Lần đầu tiên công đoàn kiện giới chủ

Doanh nghiệp dây dưa nợ tiền bảo hiểm xã hội nhiều năm nên tổ chức công đoàn đã đứng ra khởi kiện để bảo vệ quyền lợi của công nhân.

Hôm qua (26-8), TAND tỉnh Đồng Nai đã đưa vụ Liên đoàn Lao động (LĐLĐ) thị xã Long Khánh đại diện cho gần 400 công nhân kiện Công ty TNHH Hanul Line Việt Nam (100% vốn nước ngoài, gọi tắt là Công ty), yêu cầu phải nộp hơn 1,4 tỷ đồng tiền nợ bảo hiểm xã hội (BHXH).

Đây là lần đầu tiên trên cả nước, một tổ chức đại diện quyền lợi của người lao động đã đứng ra khởi kiện giới chủ, buộc họ phải thực hiện nghĩa vụ theo pháp luật lao động nhằm bảo vệ quyền lợi cho công nhân.

Doanh nghiệp dây dưa, công nhân lãnh đủ

Theo đơn khởi kiện, từ năm 2006 đến cuối năm 2007, Công ty đã nợ tiền phí BHXH và bảo hiểm y tế (BHYT) hơn 1,4 tỷ đồng. Nhiều lần cơ quan BHXH đã đôn đốc, nhắc nhở, LĐLĐ thị xã cũng đã làm việc nhưng Công ty vẫn không thực hiện nghĩa vụ. Sau đó, Phòng Nội vụ-Lao động-Thương binh và Xã hội thị xã tổ chức hòa giải vụ tranh chấp lao động tập thể cũng không thành.

Tháng 3-2008, UBND thị xã tổ chức họp giải quyết. Tại buổi làm việc, đại diện Công ty xin truy nộp mỗi tháng 160 triệu đồng vì Công ty đang gặp khó khăn. Không đồng ý với cách trả nhỏ giọt này, LĐLĐ thị xã khởi kiện ra tòa, yêu cầu Công ty phải trả hết số tiền này một lần nhằm đảm bảo quyền lợi chính đáng của công nhân.

Theo bà Nguyễn Thoại Hương, Chủ tịch LĐLĐ thị xã Long Khánh, việc chậm nộp tiền BHXH của Công ty gây thiệt hại đáng kể cho người lao động. Suốt mấy năm liền, quyền lợi của công nhân bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Cụ thể: Hơn 20 công nhân trong diện ốm đau, thai sản... đã không được BHXH chi trả trợ cấp theo quy định. Lương họ vốn thấp (trung bình khoảng 1,4 triệu đồng/tháng). Bình thường chi tiêu đã rất khó khăn, khi gặp rủi ro, thai sản lẽ ra họ phải được trợ cấp kịp thời để giải quyết khó khăn trước mắt nhưng vì Công ty không nộp BHXH nên cơ quan BHXH đã không chi trả để giải quyết nhu cầu bức thiết cho họ.

Biết sai nhưng nói... hổng có tiền

Tại tòa, đại diện Công ty nói việc chậm nộp như thế là sai nhưng do Công ty đang gặp khó khăn nên mới chậm nộp. “Khó khăn là một chuyện, còn đóng BHXH là nghĩa vụ Công ty phải thực hiện theo luật định. Công ty làm ăn ở Việt Nam thì phải chấp hành theo pháp luật Việt Nam chứ?” - tòa chất vấn. Vị này tiếp tục điệp khúc kêu ca: “Chúng tôi biết vậy là sai nhưng Công ty... không có tiền”.

Kết quả thẩm vấn tại tòa cho thấy ngoài số tiền nợ hai năm 2006, 2007, năm 2008 Công ty cũng mới chỉ nộp BHXH ba tháng, năm tháng còn lại vẫn chưa thực hiện. Trưởng phòng Thu BHXH tỉnh Đồng Nai (đại diện cho người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan) cho biết không chỉ khoản 17% phần Công ty phải chi trả (BHXH 15%, BHYT 2%), 6% còn lại từ tiền trích lương của công nhân Công ty cũng chiếm dụng luôn. “Công nhân sinh con đến nay đã ba, bốn tuổi rồi mà chưa nhận được đồng trợ cấp nào. Vậy mà Công ty vẫn không có thiện chí nộp là điều không thể chấp nhận”.

Trả lời câu hỏi từ năm 2006 đến nay, Công ty có chi trả trợ cấp cho công nhân nào không, đại diện Công ty nói có một công nhân. Nhưng luật sư bảo vệ nguyên đơn cho biết công nhân này vẫn chưa hề nhận được một đồng nào. Đại diện Công ty im lặng. Cuối cùng, người này vẫn nhất định xin được trả nhỏ giọt như đã nói.

“Số tiền chậm nộp này thực chất là khoản Công ty đã chiếm dụng vốn. Đề nghị tòa tuyên buộc Công ty phải trả một lần, nếu trả nhỏ giọt như vậy thì phải kéo dài cả năm mới xong. Đó là chưa nói nợ sẽ chồng nợ vì năm 2008 Công ty cũng chưa nộp đủ” - chủ tịch LĐLĐ thị xã Long Khánh ‘chốt” lại.

Cuối cùng, tòa tuyên bố nghị án, sau đó thông báo sẽ tuyên án vào sáng 29-8. Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc.

Lẽ ra cơ quan BHXH phải khởi kiện!

Theo BHXH tỉnh Đồng Nai, không riêng doanh nghiệp này, nhiều doanh nghiệp khác trong tỉnh cũng chây ỳ nộp BHXH như Công ty Dona Bochang (nợ hơn hai tỷ đồng), Công ty Rượu sâm banh Moscow (nợ khoảng hai tỷ đồng)...

Theo chúng tôi, về nguyên tắc, đây thực chất là số tiền doanh nghiệp nợ BHXH chứ không phải nợ công nhân. Thực tế, công nhân đã đóng tiền (trích lương), còn nghĩa vụ của cơ quan BHXH là phải “níu áo” doanh nghiệp để đòi số tiền này. Trong vụ này, đại diện cho người lao động kiện Công ty nhưng họ không yêu cầu Công ty chi trả trực tiếp cho công nhân mà trả nợ cho BHXH. Như vậy, trách nhiệm kiện đòi này lẽ ra phải thuộc cơ quan bảo hiểm.

Ông Lê Thành Văn, Phó Chánh án TAND tỉnh Đồng Nai, cũng cho biết: “Tòa thụ lý vụ này là để giải quyết quyền lợi cho người lao động nhưng lẽ ra cơ quan BHXH phải đứng ra kiện Công ty chứ không phải là LĐLĐ. Công nhân đã thực hiện xong nghĩa vụ nên họ phải được hưởng quyền lợi và cơ quan BHXH không được từ chối chi trả. Còn doanh nghiệp chậm nộp tiền BHXH thì cơ quan BHXH phải có trách nhiệm thu hồi số tiền, kể cả kiện ra tòa. Đây là một quan hệ pháp luật khác”.