Đằng sau cú sập của vàng, bạc: Hiệu ứng Kevin Warsh hay lịch sử lặp lại?

(NLĐO) - Đợt điều chỉnh giá vàng, bạc mới đây khiến nhà đầu tư liên tưởng đến sự kiện Silver Thursday năm 1980, hay các cú sốc vào tháng 4-2013, tháng 3-2020.

Sau giai đoạn tăng trưởng "nóng" và liên tục thiết lập đỉnh mới trong năm 2025, giá vàng và bạc đã đột ngột giảm sâu vào tháng 1-2026, ngay thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh, cựu thành viên Hội đồng Thống đốc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), cho vị trí chủ tịch FED.

"Diều hâu" hay linh hoạt?

Ông Kevin Warsh nổi tiếng với quan điểm "diều hâu" - ưu tiên thắt chặt chính sách tiền tệ, tăng lãi suất và giảm cung tiền để kiềm chế lạm phát. Quan điểm này trái ngược với kỳ vọng về một chủ tịch FED mới sẽ mạnh tay nới lỏng tiền tệ theo mong muốn của Tổng thống Donald Trump.

Đà tăng giá tưởng như chưa có điểm dừng của vàng, bạc đã bị ngăn lại ngay khi xuất hiện thông tin ông Warsh được chọn để thay thế ông Jerome Powell sẽ hết nhiệm kỳ vào tháng 5-2026. Thị trường phản ứng nhanh đến mức giá vàng giảm 12% chỉ trong một phiên - mức giảm mạnh nhất trong hơn một thập kỷ - trong khi bạc chịu áp lực bán tháo mạnh hơn với mức giảm giá lên tới 32%. Cùng với đó, chỉ số sức mạnh đồng USD tăng gần 1%, gây áp lực giảm giá trực tiếp lên hàng hóa định giá bằng loại tiền tệ này.

Trước khi diễn ra đợt bán tháo trên toàn cầu hôm 30-1, giá vàng ghi nhận mức tăng khoảng 90% trong vòng một năm. Kim loại quý này đã vượt ngưỡng tâm lý 5.000 USD/ounce sau các thông tin về căng thẳng thương mại, cụ thể là đe dọa áp thuế quan 100% đối với Canada từ phía Mỹ. Trong cùng kỳ, giá bạc thậm chí còn tăng trưởng vượt trội hơn, với mức 144%.

Giới phân tích cho rằng dòng tiền đổ vào kim loại quý chủ yếu được thúc đẩy bởi chiến lược phòng ngừa rủi ro trước các yếu tố vĩ mô. Lo ngại về tính bền vững tài khóa của Mỹ và những bất ổn địa chính trị đã thúc đẩy nhu cầu trú ẩn an toàn. Ngân hàng Saxo (Đan Mạch) nhận định việc nợ công gia tăng không kiểm soát tiếp tục làm giảm niềm tin vào các loại tiền pháp định, trong khi đồng USD suy yếu do mất đi sức hấp dẫn độc tôn và dòng vốn bắt đầu luân chuyển sang các thị trường khác.

Theo ông David Rosenberg, nhà sáng lập kiêm chuyên gia kinh tế trưởng tại Công ty nghiên cứu kinh tế độc lập Rosenberg Research (Canada), phản ứng của thị trường trước thông tin về ứng viên chủ tịch FED cho thấy kỳ vọng về một chính sách ít nới lỏng hơn và tuân thủ các nguyên tắc chính thống. Lo ngại về sự can thiệp chính trị vào FED đã giảm bớt, dẫn đến việc gỡ bỏ các vị thế đặt cược vào sự mất giá của tiền tệ, thúc đẩy xu hướng bán tháo kim loại quý khi đồng bạc xanh mạnh lên.

Dẫu vậy, ông Kevin Warsh vẫn là một "biến số" đối với thị trường. Theo ông José Torres, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Tập đoàn môi giới đa quốc gia Interactive Brokers (Mỹ), "thị trường đang có sự nhầm lẫn về việc ông Warsh sẽ điều hành FED theo hướng nào".

Nhìn từ những cú sập lịch sử

Silver Thursday năm 1980 là sự kiện nổi tiếng nhất trong lịch sử thị trường bạc, gắn với vụ thao túng của anh em tỉ phú dầu mỏ nhà Hunt (The Hunt Brothers). Lúc ấy, giá bạc tăng từ 6 USD lên gần 50 USD/ounce, sau đó sụp đổ về dưới 11 USD chỉ trong vài tháng. Vàng cũng lập đỉnh 850 USD rồi lao dốc không phanh khi Chủ tịch FED lúc đó là Paul Volcker tăng lãi suất lên mức kỷ lục để kiểm soát lạm phát. Tính riêng ngày 27-3-1980, giá bạc lao dốc hơn 50%; còn giá vàng giảm chậm hơn, tụt về mốc 300 USD trong khoảng 2 năm.

Thị trường còn chứng kiến cú sốc vào tháng 4-2013 khi giá vàng đi ngang và bất ngờ sập mạnh sau khi đạt đỉnh 1.920 USD vào năm 2011, chấm dứt chu kỳ tăng giá kéo dài 12 năm. Giá vàng giảm hơn 200 USD/ounce chỉ trong hai phiên giao dịch ngày 12-4 và 15-4-2013 do đồn đoán về việc FED dưới thời ông Ben Bernanke sẽ cắt giảm gói nới lỏng định lượng và dòng tiền tháo chạy khỏi các quỹ ETF vàng. Mức giảm 13% trong 2 ngày là mức giảm mạnh nhất của giá vàng trong 30 năm tính đến thời điểm đó.

Đến tháng 3-2020, thời điểm đại dịch COVID-19 bùng phát, biến động giá kim loại quý được gọi tên: khủng hoảng thanh khoản. Nhà đầu tư hoảng loạn bán tất cả tài sản, bao gồm vàng và bạc, để lấy tiền mặt và bù lỗ cho các lệnh chứng khoán bị thanh lý. Vàng giảm từ trên 1.700 USD xuống dưới 1.450 USD, tương đương khoảng 15%, chỉ trong chưa đầy 2 tuần. Bạc giảm giá sâu hơn xuống mức thấp nhất trong 11 năm, còn khoảng 11 USD/ounce.

Nhìn từ những cú sập trong lịch sử, không ít nhà đầu tư ở thời điểm hiện tại lo lắng rằng xu hướng tăng trưởng dài hạn của kim loại quý đã bị đảo ngược, giá sẽ đi ngang ở vùng đáy trong thời gian dài, hay đây chỉ là nhịp điều chỉnh kỹ thuật cần thiết?

Ông Emmanuel Cau, Giám đốc chiến lược cổ phiếu châu Âu tại Ngân hàng đầu tư đa quốc gia Barclays (Anh), nhận định mặc dù vàng vẫn duy trì sức hấp dẫn như một công cụ phòng ngừa rủi ro nhưng trong ngắn hạn, một nhịp điều chỉnh song song với tái cơ cấu vị thế sau đà tăng mạnh là điều hoàn toàn hợp lý.

Đồng tình, ông Christopher Wong, chiến lược gia tại Tập đoàn Ngân hàng OCBC (Singapore), cho rằng biến động giá vừa qua cho thấy vàng đã xác nhận xu hướng "tăng nhanh thì giảm nhanh". Thông tin liên quan ông Warsh chỉ đóng vai trò như chất xúc tác mà thị trường đang chờ đợi để chốt lời sau giai đoạn tăng trưởng theo mô hình parabol (chỉ số tăng trưởng cực nhanh trong thời gian ngắn, tạo thành đường cong parabol).

Theo ông Art Hogan, Giám đốc chiến lược thị trường tại Tổ chức tài chính B. Riley Wealth Management (Mỹ), thị trường đã lường trước sẽ có một yếu tố kích hoạt đợt điều chỉnh kỹ thuật này. Ông cảnh báo khả năng kim loại quý có thể tiếp tục chịu áp lực trong ngắn hạn.

Những dự báo đầy táo bạo

Sau hai phiên bán tháo lịch sử, giá kim loại quý bật tăng trở lại. Vào lúc 1 giờ 45 phút ngày 5-2 (theo giờ Việt Nam), giá vàng giao ngay trên thị trường thế giới ở khoảng 4.917 USD/ounce, giảm so với mức khoảng 5.090 USD/ounce thiết lập vào chiều hôm trước, song tăng mạnh so với vùng đáy của đợt điều chỉnh.

Hồi phục khá vững chắc dù biên độ dao động lớn, giá bạc vọt lên gần chạm 92 USD/ounce vào tối 4-2 (theo giờ Việt Nam), trước khi rớt về quanh mốc 86 USD/ounce.

Sự hồi phục tích cực sau đợt điều chỉnh sâu đã củng cố cái nhìn lạc quan của các tổ chức tài chính về triển vọng dài hạn của vàng, bạc.

Trước đó, trong báo cáo tháng 12-2025 của Ngân hàng Saxo, kịch bản vàng có thể chạm mốc 10.000 USD/ounce đã được đưa ra, dựa trên hai giả thuyết vĩ mô và công nghệ. Thứ nhất là rủi ro an ninh mạng khi sự phát triển của máy tính lượng tử có thể đe dọa tính bảo mật của tiền mã hóa, khiến dòng vốn quay trở lại vàng. Thứ hai là nếu căng thẳng Mỹ - Trung leo thang, Trung Quốc có thể triển khai việc lưu hành và giao dịch đồng nhân dân tệ bên ngoài lãnh thổ, liên kết với vàng để thanh toán thương mại quốc tế, nhằm loại bỏ đồng USD khỏi rổ tiền tệ dự trữ.

Theo trang Observer, ông Mark Connors, chuyên gia tư vấn độc lập và nghiên cứu tài sản kỹ thuật số, cho rằng hoàn toàn có cơ sở để giá vàng đạt 7.000-8.000 USD/ounce trong năm nay, khi các quốc gia ngoài nhóm G10 và các nước đang sử dụng vàng để thanh toán thương mại tiếp tục duy trì hoạt động này. "Nga, Trung Quốc và một số quốc gia châu Phi như Nigeria đã sử dụng vàng để thanh toán cho các giao dịch dầu mỏ chịu lệnh trừng phạt" - ông Connors nói.

Ông Connors cũng nhấn mạnh có sự thay đổi trong khẩu vị rủi ro của nhà đầu tư trong bối cảnh các quỹ hiến tặng và quỹ hưu trí đều chịu áp lực về nghĩa vụ thanh toán. Mức lợi suất 4% từ trái phiếu chính phủ Mỹ là không đủ hấp dẫn trong môi trường lạm phát hiện tại.

Với kim loại trắng, bất chấp những rung lắc dữ dội gần đây, các dự báo từ giới chuyên gia quốc tế vẫn nghiêng về kịch bản tăng trưởng đột phá. Chẳng hạn, Tập đoàn tài chính Citigroup (Mỹ) nhận định táo bạo rằng mức giá 150 USD/ounce của bạc không còn xa vời. Các nhà phân tích tại đây cho rằng bạc đã chuyển mình thành tài sản đại diện cho "thanh khoản toàn cầu mức độ cao"; đồng thời xác định vùng giá 65-70 USD là "sàn cứng" hỗ trợ mới, thay vì là ngưỡng kháng cự như trước đây.

Đồng tình với mục tiêu giá bạc đạt 150 USD trong năm 2026, InvestingHaven, tổ chức chuyên về dự báo chu kỳ giá thị trường, nhấn mạnh động lực chính đến từ lạm phát kỳ vọng tăng cao và nhu cầu công nghiệp bùng nổ. Tuy nhiên, biên độ dao động giá sẽ rất mạnh.

Thậm chí, ở góc nhìn dài hạn hơn, ông Mike Maloney, chuyên gia phân tích chu kỳ kinh tế tại công ty môi giới vàng bạc GoldSilver (Mỹ), khẳng định giá bạc sẽ duy trì vững chắc ở mức "3 chữ số" (trên 100 USD) nhờ các yếu tố nền tảng vĩ mô bền vững, chứ không chỉ là cơn sốt đầu cơ nhất thời.

Không dự báo con số cụ thể song ông José Torres đánh giá phản ứng bán tháo vừa qua mang tính chất phản xạ tức thời. Khi thị trường ổn định và có cái nhìn rõ ràng hơn về lộ trình chính sách của tân chủ tịch FED, biến động giá có thể sẽ giảm.

"Thị trường kim loại quý đang trong giai đoạn tái định giá sau chuỗi tăng trưởng nóng. Trong ngắn hạn, áp lực từ đồng USD phục hồi và tâm lý chốt lời kỹ thuật sẽ là rào cản lớn. Tuy nhiên, các yếu tố nền tảng hỗ trợ giá vàng trong dài hạn như nhu cầu đa dạng hóa dự trữ của các ngân hàng trung ương và lo ngại về nợ công toàn cầu vẫn chưa thay đổi" - ông Torres nhìn nhận.