Chiến sự Trung Đông ngày 16-6: Mong manh thỏa thuận Mỹ - Iran, Israel hành động bất chấp
(NLĐO) - Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 16-6 cho biết ông nghĩ rằng Iran “hiện có lãnh đạo lý trí” sau khi nhiều quan chức Iran thiệt mạng trong xung đột.
Tổng thống Donald Trump cho hay theo thỏa thuận đang được đàm phán với Iran, nước này "không thể có vũ khí hạt nhân" hoặc "sẽ bị nổ tung". Tổng thống Mỹ cho rằng ông có "mối quan hệ tuyệt vời" với thủ tướng Israel nhưng thủ tướng Israel "phải có trách nhiệm hơn đối với Lebanon".
Tổng thống Donald Trump cũng đề cập bản ghi nhớ với Iran đã "hoàn tất ký kết" dưới hình thức điện tử và eo biển Hormuz sẽ mở vào ngày 19-6.
Các quan chức Mỹ cho hay thỏa thuận này đã được ký bởi ông Donald Trump, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance và nhà đàm phán chính, đồng thời là Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf.
Chi tiết của Biên bản ghi nhớ (MoU) giữa Mỹ và Iran vẫn chưa được công bố toàn bộ.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance. Ảnh: AP
Hội đồng An ninh Quốc gia Iran hôm 15-6 tuyên bố thỏa thuận này sẽ chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon và dỡ bỏ lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ đối với các cảng của Iran.
Cả hai bên đều cho biết các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran cũng như việc nới lỏng các lệnh trừng phạt sẽ diễn ra trong các vòng đàm phán tiếp theo. Tiến trình này dự kiến kéo dài 60 ngày sau khi MoU chính thức được ký kết tại Thụy Sĩ vào ngày 19-6.
Ông Donald Trump cho hay eo biển Hormuz sẽ "mở cửa cho tất cả" vào ngày 19-6, trong khi ông Vance khẳng định sẽ không thu phí lưu thông tuyến đường thủy này trong khoảng thời gian 60 ngày.
Một quan chức cấp cao Iran tiết lộ Mỹ đã đồng ý dỡ phong tỏa 25 tỉ USD tài sản bị đóng băng của Iran và miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với ngành dầu mỏ trong một khoảng thời gian nhất định.
Tuy nhiên, ông Vance đã bác bỏ thông tin trên. Ông nhấn mạnh không có chuyện nới lỏng trừng phạt hay giải phóng tài sản từ phía Washington hay các đồng minh.
Phó Tổng thống Mỹ cũng cho biết MoU chỉ là một "tài liệu chung" dài khoảng "một trang rưỡi", đồng thời nói thêm chi tiết của văn bản có thể sẽ sớm được công bố. Trong khi đó, ông Vance đã đăng tải một đoạn video trên mạng xã hội X, gọi thỏa thuận với Iran là "thắng lợi đôi đường cho người dân Mỹ". Tuy nhiên, các chính trị gia đảng Dân chủ tại Mỹ đã lên tiếng chỉ trích thỏa thuận mà ông Donald Trump công bố.
Trước khi ký kết điện tử MoU với Mỹ, ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X rằng Tehran đã tiến một "bước tiến lớn tới chiến thắng cuối cùng" sau "cuộc kháng chiến lịch sử" của quốc gia này trước Israel và Mỹ.
Theo truyền thông nước này, ít nhất 3 tàu chở dầu của Iran cùng các tàu chở hàng hóa khác cho Tehran đã đi qua eo biển Hormuz.
Ông Saman Rezaei, Chủ tịch Công đoàn hàng hải thương mại Iran, nói với đài Al Jazeera rằng hệ thống lưu thông tại eo biển Hormuz sẽ không bao giờ trở lại trạng thái như trước xung đột.
Ông Rezaei cũng xác nhận khoảng 22.000 thuyền viên đã bị mắc kẹt ở vùng Vịnh trong gần 4 tháng qua và đã "chịu nhiều tổn thất nghiêm trọng".
Tại Israel, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố quân đội nước này sẽ tiếp tục kiểm soát miền Nam Lebanon, bất chấp thỏa thuận giữa Mỹ và Iran.
Làn sóng phản đối thỏa thuận Mỹ - Iran ngày càng gia tăng tại Israel, khi các thành viên trong nội các của ông Netanyahu kêu gọi tấn công lực lượng Hezbollah ở Lebanon và khẳng định họ không bị ràng buộc bởi thỏa thuận trên.