AI định hình tương lai năng lượng tái tạo của ASEAN

Khu vực ASEAN đang có vị thế thuận lợi.

Theo số liệu vừa được Tổ chức Nghiên cứu và Tư vấn năng lượng Ember (Anh) công bố, tỉ trọng nguồn năng lượng tái tạo biến đổi (VRE) như điện mặt trời và điện gió trên lưới điện ASEAN đang tăng nhanh, từ mức 2,3% vào năm 2020 lên khoảng 5% năm 2025. Trong tương lai, tỉ trọng này có thể đạt 42%-47% vào năm 2045.

Ember đánh giá sự gia tăng của VRE đòi hỏi hệ thống điện phải giải quyết các thách thức phức tạp hơn về tính biến động, sự không chắc chắn trong dự báo, quản lý tắc nghẽn và yêu cầu cân bằng cung cầu.

Trong khi đó, trí tuệ nhân tạo (AI) đang mang đến các giải pháp đột phá và được ứng dụng ở 5 lĩnh vực trọng điểm: nâng cao độ chính xác dự báo sản lượng điện; hỗ trợ bảo trì; tối ưu hóa quá trình điều độ hệ thống; đánh giá công suất truyền tải động và tăng cường độ tin cậy cho lưới điện. Nếu triển khai rộng rãi, AI có khả năng giúp khu vực ASEAN tiết kiệm chi phí lên tới 67 tỉ USD và cắt giảm lượng khí thải CO2 tích lũy tới gần 400 triệu tấn trong giai đoạn từ năm 2026 - 2035. Việc ứng dụng AI vào ngành năng lượng toàn cầu có thể tiết kiệm lượng điện năng cao gấp 4 lần so với mức tiêu thụ của chính các trung tâm dữ liệu AI vào năm 2030.

Khu vực ASEAN đang có vị thế thuận lợi. Nhiều quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia, Malaysia, Philippines hay Singapore đều đạt chỉ số sẵn sàng áp dụng AI cao hơn mức trung bình toàn cầu. Tuy nhiên, việc triển khai hiện vẫn phân tán, chủ yếu bó hẹp trong các dự án thí điểm nhỏ lẻ mà chưa được tích hợp đồng bộ vào quy hoạch hệ thống cấp quốc gia. Việc ứng dụng AI vẫn đi kèm với rủi ro như hạn chế về chất lượng dữ liệu, thiếu hụt hành lang pháp lý, lỗ hổng an ninh mạng và áp lực tiêu thụ điện từ chính các trung tâm dữ liệu năng lượng cao.

Dù vậy, những lợi ích mang lại vẫn vượt xa chi phí. Nhiều ý kiến cho rằng ASEAN cần sớm xây dựng khung chính sách toàn diện, bảo đảm tính minh bạch để áp dụng AI ở quy mô toàn hệ thống, qua đó tối ưu hóa quá trình chuyển dịch năng lượng sạch.