Nước ta vẫn phòng bão theo kiểu... chạy theo bão

. Phóng viên: Theo bà, VN có nguy cơ hứng chịu những cơn bão lớn như bão Nargis vừa tàn phá Myanmar không?

- TS Dương Liên Châu: Từ xưa đến nay, VN chưa có bão lớn như vậy nhưng với tình hình biến đổi khí hậu phức tạp toàn cầu như hiện nay thì cũng không thể nào loại trừ nguy cơ ấy. Chúng ta không thể khẳng định là có hay không được, bởi trình độ khoa học, kỹ thuật cũng chỉ đến một giới hạn nào đó thôi.

. Vậy khả năng dự báo của VN đến mức nào? Có vẻ việc dự báo của VN vẫn còn bị động?

- Trung tâm vẫn không ngừng nâng cấp, cải tiến công nghệ để dự báo tốt hơn, phòng tránh tốt hơn cho người dân. Hiện nay số lần dự báo tăng nhiều, thời hạn dự báo xa hơn, đạt 48 giờ. Ngoài bản tin chính thức, khi họp Ban Chỉ đạo Phòng chống Trung ương, trung tâm vẫn có những dự báo xa hơn, đạt 72 giờ hoặc hơn nữa.

Về cơ quan Nhà nước, hiện VN đã nâng cao khá nhiều nhận thức về sức ảnh hưởng của bão đối với dân sinh, vì thế những cơn bão vừa qua, người chết trên biển rất ít. Qua đó cũng thấy rằng việc dự báo chưa quan trọng bằng việc phòng chống. Năm 2007, với sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, các bộ ngành, địa phương vào cuộc nên số người chết giảm nhiều. Tôi cho đó là điều kỳ diệu.

. Bà nhận định khả năng phòng chống bão, lũ, thiên tai của VN thế nào?

- Việc phòng chống thiên tai bao gồm rất nhiều vấn đề. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là đối phó với thiên tai như thế nào. VN chưa có cái nhìn tổng thể nên cứ gặp bão là kêu gọi quyên góp xây nhà tạm rồi sang năm khác, cơn bão khác lại tàn phá chính căn nhà ấy. Vì vậy, cần phải có một chiến lược chỉ đạo quốc gia về phòng chống bão, lũ mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa.

Hiện VN vẫn phòng bão theo kiểu chạy theo bão. Tất nhiên, trong ngày một ngày hai không thể giảm thiểu được sức ảnh hưởng của bão nhưng cần có tầm nhìn để quy hoạch từng bước. Có thể năm nay hoặc sang năm chưa làm được nhưng 5 năm, 10 năm tới, vấn đề sẽ được giải quyết.

. Theo bà, VN còn thiếu gì để nâng cao khả năng phòng chống bão lớn, thiên tai?

- Vẫn còn nhiều người hiểu quá đơn giản về bão, cho rằng bão đổ bộ vào bờ mới là bão mà không hiểu rằng có khi bão có bán kính mấy trăm km. Một giải pháp quan trọng là phải giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng. Việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức tới càng nhiều người càng tốt. Nước ngoài làm rất bài bản việc này. Họ thường bắt đầu từ nhà trường phổ thông đến các đội tuyên truyền...

Bên cạnh đó, cũng cần phải có quy hoạch cụ thể về dân cư. Tất cả các vùng có nguy cơ nhiều bão lũ phải có biện pháp lâu dài cho dân cư như không cho dân ở mà di dời họ sang vùng khác ít bão hơn. Đối với dân ở trong vùng bão, phải có tư vấn cho họ. Ví dụ ở vùng bão lớn có thể có nhiều cơn bão lên tới cấp 11 - 12 thì khi cấp phép xây dựng một ngôi nhà, cơ quan chức năng phải biết được căn nhà đó có chịu được bão cấp 12 không. Thậm chí đến cái đinh vít còn phải vít góc bao nhiêu để chịu lực. Tàu thuyền cũng quy định loại nào đủ điều kiện đánh bắt xa bờ, lên phương án, kế hoạch di dời khi có bão ra sao...

Muốn phòng chống tốt phải có chiến lược đồng bộ phòng chống triệt để ở tất cả các bộ, ngành, địa phương từ quy hoạch đến xây dựng, giáo dục...