Hơn cả một người thầy

Quê ở Hương Sơn – Hà Tĩnh, mãi năm 11 tuổi (1952), khi vùng này giải phóng, thầy Nguyễn Tiến Minh mới được đến trường. Sau khi tốt nghiệp 10/10, thầy gia nhập thanh niên xung phong, trước khi tình nguyện vào miền Nam chiến đấu (1968). Tháng 4-1975, thầy có mặt trong đoàn quân giải phóng Sài Gòn.

Tháng 10-1975, thầy giải ngũ và trở về Hà Tĩnh. Nhớ lại thời trẻ phải đi học trễ, rồi việc học dở dang, thầy ao ước trở thành thầy giáo. Năm 1976, thầy đỗ vào Khoa Sử trường ĐH Sư phạm Vinh và ra trường vào năm 1980. Sau đó, thầy đến trường THPT Tân Phú. Ngôi trường được thành lập vào năm 1976 này trong nhiều năm đầu là những dãy nhà tranh nứa. Học trò vừa đi học vừa cùng các thầy đi rừng cưa gỗ, chặt nứa về làm lớp học. Là con nhà nông, từng đi rừng, làm mộc, thầy Minh luôn nhiệt tình, xốc vác. Bởi vậy, nhiều thế hệ học sinh rất quý trọng thầy.

Từ năm 2002, thầy không còn đứng lớp. Nhưng nhiều người thường thấy một ông giáo tóc bạc trắng ngày ngày chạy chiếc cub 81 đến các trường học hoặc đến các cơ quan, xí nghiệp. Thầy đi làm khuyến học!

Có lần thầy kể về “nghiệp” làm khuyến học: Năm 1995, thấy trò Nguyễn Tống Quế chăm học mà nhà nghèo, bố mẹ thường đau yếu, thầy đã đi vận động được một suất học bổng. Với học bổng này, Quế càng nỗ lực hơn và đỗ vào Trường Sĩ quan Lục quân 2 (hiện anh Quế công tác tại Huyện đội Định Quán). Từ đó, thầy thấy rằng công tác khuyến học đem lại những kết quả tích cực cho học sinh.

Với uy tín của mình và cũng từng là thầy của nhiều học trò nay đã thành đạt, thầy có nhiều điều kiện để vận động cho quỹ khuyến học của huyện. Bằng tinh thần nhân ái, thêm lòng thương thầy cao tuổi mà còn vất vả việc xã hội, đã có những “mối ruột” thường tham gia các đợt vận động của thầy, như anh Đỗ Khắc Thăng, chị Nguyễn Thị Trúc Mai, anh Nguyễn Sĩ Minh, anh Lê Bá Thuận, chị Phan Thị Kim Thủy, anh Nguyễn Phú Hiển, anh Trương Sĩ Hùng... Trong đó, phần nhiều các anh chị đang làm việc tại TPHCM và không ít người định cư ở nước ngoài.

Tôi là một trong những học trò gần gũi của thầy. Tôi nhận ra ở thầy một cốt cách rất đặc biệt và có sức hút rất lớn. Đó là lòng bao dung, nhân hậu, luôn hết lòng vì người khác, nhất là hết mực quan tâm đến những học trò nghèo chăm học. Từ ngày tôi học ĐH, rồi làm việc ở xa, mỗi năm chỉ ghé thăm thầy được vài lần, nhưng có lẽ từ lòng yêu đứa học trò nghèo ham học, thầy xem tôi như con cháu trong nhà. Khác hẳn với sự nghiêm nghị trên lớp, ở nhà thầy rất thân tình và cởi mở.

Nghe tôi nói công việc của mình, thầy thường dẫn những chuyện này khác trong vốn kiến thức và kinh nghiệm sống của mình để chia sẻ, dặn dò. Có những điều thầy không ngại lời phản biện, khác hẳn với một ông giáo chỉ nói theo sách vở ngày nào...

Biết tôi có viết báo, một lần ghé thăm, thầy phấn khởi mang mấy bài viết về các gương hiếu học cho tôi xem và nói: “Ngày xưa thầy dạy mày, nay thầy tập tành viết báo thì mày dạy lại thầy nhé!” Vậy là thầy đang học viết báo và mày mò đánh vi tính. Thì ra, dù đã nghỉ hưu nhưng thầy vẫn còn cống hiến và học tập.

Với tôi, thầy không chỉ là thầy trên lớp...