Bộ Tứ kịp thời thức tỉnh

Kết quả cuộc gặp vừa qua cho thấy nhóm này đã thức tỉnh và tìm thấy lối thoát khỏi khủng hoảng.

Vừa qua, tại thủ đô New Delhi - Ấn Độ đã diễn ra cuộc gặp lần thứ 11 giữa bộ trưởng ngoại giao bốn nước thành viên của nhóm được gọi là Bộ Tứ, bao gồm Mỹ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc. Kết quả sự kiện này có tầm quan trọng quyết định đối với triển vọng tương lai của nhóm, bởi sẽ cho thấy họ có đủ sức sống để vượt qua cuộc khủng hoảng trong nội bộ và ứng phó thành công với những thách thức mới từ bên ngoài cũng như có vạch ra định hướng hoạt động thích hợp cho thời gian tới hay không.

Cuộc khủng hoảng nội bộ là hệ lụy trực tiếp của tình trạng quan hệ song phương bị coi là tồi tệ nhất kể từ một vài thập kỷ trở lại đây giữa Mỹ và Ấn Độ, cũng như của chủ thuyết "Nước Mỹ trước hết" của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Chủ thuyết này được ông Donald Trump triển khai rất quyết liệt kể từ sau khi trở lại cầm quyền ở nước Mỹ. Những thách thức mới từ bên ngoài là hệ lụy rất sâu rộng và đa dạng của các cuộc xung đột ở châu Âu và Trung Đông, từ quan hệ của các thành viên với Nga và Trung Quốc, từ việc chuỗi cung ứng năng lượng và kim loại chiến lược toàn cầu bị đe dọa nghiêm trọng.

Tất cả những điều trên, mọi hệ lụy và tác động ấy đều ảnh hưởng trực tiếp đến vai trò và ảnh hưởng của Bộ Tứ trên thế giới nói chung và ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nói riêng. Chúng đẩy nhóm này đến trước lối rẽ mang tính định mệnh là phải tự điều chỉnh để trở thành tác nhân quyền lực thực thụ trong chính trị thế giới và khu vực hoặc chỉ tiếp tục nặng về hình thức như lâu nay.

Kết quả cuộc gặp vừa qua cho thấy nhóm này đã thức tỉnh và tìm thấy lối thoát khỏi khủng hoảng. Tại cuộc gặp, các bộ trưởng ngoại giao đã đưa ra được tuyên bố chung, xác định được bốn trụ cột hợp tác với những đề xuất và ý tưởng cụ thể. Có thể thấy được qua đó hai điều có ý nghĩa rất quyết định đối với nhóm. Thứ nhất, Mỹ và Ấn Độ đã không để những vướng mắc và bất hòa song phương ảnh hưởng tiêu cực hay cản trở tiến trình của nhóm Bộ Tứ. Nói cách khác, các thành viên của nhóm đều ý thức được rằng nếu muốn kiến tạo nên bước chuyển cơ bản và bước tiến quyết định thì phải có được đồng thuận quan điểm nội bộ thật sự bền vững và sâu rộng. Thứ hai, các thành viên Bộ Tứ đã bắt đầu chuyển nhóm này từ khuôn khổ đối thoại và tham vấn chính trị ngoại giao thuần túy thành một khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược thật sự, tức không còn chỉ là lời nói mà bắt đầu đi cùng hành động cụ thể. Ở đây hàm chứa thông điệp mới của nhóm đối với thế giới bên ngoài.

Khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược này của Bộ Tứ dựa trên bốn trụ cột hợp tác là an ninh xuyên quốc gia và an ninh hàng hải, an ninh kinh tế và thịnh vượng kinh tế, công nghệ chiến lược và công nghệ mới nổi, cứu trợ nhân đạo và cứu hộ khẩn cấp. Trong đó, những đề xuất và ý tưởng hợp tác mới nhất, nổi bật nhất và chắc chắn được bên ngoài để ý nhiều nhất là cùng nhau giám sát hàng hải, chống khủng bố, bảo đảm an ninh năng lượng và cung ứng kim loại chiến lược ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Những đề xuất và ý tưởng này liên quan đến các chủ đề chính trị an ninh thời sự của thế giới và ai ai cũng biết nhóm Bộ Tứ nhằm trước hết vào đối tác nào.