Các đại dương đang "căng thẳng nghiêm trọng"
Báo cáo chỉ ra mức độ thiệt hại đã gia tăng đáng kể, bao gồm mực nước biển tiếp tục dâng với tốc độ ngày càng nhanh
Một báo cáo mới của Liên hợp quốc cảnh báo các tác nhân gây áp lực - bao gồm ô nhiễm và hoạt động đánh bắt thủy sản công nghiệp quy mô lớn - đang ngày càng gia tăng và cộng hưởng với nhau, dẫn đến suy giảm đa dạng sinh học trên diện rộng và khiến các hệ thống đại dương rơi vào tình trạng "căng thẳng nghiêm trọng".
Được công bố nhân Ngày Đại dương thế giới (8-6), báo cáo trên là công trình nghiên cứu của gần 600 nhà khoa học đến từ 86 quốc gia trong giai đoạn 2021-2025. Báo cáo chỉ ra mức độ thiệt hại đã gia tăng đáng kể, bao gồm mực nước biển tiếp tục dâng với tốc độ ngày càng nhanh, từ 2 mm/năm trước năm 2015 lên 4,3 mm/năm vào năm 2023; 16% mức gia tăng nhiệt lượng toàn cầu của đại dương kể từ năm 1955 là xảy ra sau năm 2018…
"Chúng ta không thể tiếp tục coi đại dương là vô hạn. Chúng ta phải xây dựng một mối quan hệ mới với đại dương, dựa trên khoa học, được định hướng bởi luật pháp quốc tế và được xây dựng trên trách nhiệm chung giữa các quốc gia, các ngành và các thế hệ" - Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres nhấn mạnh.
Một nhà sinh vật học biển ghi hình các rạn san hô tại một vùng biển ở Indonesia. Ảnh: AP
Báo cáo cho thấy đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc bảo vệ đại dương, bao gồm việc hiệp ước mang tính bước ngoặt về vùng biển khơi quốc tế có hiệu lực trong năm nay, với mục đích bảo vệ 2/3 diện tích đại dương toàn cầu nằm ngoài quyền tài phán của các quốc gia.
Hiệp ước này cùng với 56 hiệp định bảo vệ đại dương khác đã nâng cao năng lực toàn cầu trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, cắt giảm các khoản trợ cấp có hại và quản lý tài nguyên. Tuy nhiên, cơ chế quản trị vẫn còn "phân mảnh" giữa các ngành và khu vực, do đó cần phải tăng cường phối hợp.
Đại dương bao phủ hơn 70% bề mặt Trái đất, đóng vai trò trung tâm trong việc điều hòa khí hậu, duy trì đa dạng sinh học và cung cấp thực phẩm, khoáng sản cũng như năng lượng cho con người. Theo báo cáo, đại dương đã hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa và 30% lượng khí CO2 do đốt nhiên liệu hóa thạch thải ra.
Các dòng hải lưu có vai trò phân phối nhiệt trên quy mô toàn cầu và địa phương, song chúng đang thay đổi, dẫn đến những tác động khó lường đối với biến đổi khí hậu trong tương lai.
Đáng chú ý, báo cáo ước tính mỗi năm có khoảng 52,1 triệu tấn nhựa đổ ra đại dương, góp phần tạo nên khoảng 24.400 tỉ hạt vi nhựa, ảnh hưởng đến hơn 4.000 loài sinh vật biển.