Đào tạo nguồn nhân lực: Cần phối hợp “3 nhà”

Thiếu về lượng, yếu về chất

Mở đầu hội thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chuyên nghiệp Bộ GD-ĐT Hoàng Ngọc Vinh đã đưa ra những con số rất đáng quan tâm: Kết quả đánh giá các chỉ số nhân lực của Công ty Navigos cho thấy, tình trạng thiếu hụt lao động trầm trọng vẫn tiếp tục diễn ra ở các ngành nghề dệt may, da giày, gỗ, du lịch. Trong quý II chỉ số cầu nguồn nhân lực của 46/56 ngành nghề tăng đáng kể và tập trung vào các ngành nghề đòi hỏi chuyên môn và trình độ cao...

Ông Hoàng Ngọc Vinh cũng đưa ra kết quả khảo sát của Ngân hàng Thế giới: Khoảng 50% các công ty về may mặc, hóa chất đánh giá lao động được đào tạo không đáp ứng nhu cầu của mình. Khoảng 60% lao động trẻ tốt nghiệp từ các trường dạy nghề và trường CĐ cần được đào tạo lại ngay sau khi tuyển dụng. Một số doanh nghiệp phần mềm cần đào tạo lại ít nhất 1 năm cho khoảng 80%-90% sinh viên tốt nghiệp vừa được tuyển dụng.

Trong khi đó, ứng với những con số này, ngành giáo dục đang còn loay hoay với những cái chưa đạt chuẩn của mình. Số lượng giảng viên chưa đáp ứng được sự gia tăng về quy mô người học và còn nhiều hạn chế về năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng sử dụng tiếng Anh. Tài liệu tham khảo cho học sinh, sinh viên rất thiếu...

Bài toán trở nên không đơn giản khi yêu cầu mới trong thời hội nhập đòi hỏi ngày càng gay gắt nguồn nhân lực chất lượng cao. TS Nguyễn Tiến Dũng, Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề, Bộ LĐ-TB-XH, cảnh báo: Khi gia nhập WTO, số lượng lao động nước ngoài tại các doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng tăng, tạo ra sự cạnh tranh với lao động trong nước.

Theo số liệu của 38 sở LĐ-TB-XH và 20 ban quản lý các khu công nghiệp và khu chế xuất, xu hướng “nhập khẩu” lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam có chiều hướng tăng lên, trung bình 60% mỗi năm kể từ năm 2004.

Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động

Đại diện các nhà đào tạo cũng băn khoăn thế nào là đào tạo đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp? PGS-TS Thái Bá Cần, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, cho rằng: Đây là vấn đề chưa được thống nhất, bởi các doanh nghiệp có những yêu cầu khác nhau. Nếu đáp ứng từng doanh nghiệp thì không thể. Trường chỉ tạo ra sản phẩm đáp ứng một cách chung nhất: tri thức, kỹ năng, thái độ...

Vấn đề gắn đào tạo với các doanh nghiệp được nhiều đại biểu đồng tình là đi sâu, sát với doanh nghiệp để nắm bắt được những yêu cầu chung nhất của ngành nghề. Rà soát để ngưng đào tạo những ngành nghề khó kiếm việc làm và mở ra những ngành mới mà xã hội đang cần. TS Lê Đăng Doanh bức xúc: “Người học không có thông tin, họ đổ xô vào học một số ngành nhưng ra trường lại không có việc làm. Cần công bố công khai tỉ lệ tìm được việc làm ở các ngành nghề để người học có định hướng”.

TS Lê Đăng Doanh cũng cho rằng, doanh nghiệp cần chủ động đề ra chỉ tiêu, chiến lược đào tạo nguồn nhân lực.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long nói trong 6 tháng tới sẽ quyết liệt xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động hiện có và phối hợp các tập đoàn lớn xác định nhu cầu nhân lực, lập kế hoạch dự báo nguồn nhân lực trong 2 - 3 năm tới.

Để việc đào tạo đáp ứng được nhu cầu xã hội, theo Thứ trưởng Bành Tiến Long, phải có sự phối hợp giữa “3 nhà”: Về phía Nhà nước, bộ sẽ xúc tiến xin cơ chế dành 3%-5% thuế của doanh nghiệp hỗ trợ cho GD-ĐT. Đối với trường ĐH, cần củng cố chất lượng đào tạo, đội ngũ giảng viên; trường có chương trình đào tạo chất lượng cao theo nhu cầu doanh nghiệp đã được ký kết có thể đề xuất ngay mức học phí mới. Đối với doanh nghiệp, cần có thông tin về nhu cầu nhân lực của mình, hỗ trợ tài chính và tham gia vào quá trình đào tạo, xây dựng chương trình, cho sinh viên thực tập.