Hoạt hình Việt trên hành trình định vị bản sắc

Không còn chỉ là những sản phẩm gia công đứng sau các dự án quốc tế, hoạt hình Việt Nam đang dần xuất hiện với những câu chuyện do chính người Việt kể. Từ các nền tảng số đến liên hoan phim quốc tế, ngày càng nhiều tác phẩm mang dấu ấn cá nhân và màu sắc văn hóa riêng đang được chú ý. Những chuyển động này cho thấy một thế hệ làm nghề mới đang từng bước tìm vị trí cho hoạt hình Việt trong dòng chảy sáng tạo hiện nay.

Từ tiếp thu tinh hoa đến định vị bản sắc

Nhiều thập kỷ qua, Việt Nam được biết đến như một "công xưởng" gia công cho các nền điện ảnh lớn như Mỹ hay Nhật Bản. Tuy nhiên, để vươn ra thế giới, kỹ thuật gia công chỉ là điều kiện cần.

Anh Hà Huy Hoàng, Art Director của DeeDee Animation Studio, một studio sản xuất hoạt hình 2D, 3D tiêu chuẩn quốc tế tại Hà Nội, nhận định nhân lực trong nước hiện giống như những "miếng bọt biển", có khả năng hấp thụ nhanh tinh hoa từ phong cách vẽ Nhật Bản đến lối tư duy cá tính của phương Tây. Nhưng thách thức đặt ra là làm thế nào để sự tổng hòa ấy tạo nên một diện mạo Việt Nam riêng biệt.

Bước chuyển nằm ở khả năng tự chủ nội dung và sở hữu trí tuệ. Thay vì chỉ tham gia khâu gia công, một số đơn vị như DeeDee Animation Studio đang phát triển các tác phẩm nguyên bản mang dấu ấn cá nhân và văn hóa Việt.

Anh Hoàng chia sẻ: "Chúng tôi không kỳ vọng vào một sự thành công rực rỡ tức thì, mà chọn cách thắp lên những đốm lửa đam mê từ chính câu chuyện của mình. Khi tác phẩm đạt đến độ chín về cảm xúc và chất lượng, nó sẽ tự khắc tạo ra sự cộng hưởng xuyên biên giới".

Theo anh, bản sắc không nên là những biểu tượng được đưa vào một cách khiên cưỡng, mà cần trở thành yếu tố tạo khác biệt trong một thị trường quốc tế đã có nhiều phong cách quen thuộc.

Sự thấu hiểu nội tại và cách kể chuyện hiện đại được xem là yếu tố quan trọng để hoạt hình Việt tiếp cận khán giả rộng hơn. Người xem ngày nay không chỉ quan tâm đến kỹ thuật hình ảnh, mà còn tìm kiếm những câu chuyện có cảm xúc và cá tính riêng.

Tác phẩm đầu tay, phim ngắn "Awaken" và những phim độc lập khác của studio như "Tàn thể: Tiền truyện", "Dịch vụ quỷ sứ" đã được đón nhận tích cực và đoạt nhiều giải thưởng trong nước, quốc tế.

Nâng chuẩn chuyên môn để vươn ra quốc tế

Bạn Trần Thị Ngọc, 21 tuổi, sinh viên Đại học Thương mại, cho rằng cô mong chờ những tác phẩm có thể cạnh tranh bằng chất lượng. "Khi một bộ phim đủ hấp dẫn để khiến khán giả thế giới tò mò hơn về tâm hồn người Việt, đó đã là một thành công"- Ngọc nói.

Để hoạt hình Việt Nam có thể đi xa hơn, bài toán chất lượng cần được đặt lên hàng đầu. Theo anh Hà Huy Hoàng, khán giả quốc tế không dành sự ưu ái cho một tác phẩm chỉ vì nó đến từ một nền điện ảnh đang phát triển.

"Khán giả ngày nay được tiếp xúc với những tiêu chuẩn thẩm mỹ rất cao từ Disney hay Pixar. Do đó, muốn vươn xa, chúng tôi phải đạt đến sự chuyên nghiệp đủ thuyết phục, từ chuyển động, kỹ thuật dàn dựng đến cách kể chuyện"- anh nói.

Việc nâng chuẩn chuyên môn được xem là điều kiện quan trọng để hoạt hình Việt tự tin tham gia các liên hoan phim quốc tế. Khi ngôn ngữ điện ảnh đủ tốt, rào cản văn hóa có thể được thu hẹp, giúp câu chuyện địa phương có cơ hội tiếp cận người xem toàn cầu.

Một số sản phẩm của DeeDee Animation Studio đã nhận được phản hồi tích cực từ khán giả quốc tế. Silka, một khán giả đến từ Bỉ, cho biết cô bất ngờ sau khi xem "Jelly's Bean (Mứt và Đậu ở Làng Bông)". "Bộ phim thực sự cuốn hút. Tôi ấn tượng với thông điệp nhân văn mà tác phẩm truyền tải. Đây là một câu chuyện có bản sắc riêng và không gợi nhắc đến phong cách của bất kỳ quốc gia nào khác", cô chia sẻ.

Theo Silka, những nội dung có chất lượng như vậy có tiềm năng tiếp cận khán giả quốc tế, đặc biệt là trẻ em tại Bỉ.

Dù vậy, hành trình vươn ra thị trường lớn của hoạt hình Việt vẫn còn nhiều thách thức, từ định kiến xã hội xem hoạt hình là sản phẩm chủ yếu dành cho trẻ em đến khó khăn về vốn đầu tư. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của các studio trẻ và tư duy làm nghề chuyên nghiệp hơn, hoạt hình Việt đang dần được nhìn nhận như một lĩnh vực sáng tạo có khả năng kể chuyện, quảng bá văn hóa và xây dựng hình ảnh quốc gia.

Với sự kiên trì trong sáng tạo, tự chủ nội dung và chú trọng chất lượng, hoạt hình Việt Nam đang từng bước tìm dấu ấn riêng bằng những câu chuyện và bản sắc văn hóa Việt trên thị trường quốc tế.