết thực. Khi đó, người dân mới yên tâm đóng góp chứ không phải là đóng học phí xong học sinh phải chạy chỗ này, chỗ kia để đi học thêm”.

Trong số 13 trường được Ủy ban MTTQ TP tiến hành khảo sát có Trường THCS Kiến Thiết và THCS Phan Sào Nam. Đây là hai  trường thực hiện mô hình trường công lập tự chủ tài chính. Trong báo cáo tóm tắt kết quả khảo sát, Ủy ban MTTQ TP kiến nghị chuyển gấp hai trường này sang hệ công lập ngay trong năm học 2009-2010, theo nguyện vọng của hai trường, cán bộ quản lý quận và nhân dân trong quận. 

 

Theo thông tin từ hai  trường trên, kể từ khi chuyển sang hoạt động theo mô hình trường công lập tự chủ tài chính, hai  trường này đã gặp rất nhiều khó khăn do không có học sinh. Tuy nhiên, kiến nghị của hai trường và Phòng Giáo dục quận 3 nhiều lần bị Sở GD-ĐT từ chối. Sở GD-ĐT cho rằng khó khăn này là do quận phân bổ hầu hết học sinh hoàn thành tiểu học đều được vào lớp 6 công lập.

 

Ông Nguyễn Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ quận 3, cho biết học sinh hoàn thành tiểu học ở quận đều đạt kết quả khá cao, từ 14-15 điểm trở lên. Nếu nâng điểm vào trường công lên 16 hoặc 17 điểm để loại một phần học sinh vào trường tự chủ tài chính thì nhẫn tâm lắm! Quan điểm của quận là học sinh học hết tiểu học đều được hưởng quyền lợi như nhau, chỉ đóng một  mức học phí. Khó khăn của hai  trường này quận sẽ tìm cách khắc phục.

Hiệu trưởng Trường THCS Phan Bội Châu (quận  Tân Phú), bà Nguyễn Thị Kim Bình, cho rằng phải đổi mới chế độ chính sách nếu tiếp tục mô hình trường tự chủ tài chính.