Thiên vị, trái luật!

Trước đây, chỉ có các “ông lớn” là doanh nghiệp (DN) Nhà nước chiếm lĩnh thị trường gas trong nước, tự quyết định giá cả, hoàn toàn không có môi trường cạnh tranh. Vào những năm 1995- 1997, nguồn gas từ Dinh Cố chiếm đến 70% thị trường, song chủ yếu tập trung cung cấp cho vài DN. Các DN khác muốn mua được nguồn gas này không dễ chút nào, phải qua nhiều cửa ải. Cứ mỗi lần Dinh Cố cần bảo dưỡng nhà máy định kỳ là thị trường gas lại nháo nhào, giá tăng chóng mặt. Sau đó, các công ty liên doanh và tư nhân vào cuộc, thị trường gas bắt đầu sôi động, có lợi cho người tiêu dùng.

Chưa cần thiết phải sắp xếp

Ông Lại Đức Nam, Giám đốc Kinh doanh Marketing Công ty TNHH Petronas VN, cho biết môi trường kinh doanh gas hiện nay đã tương đối hoàn hảo, với hàng chục DN đủ mọi thành phần tham gia. Họ phải cạnh tranh nhau quyết liệt, nếu không sẽ bị đào thải ngay khỏi thị trường.

Theo giới chuyên môn, trước đây giá cả mặt hàng gas gần như thống nhất, giống như xăng dầu. Hiện tình trạng này vẫn còn, như nhóm G10 (CLB những DN kinh doanh gas lớn) vẫn đưa ra mức giá bán khá giống nhau, chỉ chênh lệch 1.000 đồng - 2.000 đồng/bình. Trong khi đó, giá bán của các DN vừa và nhỏ thấp hơn từ 10.000 đồng - 25.000 đồng/bình gas 12 kg. Lâu nay, Nhà nước không còn bao cấp mặt hàng này mà để thị trường quyết định và nó đang vận hành khá trơn tru. Trên 80 DN tham gia thị trường gas với giá cả cạnh tranh, người tiêu dùng có lợi mà DN cũng đạt được lợi nhuận như mong muốn.

Các chuyên gia cho rằng chưa cần thiết phải sắp xếp lại thị trường gas. Các nội dung trong dự thảo về sắp xếp hoạt động kinh doanh gas gần như đã có khá đầy đủ trong các văn bản pháp luật. Chỉ cần các cơ quan chức năng làm tốt những quy định đã có sẽ giải quyết được vấn đề gian lận trên thị trường.

Quá nhiều điều kiện khó thể thực hiện

Giới kinh doanh gas cho rằng dự thảo đưa ra điều kiện chỉ có lợi cho DN lớn, triệt tiêu cạnh tranh khiến người tiêu dùng chịu thiệt là điều khó chấp nhận. Dự thảo đưa ra quá nhiều điều kiện mà DN kinh doanh gas khó thể thực hiện là không thuyết phục.

Giới kinh doanh gas còn bức xúc vì gas là mặt hàng được Nhà nước khuyến khích sử dụng, tại sao phải đưa ra quá nhiều điều kiện hà khắc để hạn chế? Gas chỉ là mặt hàng kinh doanh có điều kiện vì vấn đề an toàn cháy nổ. Việc quy định đại lý chỉ được kinh doanh 3 thương hiệu gas cũng vi phạm quy định tự do kinh doanh. Bởi, đại lý cũng là tổ chức kinh tế độc lập, do vậy không thể bắt họ bán mặt hàng này mà không được bán mặt hàng khác.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng Ban Tuyên truyền Hội Luật gia TPHCM, phân tích: Luật DN quy định các cá nhân được quyền kinh doanh bất kỳ ngành nghề gì mà pháp luật không cấm. Mặt hàng gas không phải là ngành nghề hạn chế hoặc cấm kinh doanh. Việc đưa ra quá nhiều điều kiện khắt khe, cũng như quy mô cần vốn đầu tư quá lớn không thể thực hiện được, chẳng khác nào biến nó thành loại giấy phép con mà xã hội đã lên án. Việc đưa ra những quy định mới, bác bỏ những quy định đã có trước đây là không đúng với tinh thần luật pháp VN.

Đưa ra quy định mới làm bó hẹp điều kiện kinh doanh là vi phạm pháp luật, trái với nguyên tắc tự do kinh doanh. Luật Canh tranh và Luật DN bảo vệ hàng trong nước, nhưng với những điều kiện nêu ra trong dự thảo lại là kiểu cạnh tranh không lành mạnh, chỉ có lợi cho một nhóm DN. Việc này sẽ giết chết một số DN nhỏ và vừa mà Nhà nước đang tạo điều kiện phát triển, chưa kể đi ngược lại thông lệ quốc tế.