Người nuôi cá hồi sinh

Thời khốn khó chưa xa

Ông Đỗ Văn Nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại thủy sản An Giang (AFA), đơn vị chuyên thu mua cung ứng cá nguyên liệu cho các nhà máy chế biến, nói năm nay dân nuôi cá da trơn (đặc biệt là cá tra) có thể ca “khúc khải hoàn” vì từ cuối năm 2005 đến nay, giá cá nguyên liệu luôn đứng ở mức cao và ngày càng tăng. Không như những năm trước, người nuôi cá luôn gặp nạn. Năm 2003 bị ảnh hưởng vụ kiện chống bán phá giá; năm 2004-2005, môi trường nước bị ô nhiễm làm cá chết, bị phát hiện dư lượng kháng sinh trong cá nên 60%- 70% hộ nuôi cá dạng nhỏ lẻ bị phá sản, trắng tay vì có lúc cá nguyên liệu rớt giá thê thảm, chỉ còn 8.500 đồng/kg nhưng muốn bán cũng không ai mua. Những tai họa trên khiến người nuôi cá da trơn ở ĐBSCL nản lòng, người có vốn không muốn thả cá nuôi tiếp vì thị trường quá bấp bênh; số còn lại trắng tay, nợ nần chồng chất nên không còn vốn để tiếp tục đầu tư nuôi cá đành bỏ bè, bỏ ao hoang lạnh.

Tại Đồng Tháp, lúc cao điểm có trên 4.000 bè cá và hàng trăm hecta ao nuôi nhưng đến nay số bè hoạt động chỉ còn chưa đầy 2.000 chiếc; diện tích mặt nước nuôi cá tra hơn 3.500 ha nhưng phần lớn chỉ mới thả nuôi lại. Tại An Giang, lúc cao điểm có hơn 3.400 bè cá, 1.200 ha mặt nước nuôi cá tra; hồi suy sụp còn chưa đầy 3.000 bè hoạt động nhưng dân thả nuôi cá rô phi, mè vinh và nhiều loại cá khác chứ không dám thả nuôi cá tra.

Ông Nguyễn Hữu Nguyên, Ủy viên thường vụ Hiệp hội Nghề nuôi và Chế biến thủy sản An Giang đồng thời là chủ 2 hầm và 1 bè cá ở xã Khánh Hòa, huyện Châu Phú, nhớ lại: Trước năm 2003, giá cá có lúc lên đến 12.000 đồng/kg nên nhiều người vay mượn tiền bạc đào ao, đóng bè nuôi cá ồ ạt, dẫn đến tình trạng cung vượt quá cầu. Tình hình đang căng thẳng thì nghề cá bị thêm mấy đại nạn liên tiếp khiến người nuôi cá xính vính. Bản thân ông Nguyên cho tới giờ này vẫn không thể khôi phục lại bè và 2 hầm cá vì trong 3 vụ nuôi lỗ 1,5 tỉ đồng, nợ ngân hàng 300 triệu đồng chưa trả được. Cùng cảnh ngộ với ông Nguyên còn có hàng trăm gia đình tan cửa nát nhà vì con cá tra. Nhiều đại gia như anh Sáu P. ở Châu Đốc, năm 2005 nuôi cá lỗ hơn 1 tỉ đồng, đành bỏ nghề; ông Hai A. ở Vĩnh Ngươn lỗ trên 2 tỉ đồng phải kêu bán hơn 10 bè cá mà không ai mua... Phía Tiền Giang, Vĩnh Long, nhiều người chưa quên vụ những ông chủ bè cá trên sông Tiền nợ ắp lẫm vì nhận nuôi cá nguyên liệu cho Công ty Xuất nhập khẩu Vĩnh Long đến nỗi có người phải đáo tụng đình.

Muốn mua cá phải đặt “tiền cọc”

Hiện nay, dân nuôi cá đang tới “hồi thới lai”, không còn tình trạng phải gãy lưỡi năn nỉ những cán bộ thu mua cá của các doanh nghiệp.

Vừa từ cầu Mỹ Thuận rẽ vào Quốc lộ 80, chúng tôi gặp lại Tư Đìa, dân nuôi cá tra hầm ở Cái Bè, Tiền Giang. Kéo vào quán nước tránh nắng, Tư Đìa khoe đang đi thu tiền 2 ao cá mới cân cho thương lái, tổng số gần 100 tấn, giá 13.500 đồng/kg, lời gần 300 triệu đồng. Nhưng liền đó, Tư Đìa tiếc rẻ: “Ai dè mới cân cá có mấy bữa mà giá thu mua vọt lên 13.800 đồng/kg cá thịt vàng, 14.200 đồng/kg cá thịt trắng, mất mấy chục triệu gọn hơ”. Tư Đìa cho chúng tôi biết, mấy tháng nay dân nuôi cá miệt Cái Bè (Tiền Giang) và Tân Hòa (Vĩnh Long), Cái Tàu (Đồng Tháp) đã... “có gió” trở lại vì giá cá tra nguyên liệu tăng không ngừng: từ 11.000 đồng/kg hồi cuối năm 2005 vọt lên 12.000 đồng/kg rồi 13.500 đồng- 14.200 đồng/kg chỉ trong vòng mấy tháng đầu năm 2006.

Chúng tôi hỏi thông tin về những người đang giữ cá lại trong ao không bán để chờ giá cao hơn, Tư Đìa cười: “Làm gì có chuyện đó. Với giá 13.500 đồng- 14.200 đồng, người nuôi đã lời từ 2.000 đồng đến 3.000 đồng/kg cá nguyên liệu rồi. Chỉ lo không có đủ cá bán cho thương lái, nhà máy. Cá tới lứa thu hoạch mà giữ lại thì tốn thêm tiền thức ăn, sinh bệnh tật, hao hụt, coi chừng lỗ nặng”.

Phía sông Hậu, từ Long Xuyên lên Châu Đốc, những làng bè đã hoạt động trở lại. Tư Dũng, một chủ bè cá trên sông Châu Đốc, cho chúng tôi biết, từ cuối năm 2005 đến nay giá cá nguyên liệu đứng ở mức cao, nên nhiều người đã khôi phục nghề nuôi cá sau một thời gian dài bỏ bè trống. Ở làng nuôi cá tra hầm Mỹ Phú (huyện Châu Phú), ông Huỳnh Văn Cường (Ba Cường) dẫn tôi đi xem bầy cá đang ăn móng loi nhoi trong hầm rộng hơn 1.000 m², khoe: “Cá trong hầm tui mới lớn bằng bắp tay mà mấy ông cán bộ thu mua của nhà máy đã tới đặt cọc giá 13.500 đồng/kg, tới lúc thu hoạch có bao nhiêu cân bấy nhiêu, giá thị trường lên bao nhiêu trả bấy nhiêu”. Ngồi nhìn bầy cá tra lên ăn rào rào xanh đen cả mặt nước, ông Ba Cường nói gia đình ông đã có thâm niên cả chục năm nuôi cá tra hầm nhưng đây là năm đầu tiên ông chứng kiến cảnh các nhà máy phải cử người lùng khắp xóm tìm gặp dân nuôi cá để “dằn tiền cọc”.