Chủ tịch Quốc hội: Sửa Luật Thủ đô cũng là tiền đề để TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

(NLĐO) - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Thủ đô cũng là tiền đề để TPHCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Chiều 8-4, ngay sau phiên họp toàn thể, Quốc hội đã thảo luận tại tổ về: Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi).

Thảo luận về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các đại biểu Đoàn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TPHCM bày tỏ nhất trí cao với sự cần thiết ban hành.

Chia sẻ với các đại biểu về lý do cần phải sửa đổi Luật Thủ đô, dù mới được sửa đổi gần nhất năm 2024, Chủ tịch Quốc hội cho biết năm 2025, Quốc hội ban hành 89 luật, trong số đó có nhiều luật có quy định cơ chế, chính sách vượt trội so với Luật Thủ đô. "Bây giờ Luật Thủ đô đã lạc hậu, không theo kịp các luật đã sửa. Các lĩnh vực kinh tế - xã hội đều phát sinh nhiều vấn đề, nên cần phải sửa Luật Thủ đô".

Chưa đủ cơ chế để phát triển

Dẫn trường hợp tương tự là TPHCM, Chủ tịch Quốc hội cho biết trước đây Quốc hội có Nghị quyết 54, sau đó Quốc hội sửa đổi bằng Nghị quyết 98, và mới đây ban hành thêm Nghị quyết 260, nhưng TPHCM vẫn thấy chưa đủ cơ chế để phát triển.

"Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô cũng là tiền đề để xây dựng Luật Đô thị đặc biệt cho TPHCM. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đã cho ý kiến để TPHCM tiến hành các thủ tục cần thiết, phối hợp với các bộ, ngành, Chính phủ và các ủy ban của Quốc hội để xây dựng Luật Đô thị Đặc biệt" - Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, tinh thần sửa đổi Luật Thủ đô lần này là phải "phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội theo nguyên tắc: Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".

Trong đó 7 điểm nổi bật là luật mở rộng nguyên tắc áp dụng pháp luật; bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý; thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt; tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND TP Hà Nội; tăng mức xử phạt vi phạm hành chính; cụ thể hóa việc ngừng cung cấp điện, nước để xử lý vi phạm; tăng trách nhiệm giải trình và công khai.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh tinh thần chung, dự luật lần này sẽ phân quyền triệt để. Bộ, ngành không "ôm" việc mà giao cho Hà Nội; bảo vệ cán bộ, khuyến khích sáng tạo; tăng cường công cụ quản lý đô thị mạnh mẽ; hướng tới phát triển bền vững, kinh tế tri thức, đô thị đa trung tâm, liên kết vùng sông Hồng, bảo tồn văn hóa, xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.

"Luật này kỳ vọng được thông qua theo quy trình rút gọn trong một kỳ họp và có hiệu lực sớm" - Chủ tịch Quốc hội cho biết.

Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là luật rất quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao trong xây dựng thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế. Nếu được hoàn thiện theo hướng trao quyền mạnh, kiểm soát chặt, minh bạch cao, sẽ là bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và tạo bứt phá kinh tế" - Chủ tịch Quốc hội nói.

Phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa

Phát biểu thảo luận về dự luật này, nhiều đại biểu đoàn TPHCM bày tỏ đồng tình với tinh thần và mục tiêu sửa đổi Luật Thủ đô. Điều hành phiên thảo luận, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho rằng việc Quốc hội xem xét thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ là cơ hội cho TPHCM đề xuất xây dựng Luật Đô thị đặc biệt.

Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang gợi ý đại biểu cho ý kiến luật nên quy định khung và quy định chi tiết ở các nghị định hay là quy định chi tiết các cơ chế, chính sách ngay vào luật.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, bà rất ấn tượng trong công tác xây dựng pháp luật là lần trình hồ sơ dự thảo này, Hà Nội đã trình kèm đề xuất của 14 sở, ngành với 85 đề cương triển khai luật. Đây là điểm rất đáng ghi nhận trong việc chuẩn bị tổ chức thi hành khi luật được thông qua.

Liên quan đến ý kiến gợi ý của Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết qua rà soát dự thảo hiện nay, TP Hà Nội đi theo hướng giao cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND thực hiện việc hướng dẫn và tổ chức thi hành. Không giao cho Chính phủ ban hành các nghị định. Đây cũng là một điểm mới, mang tính vượt trội trong tổ chức thi hành.

"Hiện nay đa số thẩm quyền giao cho HĐND, sau đó đến UBND, còn thẩm quyền của Chủ tịch UBND hơi ít. Tôi đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát để chuyển một số nội dung từ thẩm quyền của HĐND sang cho Chủ tịch UBND, nhằm tạo thuận lợi trong quản lý, điều hành và tránh việc phải lấy ý kiến tập thể UBND quá nhiều, gây mất thời gian" - đại biểu Hạnh nêu ý kiến.

Nêu thêm ý kiến về việc phân quyền, vị đại biểu đặc biệt ấn tượng khi dự luật thể hiện tính vượt trội của dự thảo luật, cho phép Hà Nội ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh việc tổ chức thi hành.

Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, Quốc hội đã ban hành Luật Thủ đô (năm 2012), sau đó 12 năm thì chúng ta có Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024. Dù vậy, đại biểu cho rằng Hà Nội vẫn còn vướng nhiều điểm nghẽn để Thủ đô có thể sánh vai với các thủ đô lớn trên thế giới.

Cho nên, khi nghiên cứu dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi lần này, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho biết rất vui mừng, đồng thuận rất cao về những nội dung ở trong dự thảo luật. Đây là văn bản luật thể hiện quan điểm của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay - đó là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.

Một điểm thứ hai, theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, là luật sửa đổi lần này thể hiện rõ quan điểm "thể chế chúng ta không chỉ dừng lại ở khâu là quản lý mà còn kiến tạo những mô hình phát triển mới phù hợp với cái bối cảnh mới và kỷ nguyên mới".

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cho biết ông đồng tình, đồng thuận rất cao để sớm thông qua Luật Thủ đô sửa đổi theo trình tự rút gọn tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.