EC thiếu minh bạch, không công bằng

Xung quanh quyết định của Liên hiệp châu Âu (EU) đưa ngành giày dép VN ra khỏi danh mục các mặt hàng xuất khẩu được hưởng quy chế Thuế ưu đãi hiệu lực chung (GSP) từ năm 2009, ngày 19-6, ông Nguyễn Thành Biên, Thứ trưởng Bộ Công Thương, đã có buổi trao đổi với báo chí.

- Phóng viên: Bộ Công Thương phản ứng như thế nào trước quyết định bỏ ưu đãi thuế quan đối với giày da VN của EU?

- Thứ trưởng Nguyễn Thành Biên: Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ và phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đề xuất một số biện pháp vận động EU tiếp tục ủng hộ VN. Mới đây, vấn đề này đã được lãnh đạo cấp cao của VN đề cập tại các cuộc hội đàm với lãnh đạo một số nước thành viên EU nhân các chuyến thăm chính thức lẫn nhau. Thủ tướng và Chủ tịch Quốc hội VN đã có thư gửi trực tiếp Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) và Chủ tịch Nghị viện châu Âu.

Bộ trưởng Bộ Công Thương cũng đã gửi thư đến Cao ủy Thương mại EC và bộ trưởng Bộ Kinh tế 27 nước thành viên, giải thích lập luận của EU chưa hợp lý, chưa công bằng, đề nghị kiểm tra, đối chiếu lại các thông tin, số liệu; đồng thời thông báo cho EU những tác động đến an sinh xã hội của VN nếu quyết định này được đưa ra.

Rất tiếc, mặc dù vậy, EC vẫn thông qua quyết định không cho VN được tiếp tục hưởng GSP đối với nhóm hàng XII (giày dép, túi xách...).

- Có thông tin cho rằng EU đã đối xử thiếu minh bạch và không công bằng đối ngành giày da VN trong vấn đề này?

- Theo quy định của EU, GSP được xây dựng trên cơ sở minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử, từ đó đưa ra hai ngưỡng kỹ thuật để xem xét việc trao quy chế GSP cho các ngành hàng của các nước đang phát triển. Đó là: Nếu tỉ trọng một nhóm hàng vào EU từ một nước trung bình trong 3 năm vượt 15% tổng nhập khẩu của EU thì sẽ không được hưởng GSP; trong trường hợp trên 15% nhưng tỉ trọng nhóm hàng đó lại chiếm trên 50% tổng xuất khẩu được hưởng GSP của nước đó vào EU thì vẫn được hưởng GSP.

Thời gian qua, hàng hóa thuộc nhóm XII của VN xuất khẩu vào EU được hưởng GSP đã vượt ngưỡng 15% tổng nhập khẩu những mặt hàng tương tự được hưởng GSP từ tất cả các nước xuất khẩu vào EU. Tuy nhiên, ở ngưỡng 50% thì EU lại đối xử với VN thiếu minh bạch, không công bằng và phân biệt đối xử. EU cho rằng tỉ trọng xuất khẩu hàng hóa thuộc nhóm XII của VN vào EU được hưởng GSP chỉ đạt 49,1% tổng xuất khẩu của VN vào EU mà được hưởng GSP; trong khi đây chính là điều chúng tôi đã đề nghị EU kiểm tra lại nhưng không được họ chấp nhận. Theo số liệu thống kê và tính toán của VN, tỉ trọng này là 62%.

Việc tính toán ngưỡng 50% thiếu minh bạch và không công bằng như thế đã làm cho nhiều hiệp hội và doanh nghiệp EU không nhất trí nên đã phản đối chính thức bằng văn bản. Một số nước thành viên EU cũng không ủng hộ và đã đề xuất các giải pháp cụ thể để xử lý vấn đề này không trái với quy định về GSP nhưng vẫn bảo đảm có tình, có lý. Bộ Công Thương cũng đã đưa ra nhiều lập luận để phía EU xem xét. Đáng tiếc, các đề xuất này, kể cả đề xuất của nước chủ tịch luân phiên EU, đã không được EC chấp thuận.