Vắc-xin chống nghiện

Các di chỉ khảo cổ cho thấy kỹ thuật lên men bia và chưng cất rượu đã được người Ai Cập cổ áp dụng từ 4.000 năm trước. Những chất kích thích khác như cocaine từ lá cây coca, nicotine trong thuốc lá và cả caffeine trong trà và cà phê cũng khá phổ biến trong những nền văn hóa cổ. Và, có lẽ để có được “phê độ” cao hơn nên con người đã tìm kiếm các chất ma túy để rồi phải trả giá bằng sự nghiện ngập và hàng loạt thương tổn do sản phẩm độc hại này...

Nghiện

Được người Mỹ bản xứ trồng từ khoảng 3.000 năm trước, cây coca chỉ được khai thác và sử dụng thô như một loại chất kích thích nhẹ. Nhưng theo thời gian, con người đã sáng chế ra phương cách tinh lọc để cho ra đời cocaine. Tuy nhiên, bản thân “cái chết trắng” ban đầu cũng chỉ là một loại thuốc gây tê ở địa phương, nhưng đã dần phổ biến ra khắp thế giới. Chỉ cần một liều nhỏ cũng đủ gây nghiện và sau thời gian sử dụng 2 đến 3 năm, cocaine nhanh chóng tạo hậu quả lệ thuộc dai dẳng...

Một sản phẩm tổng hợp cho cảm giác tương tự như cocaine là ecstasy (hay MDMA), lần đầu tiên được cho kê đơn như một loại thuốc chống trầm cảm. Tuy nhiên, loại chất kích thích này đã để lại tai tiếng khi trở nên phổ biến tại các vũ trường và quán bar ở Anh vào cuối những năm 1980. Chính nó là “nhân tố chủ đạo” trong xu hướng trụy lạc hiện nay tại các câu lạc bộ đêm trên khắp thế giới. Ước tính có ít nhất 2 triệu thanh thiếu niên Anh và gấp đôi ngần ấy đàn ông trẻ tại Mỹ thường xuyên sử dụng loại tân dược gây nghiện này vào mỗi cuối tuần. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết việc sử dụng thường xuyên ecstasy sẽ làm giảm trí nhớ và gây ra những thương tổn dai dẳng cho các neuron tạo serotonin của não bộ. Người sử dụng có thể tử vong do sốc thuốc hoặc chịu tổn thương do giữ nước trên não. Đặc biệt, ecstasy còn gây ra những vấn đề khác như giảm ham muốn tình dục và tổn thương bào thai...

Tác hại về lâu dài của việc hút chích ma túy là vô cùng lớn, ngoài sự lệ thuộc yếu đuối là sự thương tổn não bộ, huyết áp cao, suy tim và hành vi bạo lực, giảm khả năng sinh sản, gây hại bào thai, là nhân tố góp phần vào tử suất trong khi ngủ (cot death) ở trẻ sơ sinh, gây mất trí nhớ, tâm thần phân liệt (schizophrenia), trầm cảm và nhiều bệnh về thần kinh khác. Đó chính là lý do để loài người tìm cách nói không với “cái chết trắng”...

Và vắc-xin chống nghiện

Đã có vô số nghiên cứu về cách những chất ma túy tác dụng lên não trong nỗ lực tìm cách ngăn chặn sự lệ thuộc vào loại chất gây nghiện khi mà những liệu pháp can thiệp hầu như chỉ có tác dụng tạm thời. Hồi tuần qua, y học vừa làm một cuộc cách mạng khi cho ra đời loại vắc-xin chống nghiện, có khả năng ức chế cocaine, không cho tiếp cận não.

Trên tờ Houston Chronicle số ra tuần trước, GS Tom Kosten, chuyên gia tâm thần học ở ĐH Houston, cho biết loại vắc-xin này sẽ rất hữu ích đối với những người muốn từ bỏ ma túy. “Hầu hết người sử dụng sẽ bị cám dỗ và tái nghiện- ông giải thích - nhưng sau khi tiêm chủng, loại thuốc này sẽ giúp họ không thèm đếm xỉa gì đến heroin và sẽ mất dần sự quan tâm đến cảm giác bay bổng mà nó tạo ra...”.

Tuy đang được thử nghiệm lâm sàng, nhưng loại biệt dược này được các chuyên gia tin là có khả năng kích hoạt hệ miễn dịch người được tiêm chủng để chống lại khả năng tiếp nhận ma túy. Loại vắc-xin này cũng được cho là có thể giúp người nghiện vượt qua được sự lệ thuộc, có thể được coi như một loại kháng sinh chuyên biệt giúp ức chế cơn nghiện... “Nhân tố chính của “chìa khóa” chống ma túy là loại protein có tên cholera, có tác dụng khoanh vùng và giới hạn các phân tử cocaine – GS T. Kosten cho biết thêm - Sau khi tiêm chủng, hệ miễn dịch cơ thể sẽ tạo ra loại kháng thể miễn nhiễm với cocaine, không cho “cái chết trắng” lên não ngay cả khi đã vào máu, nhờ đó sẽ ngăn được tình trạng nghiện...”.

Có đề xuất cho rằng loại vắc-xin này sẽ làm gia tăng vấn đề đạo đức khi các đối tượng được tiêm chủng không có quyền kiểm soát cảm giác, trong khi số khác coi đây là ưu tiên nên theo đuổi để mọi người đều được tiêm chủng như bệnh sởi, quai bị và rubella...