Để Internet là tài nguyên vô giá

Đã 10 năm Internet có mặt ở VN và nó làm thay đổi cực kỳ nhanh chóng bộ mặt và cả chất lượng cuộc sống xã hội. Internet như một cây đũa thần làm thay đổi tất cả chúng ta

10 năm qua, tốc độ phát triển của Internet VN được đánh giá là đứng hàng đầu thế giới, với hơn 18 triệu người sử dụng, chiếm gần 1/5 dân số. Và chúng ta cũng không thể hình dung nổi, 10 năm kế tiếp, Internet sẽ tác động như thế nào đến đời sống xã hội. Chắc chắn đó sẽ là những tác động hết sức to lớn, khi mà công nghệ Internet đang thay đổi đến chóng mặt.

Cũng không thể hình dung một nhà khoa học VN mà thiếu công cụ Internet. Tương tự, một nhà báo, một kỹ sư, một bác sĩ... khó có thể hành nghề được khi không nắm được công cụ Internet. Chỉ năm trước, mạng cáp quang đứt, một số khu vực ở VN, Internet bị gián đoạn, trục trặc, cư dân mạng đã la ầm ĩ, mới thấy vai trò của Internet gần như là không khí để thở nhịp thở của thời đại Internet.

Internet thực sự là một tài nguyên vô giá. Tài nguyên đó chúng ta đã có, dù còn cần phải nâng cấp thêm cơ sở hạ tầng, nhưng việc làm gì để Internet thực sự là tài nguyên vô giá cho cộng đồng là vấn đề cần xem xét.

Theo các chuyên gia, dù 100% các trường ĐH, viện nghiên cứu, bệnh viện lớn, 98% các trường trung học, 92% các doanh nghiệp... đều đã có Internet, nhưng chất lượng sử dụng Internet ở VN vẫn còn kém hiệu quả. Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta chưa biến Internet thành thứ tài nguyên vô giá. Một điều tra khác cũng cho thấy tình trạng kém chất lượng trong cộng đồng cư dân mạng là rất rõ ràng: cư dân Internet VN đứng đầu danh sách tìm kiếm sex trên mạng; gần 92% doanh nghiệp được khảo sát không quan tâm đến website; 70% các doanh nghiệp lớn thờ ơ với dịch vụ web... Ngoài ra, các vấn đề khác như vấn đề bảo mật, kho dữ liệu, công tác quản lý... vẫn còn bất cập để Internet phát huy hiệu quả của nó.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A đã ví rằng “Internet như hệ thống sông ngòi, hệ thống đường sá, là cơ sở hạ tầng, là tài sản chung. Bản thân chúng không có tội tình gì. Vấn đề là ở con người sử dụng chúng ra sao”. Ai cũng dễ dàng thấy rằng Internet đã góp phần nâng cao dân trí và chính nó sẽ làm hoàn thiện cư dân mạng, góp phần cho xã hội dân chủ, công bằng hơn. Nhưng Internet cũng có mặt trái của nó. Mặt trái đó là những rác rưởi của chính Internet.

Chúng ta đã có tài sản quý giá Internet nhưng các công dụng, dịch vụ chủ yếu vẫn là truy cập tìm kiếm thông tin, chat, mail - tức là những ứng dụng ban đầu, đơn giản. Trong khi đó, các giao dịch dân sự gần như còn rất khiêm tốn. Thương mại điện tử chưa phát triển; giao dịch ngân hàng còn sơ đẳng, chủ yếu cho khách hàng biết số dư tài khoản. Ngay cả việc đăng ký xe gắn máy cũng còn sơ khai trong ứng dụng công nghệ thông tin. Có lẽ chỉ có trò chơi điện tử là đi vào đời sống một cách nhanh chóng nhất qua các game online!

Thực ra Chính phủ cũng rất ý thức trong việc xây dựng một Chính phủ điện tử qua Đề án 112 nhưng cuối cùng nó bị phá sản một cách thảm hại. Ngày 29-11, Thủ tướng Chính phủ đã có chỉ thị từng bước sử dụng văn bản điện tử thay thế văn bản giấy, cho thấy còn lâu chúng ta mới xây dựng được một chính phủ điện tử như Hàn Quốc. Chính Hàn Quốc được xem là hình mẫu trong việc phát triển Chính phủ điện tử, là nước đứng đầu trong 198 quốc gia về vấn đề này. Hàn Quốc đã xây dựng xong mạng quốc gia tốc độ cao và đang ở trong giai đoạn 3 tiệm cận với một chính phủ điện tử hoàn hảo. Chính Chính phủ điện tử đã giúp cho đời sống của người Hàn Quốc trở nên lành mạnh hơn, giúp hệ thống công quyền tránh được những biểu hiện tiêu cực, tham nhũng; tránh gây phiền hà, nhũng nhiễu dân, giúp người dân đỡ mất thời gian cho các hoạt động hành chính cá nhân... Điều đó làm cho xã hội dân chủ, văn minh hơn.

10 năm Internet VN đã có những thành tựu đáng khích lệ, thành tựu cơ bản xây dựng xong cơ sở hạ tầng có thể chấp nhận được. Nhưng trong 10 năm tới, việc biến Internet thành thứ tài nguyên vô giá, vẫn đang là một thách thức với tất cả chúng ta.