Đừng để học sinh “nhắm mắt đưa chân”

Trước đó, hơn 100 HS của Trường THPT Nguyễn Hữu Huân, cũng đến tìm hiểu, giao lưu tại Trường ĐH Nông Lâm TPHCM. Đây là những trường có hoạt động hướng nghiệp cho HS khá sớm thay vì vào tháng 2 như nhiều trường THPT khác.

Thông tin nhiều nhưng chưa đủ

Tại các buổi giao lưu này, HS được giới thiệu về các ngành nghề, được tham quan các phòng thí nghiệm, xưởng thực hành, trại chăn nuôi... để xem mình có thực sự phù hợp với các ngành nghề đó không. HS tỏ ra rất thích thú khi được tham quan thực tế. Nhiều em đã hình thành sở thích nghề nghiệp từ những lần được hướng nghiệp tại trường ĐH. Hoạt động này ngày càng trở nên phổ biến. Hằng năm, các trường ĐH tại TPHCM như ĐH Bách khoa, ĐH Sư phạm Kỹ thuật, ĐH Kinh tế, ĐH Tôn Đức Thắng... đều mở cửa đón HS từ các trường THPT đến tham quan, tìm hiểu.

Ngoài các đợt đi thực tế này, HS có thể làm trắc nghiệm để chọn lựa ngành học phù hợp năng lực, sở thích qua các trang web. Các phương tiện thông tin đại chúng cũng tổ chức hoạt động tư vấn tuyển sinh, đem lại cái nhìn toàn cảnh cho thí sinh.

Với hàng loạt hoạt động rầm rộ như vậy, có người cho rằng HS bị “bội thực” thông tin. Có thể nói, những nỗ lực trên là một bước tiến, tuy nhiên thông tin được cung cấp chỉ nặng về một phía cá nhân, còn phía khác - thị trường lao động - đang bị bỏ trắng. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh cho rằng HS hiện nay không có thông tin về nguồn nhân lực để có cơ sở chọn ngành nghề. Theo ông, cần công bố công khai tỉ lệ sinh viên kiếm được việc làm của các ngành, ví dụ ngành luật, ngành công nghệ thông tin... để HS có định hướng cho mình.

Thu hút HS giỏi vào ngành học nền tảng

Theo nhiều chuyên gia, cùng với việc dự báo nguồn nhân lực theo nhu cầu doanh nghiệp, cần có một chiến lược thu hút HS giỏi vào các ngành khoa học, kỹ thuật nền tảng. Vì sao?

Nhiều người rất ngạc nhiên khi hay tin Bộ trưởng Thương mại Mỹ Carlos M. Gutierrez chọn đến thăm Trường ĐH Bách khoa TPHCM trong chuyến thăm TP cách đây không lâu. Chính sinh viên của trường cũng đặt câu hỏi với ông: “Tại sao ông chọn đến một trường kỹ thuật?”. Và câu trả lời của ông là: “Nguồn gốc của sự sáng tạo là kỹ thuật, công nghệ. Nhiều quốc gia đã đầu tư vào lĩnh vực toán, khoa học, kỹ thuật làm cơ sở cho sự phát triển kinh tế”. Trên quan điểm này, soi rọi lại việc chọn ngành, chọn nghề của HS hiện nay ở nước ta quả là có vấn đề.

Hoạt động sôi nổi của các sàn chứng khoán, việc mở rộng kinh doanh của nhiều ngân hàng, sự kiện Việt Nam gia nhập WTO... đã khiến HS đổ xô thi vào khối ngành kinh tế. Các ngành tài chính - ngân hàng, kế toán, quản trị kinh doanh thực sự lên ngôi khi điểm chuẩn ở các trường cao lên hẳn, trung bình từ 18-21,5 điểm. Trái lại, nhiều ngành học quan trọng khác vắng vẻ sinh viên. Trường ĐH Hùng Vương phải đóng cửa ngành toán ứng dụng vì không đủ sinh viên; ngành cơ khí nông lâm của Trường ĐH Nông Lâm TPHCM chỉ tuyển được hơn 20 sinh viên và phải học ghép với lớp cơ khí chế biến bảo quản nông sản thực phẩm (khoảng hơn 30 sinh viên)... Còn nhớ trước đây, ngành cơ khí nông lâm có điểm chuẩn cao nhất trường. Nhiều ngành khoa học cơ bản ở một số trường cũng có điểm chuẩn tương đương điểm sàn. Ví dụ tại Trường ĐH Khoa học Tự nhiên TPHCM, ngành toán – tin có điểm chuẩn: 16, vật lý: 15, sinh học: 16. Hãy hình dung ở một nước nông nghiệp mà HS không thích học ngành cơ khí nông nghiệp thì cơ khí hóa nông thôn như thế nào? Và sự phát triển khoa học, kỹ thuật sẽ như thế nào khi chỉ có những HS trung bình chọn học các ngành khoa học cơ bản?