Bài toán quản lý AI
Chính quyền ông Donald Trump xem lĩnh vực AI là động lực giúp hiện thực hóa cam kết thúc đẩy tăng trưởng kinh tế
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21-5 hủy kế hoạch ký sắc lệnh hành pháp mới về trí tuệ nhân tạo (AI) do lo ngại dự luật này có thể làm giảm lợi thế của nước Mỹ trong lĩnh vực công nghệ AI. Lý giải về động thái này, ông Donald Trump cho biết ông không hài lòng với nội dung dự thảo sắc lệnh. Nhà lãnh đạo này nói thêm rằng Mỹ đang dẫn trước các nước về AI và ông không muốn làm bất cứ điều gì có thể cản trở vị thế dẫn đầu đó.
Dự thảo sắc lệnh trên được mô tả là một cơ chế hợp tác tự nguyện với sự tham gia của các công ty công nghệ có trụ sở tại Mỹ, như Anthropic, OpenAI và Google. Nếu được ký ban hành, theo giới chức Mỹ, sắc lệnh sẽ thiết lập một khuôn khổ để chính phủ đánh giá các rủi ro an ninh quốc gia từ những hệ thống AI tiên tiến nhất trước khi chúng được công bố rộng rãi. Bước đi trên xuất phát từ mối lo ngại ngày càng gia tăng trong ngành ngân hàng và nhiều tổ chức khác về bước tiến vượt bậc của AI trong việc phát hiện các lỗ hổng an ninh mạng trong phần mềm trên thế giới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu tại một hội nghị về AI ở thủ đô Washington hồi tháng 7-2025. Ảnh: AP
Theo AP, chính quyền ông Donald Trump xem lĩnh vực AI là động lực giúp hiện thực hóa cam kết thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Ông cũng quảng bá các tập đoàn lớn của Mỹ trong ngành này tại nhiều sự kiện ở Nhà Trắng và trên thế giới. Mặt khác, ông Donald Trump từng cam kết sẽ hủy bỏ các quy định về an toàn AI do người tiền nhiệm Joe Biden ban hành. Tuy nhiên, tham vọng của Tổng thống Mỹ đối với lĩnh vực AI đang vấp phải những lo ngại của cử tri về tác động của công nghệ này đối với đời sống, việc làm và chi phí điện năng của người dân. Ngay trong nội bộ Đảng Cộng hòa cũng xuất hiện chia rẽ về việc nên ủng hộ ngành công nghiệp AI hay đứng về phía những cử tri tỏ ra hoài nghi đối với công nghệ này.
Bà Serena Booth, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học Brown (Mỹ), cho rằng đang tồn tại nhiều phe phái với quan điểm đối lập nhau trong chính quyền hiện nay. Một phần của những bất đồng này xuất phát từ việc phải cân bằng giữa "ý tưởng hợp lý" là kiểm tra các mô hình AI mạnh nhất trước khi công bố rộng rãi và nỗi lo sự giám sát của chính phủ, nếu kéo dài quá lâu, có thể trở thành gánh nặng đối với các nhà phát triển AI.
Nhà Trắng cũng đang phản đối các đạo luật cấp bang nhằm siết quản lý AI với lý do các biện pháp này có thể kìm hãm sự tăng trưởng. Bất chấp sức ép này, chính quyền bang California đã tiên phong trong việc quản lý AI giữa lúc các chuyên gia cảnh báo công nghệ này sẽ vừa thay thế vừa tạo ra việc làm mới, kéo theo những biến động nhanh chóng đối với lực lượng lao động. Thống đốc bang California Gavin Newsom ngày 21-5 ký sắc lệnh hành pháp nhằm chuẩn bị cho bang bước vào nền kinh tế vận hành bởi AI. Sắc lệnh yêu cầu xây dựng một hệ thống theo dõi tác động của AI đối với việc làm, xem xét khả năng sửa đổi luật sa thải lao động, đồng thời đề xuất tăng cường các quy định về an toàn và bảo vệ người lao động.
EU gặp sức ép
Các nhà lập pháp Liên minh châu Âu (EU) gần đây đã đạt thỏa thuận hoãn thêm hơn một năm việc áp dụng các hạn chế đối với những ứng dụng AI có rủi ro cao tại khối này. Cụ thể, thời điểm bắt đầu áp dụng được lùi đến tháng 12-2027 thay vì tháng 8 năm nay theo Đạo luật AI của EU, vốn có hiệu lực từ tháng 8-2024.
Cũng theo thỏa thuận, phần lớn các ứng dụng AI trong ngành công nghiệp sẽ không phải chịu sự điều chỉnh của đạo luật trên. Đây được xem là một chiến thắng của Đức - quốc gia thúc đẩy thay đổi trên nhằm duy trì năng lực cạnh tranh cho các tập đoàn công nghệ công nghiệp như Siemens và Bosch. Ngoài ra, các công ty sẽ có thêm thời gian để đáp ứng yêu cầu gắn nhãn nhận diện đối với nội dung do AI tạo ra nhưng thời gian gia hạn này chỉ kéo dài 3 tháng thay vì 6 tháng như đề xuất ban đầu. Thỏa thuận cũng cấm các hệ thống AI tạo ra nội dung xâm hại tình dục trẻ em hoặc nội dung khiêu dâm có hình ảnh của những người có thể nhận diện được.
Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhận định thỏa thuận mới sẽ "tạo ra một môi trường đơn giản và thân thiện với đổi mới" cho AI tại châu Âu, đồng thời nhấn mạnh EU cũng đang tăng cường bảo vệ công dân. Thỏa thuận cũng đánh dấu lần đầu tiên EU nới lỏng đáng kể các quy định trong lĩnh vực số giữa lúc khối này đang chịu sức ép từ Mỹ liên quan đến các luật công nghệ.
Bên cạnh đó, EU hiện còn đối mặt cảnh báo từ chính các doanh nghiệp và chính phủ châu Âu rằng những quy định quá chặt chẽ đang khiến khối này có nguy cơ tự làm suy yếu khả năng cạnh tranh trong cuộc đua AI toàn cầu. EU cũng bị chỉ trích vì siết quản lý AI quá sớm và không thể trở thành bên thiết lập chuẩn mực cho các quy định công nghệ. Ở chiều ngược lại, nhiều tổ chức, nhà hoạt động cho rằng những quy định về AI là cần thiết để bảo vệ người dân trước các nguy cơ tiềm ẩn từ công nghệ mới nổi này.
Hoàng Phương