Xử lý nghiêm hành vi trục lợi

Ngày 3-3, Ngân hàng (NH) Nhà nước VN (SBV) có công văn số 1436/NHNN-CSTT hướng dẫn một số điểm về tổ chức thực hiện cơ chế hỗ trợ lãi suất, giải quyết một số vấn đề phát sinh sau 1 tháng thực hiện hỗ trợ cho các đối tượng vay vốn.

Theo SBV, đến nay 85 NH thương mại đã cho vay được 93.027 tỉ đồng, trong đó các NH thương mại Nhà nước giải ngân 72.630 tỉ đồng, khối NH cổ phần giải ngân 18.854 tỉ đồng, chi nhánh NH nước ngoài và các NH liên doanh giải ngân 1.543 tỉ đồng.

Theo phản ánh của các NH thương mại, một số doanh nghiệp (DN) là đối tượng được bù lãi suất được một số khách hàng cá nhân, tổ chức bảo lãnh vay vốn qua hình thức thế chấp sổ tiết kiệm. DN đề nghị vay lại số tiền của sổ tiết kiệm. Một số đối tượng khác thế thấp tài sản bằng các loại giấy tờ có giá nhưng các loại giấy tờ đó phát sinh sau thời điểm chính sách hỗ trợ lãi suất ban hành, NH không thể từ chối cho vay và hỗ trợ lãi suất.

Một phát sinh khác là qua kiểm tra giám sát vốn vay, nhiều DN không thể hiện được mục đích sử dụng vốn, bởi đối tác bán nguyên liệu sản xuất là hộ nông dân không có chứng từ thanh toán cho DN. Trong khi NH chỉ giải ngân là bên vay cung cấp hóa đơn mua hàng. Theo các NH, việc này làm cho NH gặp khó khi giải ngân. DN không mạnh dạn mua nguyên liệu từ nông dân.

Để giải quyết các tình huống trên, SBV cho biết khách hàng có nhu cầu vay vốn ngắn hạn được cầm cố hoặc bảo lãnh bằng sổ tiết kiệm và các hình thức bằng tiền khác (gọi chung là giấy tờ có giá). Đối với các loại giấy tờ có giá đã mua trước ngày 1- 2, các NH thương mại thực hiện hỗ trợ lãi suất cho toàn bộ số tiền vay. Nếu bên vay cầm cố giấy tờ có giá nhưng giấy tờ đó được mua kể từ ngày 1-2 thì NH thương mại yêu cầu khách hàng tính toàn bộ giá số tiền thể hiện trên giấy tờ có giá là vốn tự có. NH chỉ hỗ trợ lãi suất phần chênh lệch giữa số tiền vay và vốn tự có của khách hàng. Về giám sát vốn vay, SBV cũng cho phép các NH thương mại chấp nhận DN chứng minh sử dụng vốn bằng phiếu hoặc bảng kê xuất - nhập hàng hoá có xác nhận của các bên liên quan, phù hợp với giá trị tài sản hình thành từ vốn vay.  

SBV cũng yêu cầu các NH thương mại tăng cường kiểm toán nội bộ đối với các khoản cho vay được hỗ trợ lãi suất. Nếu phát hiện có dấu hiệu lợi dụng cơ chế cho vay hỗ trợ lãi suất để trục lợi thì ngừng cho vay và hỗ trợ lãi suất, đồng thời báo cáo SBV chi nhánh tỉnh, TP để kiểm tra, giám sát và xử lý theo quy định của pháp luật. Nếu nghi ngờ DN lắt léo trong việc sử dụng vốn, NH tạm dừng giải ngân để xác minh.