Sống khốn khó giữa rừng

Hơn 200 hộ dân thuộc Ban Quản lý Rừng phòng hộ 600 (huyện Tân Phú - Đồng Nai) đang tiến thoái lưỡng nan vì đi cũng dở mà ở thì không xong

Mới đây, Báo Người Lao Động nhận được đơn kêu cứu của hơn 200 hộ dân thuộc Ban Quản lý (BQL) Rừng phòng hộ 600 (xã Phú An, huyện Tân Phú – Đồng Nai). Những hộ dân này nhiều năm nay sống trong cảnh tạm bợ, khó khăn. Họ được giao giữ rừng kết hợp với công việc làm ăn nhưng do chính sách hỗ trợ còn bất cập nên cuộc sống gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, họ không dễ dàng rời xa mảnh đất bao năm mình khai khẩn.

Luẩn quẩn đói nghèo

Cầm lá đơn dài hơn 3 trang giấy, ông Dương Văn Bàng cho biết gia đình ông đến lập nghiệp tại vùng đất này đã hơn 20 năm, khai khẩn được hơn 2 ha đất rừng. Gia đình ông trồng các cây công nghiệp ngắn ngày, sau đó trồng thêm sao, dầu, điều... Vùng đất khai khẩn của ông và nhiều hộ dân khác đều được chính quyền địa phương cũng như Lâm trường 600 chứng nhận.

Hàng trăm hộ dân với những lá đơn kêu cứu

Cách đây khoảng 10 năm, Lâm trường 600 giải thể, toàn bộ vùng đất rộng lớn do hơn 200 hộ dân khai khẩn trở thành khu vực trực thuộc BQL Rừng phòng hộ 600. Cũng từ đó, công việc làm ăn của các hộ dân này ngày càng bế tắc. Theo ông Bàng, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khai khẩn của họ do BQL Rừng phòng hộ 600 cấp chỉ là loại sổ xanh, không thế chấp ngân hàng để vay vốn được, trong khi bà con luôn thiếu vốn làm ăn.

Ông Lê Hữu Sang, người cũng có gần 20 năm khai khẩn tại vùng đất này, cầm lá đơn dài nói như mếu: “Chúng tôi lâm cảnh khốn đốn bởi đất nhiều nhưng lại thiếu phương tiện làm ăn, thiếu vốn mua giống cây, trong khi sổ xanh thì chẳng giúp được gì cả. Cứ thế này mãi thì chẳng bao giờ thoát được cảnh đói nghèo”.

Giữa núi rừng bao la, hơn 200 hộ dân nhiều năm nay cầm đơn chạy vạy khắp nơi nhằm tìm kiếm một sự hỗ trợ hoặc một lời giải thích nhưng không có câu trả lời.

Không thể làm gì được!

Hơn 200 hộ dân ở các ấp 1, 2, 3, 4 - xã Phú An thuộc diện đặc biệt khó khăn của huyện Tân Phú theo Chương trình 135. Hầu hết các hộ dân này đều đến đây khai hoang lập nghiệp từ những năm 1980 và được sự quản lý của Lâm trường 600. Khi BQL Rừng phòng hộ 600 thành lập để thay thế lâm trường cũ, đất của các hộ dân thuộc về đơn vị mới quản lý. Theo quy định của Nhà nước, những hộ dân có đất thuộc vùng rừng phòng hộ không có sổ đỏ, chỉ được cấp sổ xanh tạm thời.

Các hộ dân thuộc BQL Rừng phòng hộ 600 cho rằng quy định chỉ cấp sổ xanh đã ảnh hưởng lớn đến việc làm ăn của họ. Trong khi các hộ gia đình có đất bình thường ở nhiều nơi đều được cấp sổ đỏ, nhờ đó có thể thế chấp ngân hàng vay vốn hỗ trợ làm ăn, thì sổ xanh của người dân ở đây không được ngân hàng chấp thuận, nếu được nhận cho vay cũng chẳng đáng là bao. “Chúng tôi khai khẩn bao nhiêu năm, nay theo quy định thì cũng phải chịu. Thế nhưng, thật thiệt thòi khi phải nhận sổ xanh, cũng có nghĩa là phải thuê lại chính mảnh đất mà mình bao năm khai khẩn” - một người dân bức xúc.

Bên cạnh đó, đã bao năm nay, người dân liên tục kêu cứu về tình trạng chứng nhận quyền sử dụng đất tại địa bàn không rõ ràng, thiếu minh bạch - cùng một khu đất nhưng người được cấp sổ đỏ, kẻ thì không. Tuy nhiên, tất cả những thắc mắc của họ đều không được các đơn vị liên quan ngó ngàng.

Trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Văn Giao, Giám đốc BQL Rừng phòng hộ 600, cho rằng “đã có quy định thì phải chấp nhận thôi”. Theo ông Giao, các đơn vị, doanh nghiệp có vốn lớn, thuê đất trồng kết hợp bảo vệ rừng thì có thể đem lại nhiều lợi nhuận nhưng với người dân ít vốn, việc khó khăn là điều khó tránh. Ông Giao cho biết đang rà soát để xác định có xảy ra việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thiếu minh bạch, dẫn đến tình trạng mất công bằng như người dân nói hay không.

Trong khi đó, ông Nguyễn Sỹ Bảng, Chủ tịch UBND huyện Tân Phú, lo lắng: “Huyện chúng tôi thuộc diện nghèo, xã Phú An lại càng nghèo, thấy bà con kêu thì cũng thương nhưng không thể làm gì được”. Riêng việc người dân khốn đốn kêu cứu từ bao nhiêu năm nay nhưng không được trả lời, ông Bảng cho rằng “có thể do sai sót từ cấp xã”.