Cuộc thi viết “Lòng tốt quanh ta lần 4”: Sống tử tế từ những việc nhỏ nhặt

Từng là một giáo viên gắn bó mật thiết với dân ca Quan họ Bắc Ninh, ông Vũ Văn Hòa chọn cách sống sao cho tử tế và kiên trì với lựa chọn của mình bao năm nay

Khoảng 5 giờ, khi làng Diềm, phường Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh còn mờ sương, trước không gian cổ kính của di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc, một người đàn ông lặng lẽ men theo bờ hồ Quan họ. Tay cầm chiếc vợt tự chế, ông cúi xuống, kéo từng túi ni-lông, từng chai nhựa mắc lại nơi mép nước lên bờ...

Giữ gìn, lan tỏa di sản quý giá

Hồ Quan họ, vốn gắn với di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc và những làn điệu dân ca truyền thống, thường bị ô nhiễm bởi những mảng rác nổi lềnh bềnh. Hình ảnh phản cảm ấy khiến ông Vũ Văn Hòa (SN 1973), người con của vùng đất dân ca Quan họ, không chịu được. Không ai phân công, nhắc nhở, cứ lúc nào rảnh rỗi là ông lại ra hồ âm thầm vớt rác.

Dần dà, người dân làng Diềm cũng quen với hình ảnh này, mặc nhiên xem chuyện giữ sạch hồ Quan họ là công việc của ông Hòa. Ít ai biết, người đàn ông với dáng vẻ cần mẫn và công việc lặng lẽ ấy từng là một người thầy gắn bó mật thiết với những làn điệu Quan họ Bắc Ninh. Ông chọn cách sống sao cho tử tế, bắt đầu từ những điều nhỏ nhặt và kiên trì với lựa chọn của mình bao năm nay.

Ông Hòa từng có 18 năm giảng dạy tại Trường THCS Hòa Long ở phường Kinh Bắc, vừa là giáo viên âm nhạc vừa kiêm tổng phụ trách Đội. Không chỉ truyền đạt kiến thức âm nhạc cho học sinh, ông còn phối hợp với các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh và nhà trường đưa những làn điệu dân ca truyền thống này vào giảng dạy. Việc này vừa thực hiện theo chủ trương của ngành giáo dục vừa góp phần giữ gìn, lan tỏa một di sản văn hóa phi vật thể ngay từ môi trường học đường.

Ông Hòa bày tỏ: "Giảng dạy về Quan họ không chỉ là chỉ dẫn học sinh hát đúng giai điệu mà còn làm sao để các em thêm hiểu, thêm yêu và tự hào về quê hương mình. Tình yêu với Quan họ, với vùng đất nơi mình sinh ra không dừng lại ở lớp học mà phải dần trở thành ý thức, thể hiện qua từng việc nhỏ trong đời sống của học sinh".

Tinh thần vì cộng đồng

Ông Vũ Văn Hòa cho biết những lần đi qua hồ Quan họ trước cửa Đền Cùng - Giếng Ngọc, thấy rác thải nổi lềnh bềnh, ông không khỏi bức xúc.

"Nếu ai cũng cứ ngóng chừng, trông chờ người khác dọn rác thì hồ Quan họ sẽ ngày càng ô nhiễm. Nghĩ vậy, tôi bèn tự nhặt rác, ban đầu là tiện tay mỗi khi đi ngang hồ, sau đó duy trì đều đặn hằng tuần" - ông Hòa nhớ lại.

Để việc nhặt rác hiệu quả, ông Hòa sắm thêm dụng cụ, dành thời gian nhiều hơn đến dọn dẹp khu vực hồ Quan họ. Ngoài ra, ông còn quét dọn khu vực cổng làng, lối vào di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc, nơi thường xuyên đón người dân và du khách đến tham quan.

Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng không hề dễ dàng. Những ngày nắng nóng, rác thải bốc mùi hôi nồng nặc còn những hôm mưa, bờ hồ trơn trượt, việc di chuyển rất dễ bị té ngã. "Nhiều lần tôi trượt chân, bị vật sắc cứa vào người tóe máu. Khó khăn là điều khó tránh khỏi nhưng đó không phải là lý do để tôi dừng lại một công việc có ích cho cộng đồng" - ông Hòa thổ lộ.

Bà Lê Thị Minh Nguyệt - giáo viên Trường Tiểu học Hòa Long, vợ ông Hòa - luôn ủng hộ, khuyến khích, động viên công việc của chồng. Bà và các con xem chuyện dọn dẹp sạch sẽ hồ Quan họ và di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc là việc làm đáng trân trọng.

Với ông Hòa, tinh thần vì cộng đồng đã hình thành từ thời còn là sinh viên, khi thường xuyên tham gia các hoạt động tình nguyện như đào mương, làm đường... Năm 2002, khi còn học tập tại Trường Cao đẳng Sư phạm Bắc Ninh, ông được trao tặng Giải thưởng "Sao tháng Giêng" của Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam, rồi được kết nạp Đảng. Tốt nghiệp ra trường loại ưu, trong quá trình công tác, ông đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh. Năm 2022, ông từng được mời tham gia hội đồng thẩm định sách giáo khoa môn âm nhạc, theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Sau khi nghỉ dạy học, ông Hòa chuyển sang kinh doanh vật liệu san lấp, làm đường. Công việc dù bận rộn hơn nhưng ông vẫn duy trì thói quen dọn dẹp vệ sinh môi trường hồ Quan họ và di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc. Ông quan niệm đơn giản: "Việc gì có lợi cho người khác thì nên làm, còn việc gì gây hại thì tuyệt đối tránh".

Theo ông Hòa, ý thức bảo vệ môi trường của người dân địa phương đã có chuyển biến tích cực nhưng chưa đồng đều. "Muốn thay đổi bền vững thì cần bắt đầu từ gia đình và nhà trường, giúp giới trẻ hình thành ý thức tự giác từ sớm. Bên cạnh đó, cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng trong việc tuyên truyền và hoàn thiện hạ tầng như thùng rác, nhà vệ sinh công cộng..." - ông đề xuất.

Là người luôn đề cao ý thức giữ gìn tài sản quý giá của quê hương là dân ca Quan họ Bắc Ninh, ông Hòa luôn lan tỏa tình yêu ấy đến các con. Những lời của người xưa như "Muốn cho con cháu vượng tài/ Tổ tiên không kính lấy ai độ trì" hay "Cây khô thì bởi đất cằn/ Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình" được ông xem như kim chỉ nam để răn dạy con cái...

Buổi sáng, nếu có dịp đến làng Diềm, đứng bên hồ Quan họ trước cửa di tích Đền Cùng - Giếng Ngọc, du khách có thể bắt gặp ông Hòa với chiếc vợt dọn rác quen thuộc. Với ông, những gì liên quan đến dân ca Quan họ đều gắn bó như máu thịt.