Đính chính SGK: Chưa đủ !

Nhiều bất cập về nội dung

Theo số liệu của NXB Giáo dục, năm nay NXB này sẽ tái bản 160 tựa sách lớp 1-11 và 40 tựa sách mới liên quan đến việc thay SGK ở lớp 12. Trong khi đó, nếu chịu khó “bắt sâu” cho sách, người ta sẽ thấy nhiều sự bất cập về nội dung cũng như thiếu tính thống nhất, liên tục giữa các môn, giữa một môn qua các cấp học. Sách toán lớp 2 mới học số trong phạm vi 1.000 nhưng bài đọc tiếng Việt lại có các số 4.000, 6.000... Sách tiếng Việt lớp 5 tập 2 năm 2006 in: “Bên trái là đỉnh Ba Vì...”, nhưng sách tái bản năm 2007 lại ghi: “Bên phải là đỉnh Ba Vì...”...

Ngay trong chương trình và SGK lịch sử lớp 11 giữa các ban cũng không thống nhất. Chẳng hạn, thành lập Trung Quốc đồng minh hội, sách ban cơ bản ghi vào tháng 8-1905, ban nâng cao: 9-1905; Tôn Trung Sơn buộc phải từ chức, sách ban cơ bản viết tháng 2-1912, ban nâng cao: 3-1913... SGK toán lớp 12, phần khảo sát 4 hàm số năm nào cũng có trong đề thi tốt nghiệp và ĐH, song ban cơ bản chỉ dạy 3, còn ban nâng cao mới dạy đủ 4 hàm số...

Vừa nặng vừa lỗi, nội dung kiến thức trong SGK bố trí còn chưa hợp lý, chưa phù hợp với lứa tuổi HS. SGK tiếng Việt lớp 2, tuần thứ 3 có bài tập: “Tìm những từ nói lên phẩm chất của nhân dân”; hay sách khoa học lớp 5 dạy: “Nam, nữ khác nhau về mặt sinh học là: Nam thì có râu, cơ quan sinh dục nam tạo ra tinh trùng; nữ thì có kinh nguyệt, cơ quan sinh dục nữ tạo ra trứng”, hoặc: “Cơ thể chúng ta được hình thành từ sự kết hợp giữa trứng của mẹ và tinh trùng của bố. Sự kết hợp giữa trứng và tinh trùng gọi là thụ tinh”, tiếp theo là câu hỏi: “Các hình dưới đây, theo bạn hình nào cho biết thai được 5 tuần, 8 tuần, 3 tháng, 9 tháng?”... rõ ràng không phù hợp với lứa tuổi này.

Nội dung SGK quả có nhiều vấn đề. Nếu so sánh và đối chiếu với SGK các nước thì SGK của ta chẳng giống ai. Việc đính chính rõ ràng khó giải quyết triệt để được vấn đề.

Phải viết lại SGK

CT-SGK là một công trình khoa học ở tầm quốc gia. Việc thiết kế CT và biên soạn SGK của nước ta có vấn đề, từ nhận thức, chỉ đạo đến tổ chức triển khai. CT-SGK là vấn đề khoa học, việc chỉ đạo phải là nhà khoa học làm tổng chỉ huy về học thuật, song ở ta lại là giám đốc NXB Giáo dục. CT-SGK là một chỉnh thể nhất quán, vậy mà chia ra nhiều phần cho nhiều nhóm triển khai theo kiểu vừa chạy vừa xếp hàng và làm trong nhiều năm là không khoa học. Người ta nói “biên soạn SGK”, không ai nói là “sáng tác SGK”. Biên soạn mà không đủ SGK tham khảo thì sản phẩm làm ra không thể coi là khoa học.

Việc thiếu CT-SGK chuẩn ở nước ta gây nhiều rắc rối cho xã hội, đó là việc học thêm của HS ngay từ năm lớp 1 làm các em mất tuổi thơ. Ngoài ra, SGK ở lớp 1 có tới 59 đầu sách tham khảo! Việc hàng trăm ngàn HS trượt tốt nghiệp THPT và bỏ học đang là vấn nạn, mà một trong những nguyên nhân sâu xa là thiếu CT-SGK chuẩn. Hằng năm, việc in lại SGK gây nhiều lãng phí và rắc rối cho Nhà nước. Việc sửa sai kiểu “đính chính” cho CT-SGK hiện nay chỉ là giải pháp tình thế.

Đề án của Bộ GD-ĐT trình Chính phủ cho phép nhiều cá nhân, tập thể tham gia biên soạn SGK là không hợp lý và kém hiệu quả. GS Nguyễn Tăng, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Khoa học kỹ thuật VN, phát biểu đại ý: Xã hội sẽ lên án, nếu Bộ GD-ĐT không viết lại CT-SGK hiện nay. Việc làm lại CT- SGK phù hợp với VN và đạt chuẩn mực quốc tế không mất quá nhiều thời gian và có thể triển khai đồng bộ từ lớp 1 đến lớp 12 vào năm tới, kinh phí cũng chỉ cần 100 tỉ đồng. Vấn đề là con người và tổ chức. Người chúng ta có, vấn đề còn lại là biết chọn và sử dụng.