Đằng sau cú sập của vàng, bạc: Xuất hiện dự báo tham vọng - giá bạc vượt 300 USD/ounce

(NLĐO) - Các chuyên gia quốc tế và trong nước chung nhận định giá bạc khó tăng phi mã như năm 2025 nhưng nhiều khả năng thiết lập mặt bằng giá mới cao hơn.

Thị trường bạc vừa chứng kiến một trong những cú sập mạnh nhất lịch sử, khi giá lao dốc hơn 30% chỉ trong 3 ngày, xóa phần lớn thành quả tích lũy từ đợt tăng kéo dài trước đó. Nhà đầu tư trong nước lẫn thế giới, kể cả người mua cá nhân, đã bị cuốn vào làn sóng đầu cơ dữ dội, trước khi thị trường đảo chiều với tốc độ chóng mặt.

Điều gì đã xảy ra với loại tài sản này? Liệu "bóng ma" năm 2011 có quay trở lại khiến giá bạc phải mất hàng chục năm mới quay lại mức đỉnh ban đầu?

Báo Người Lao Động đã trao đổi với các chuyên gia xung quanh cú đảo chiều đột ngột của giá bạc thế giới, các yếu tố tác động đến thị trường cũng như triển vọng và rủi ro đối với nhà đầu tư.

Phóng viên: Giá bạc thế giới có thời điểm giảm tới 40% so với vùng đỉnh 121 USD/ounce thiết lập ngày 29-1, kéo theo giá bạc trong nước giảm hàng chục triệu đồng/kg. Theo ông, nguyên nhân là gì?

Ông BÙI VĂN HUY, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT: Cú đảo chiều đột ngột và mạnh mẽ của giá bạc xảy ra sau giai đoạn tăng nóng kéo dài. Trong năm 2025, giá bạc đã tăng khoảng 160% và chỉ riêng tháng 1-2026 tăng thêm gần 60%. Với mức tăng như vậy, việc thị trường điều chỉnh là khó tránh khỏi. Tuy nhiên, đợt giảm giá vừa qua không xuất phát từ một nguyên nhân đơn lẻ, mà là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố mang tính thị trường điển hình.

Nguyên nhân trực tiếp là áp lực chốt lời ồ ạt. Một tài sản tăng giá quá nhanh trong thời gian ngắn sẽ thu hút lượng lớn nhà đầu tư lướt sóng. Khi giá đạt đến ngưỡng tâm lý quan trọng hoặc xuất hiện tín hiệu chững lại, nhà đầu tư đã có lợi nhuận lớn sẽ đồng loạt bán ra để chốt lời. Từ đó tạo áp lực rất mạnh lên giá, đặc biệt khi kích hoạt hàng loạt lệnh bán tự động (stop-loss), khiến đà giảm càng bị khuếch đại.

Bên cạnh đó, thị trường cũng chịu tác động từ sự thay đổi trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ. Giống "người anh" kim loại quý là vàng, bạc cũng rất nhạy cảm với lãi suất và sức mạnh đồng USD. Sau thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), thị trường vàng và bạc đồng loạt lao dốc bởi niềm tin vào đồng USD được củng cố.

Một yếu tố quan trọng khác là hoạt động thanh lý các hợp đồng tương lai do bị gọi ký quỹ (margin call). Thị trường bạc có sự tham gia rất lớn của các nhà giao dịch sử dụng đòn bẩy tài chính cao thông qua hợp đồng tương lai và quyền chọn. Khi giá đảo chiều giảm nhanh, những nhà đầu tư đang nắm giữ vị thế mua (long) sẽ chịu thua lỗ lớn. Nếu mức lỗ vượt quá tỉ lệ ký quỹ cho phép, họ buộc phải bán tài sản để bù đắp, tạo ra hiệu ứng "domino", khiến giá bạc rơi sâu hơn và nhanh hơn.

Ngoài ra, cũng có thể xem đợt sụt giảm này như một động thái "rũ bỏ" của thị trường. Một nhịp điều chỉnh mạnh sẽ loại bỏ những nhà đầu tư "yếu tay", tham gia chủ yếu theo tâm lý đám đông. Khi đó, thị trường thường trở nên cân bằng hơn và phản ánh sát hơn các yếu tố cung - cầu cơ bản.

Việc giá bạc trong nước giảm theo thế giới là điều tất yếu bởi thị trường Việt Nam liên thông chặt chẽ và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ diễn biến toàn cầu.

Đợt giảm sâu này chỉ mang tính điều chỉnh ngắn hạn hay thị trường đã đạt đỉnh và có thể bước vào xu hướng giảm dài hạn?

Theo quan điểm của tôi, đợt giảm sâu vừa qua thiên về một nhịp điều chỉnh mang tính kỹ thuật và cần thiết trong ngắn hạn nhiều hơn là dấu hiệu cho thấy thị trường đã tạo đỉnh và bước vào một chu kỳ giảm giá kéo dài. Cơ sở cho nhận định này nằm ở các yếu tố nền tảng của thị trường bạc vốn vẫn tương đối vững chắc.

Trước hết là câu chuyện cung - cầu. Trong nhiều năm trở lại đây, thị trường bạc toàn cầu liên tục ghi nhận tình trạng thâm hụt nguồn cung. Trong khi đó, nhu cầu bạc cho sản xuất công nghiệp, nhất là các ngành công nghệ cao, lại tăng trưởng rất mạnh và mang tính bền vững, tạo ra động lực dài hạn rất lớn cho bạc. Đây là nhu cầu thực, không mang tính đầu cơ.

Bên cạnh đó, bạc vẫn giữ được vị thế là một tài sản lưu trữ giá trị, có khả năng phòng ngừa lạm phát và bất ổn kinh tế, chính trị. Bởi vậy, trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động, vai trò trú ẩn của kim loại quý này sẽ tiếp tục được duy trì.

Do đó, dù giá bạc có thể còn biến động mạnh trong ngắn hạn bởi tác động của các yếu tố vĩ mô và tâm lý thị trường nhưng về trung và dài hạn, nhu cầu vật chất thực tế vẫn sẽ là bệ đỡ quan trọng. Có thể xem cú sập vừa qua chỉ là một nhịp điều chỉnh cần thiết trong xu hướng tăng dài hơi hơn của thị trường.

"Cơn sốt" bạc trong nước vẫn chưa hạ nhiệt sau cú sập lịch sử. Nhiều nhà đầu tư tiếp tục đổ xô mua bạc, chấp nhận lấy giấy hẹn từ 3-6 tháng. Phải chăng bạc đang bị đầu cơ thay cho đầu tư, tích trữ?

Việc nhà đầu tư trong nước mua bạc và chấp nhận lấy giấy hẹn phản ánh 2 mặt của thị trường. Một mặt cho thấy sự quan tâm rất lớn đối với bạc trong bối cảnh nhiều kênh đầu tư truyền thống kém hấp dẫn. Mặt khác, nó bộc lộ những hạn chế của hạ tầng thị trường bạc vật chất trong nước.

Dù không phải là hình thức đầu tư sử dụng đòn bẩy cao, mua bạc qua giấy hẹn vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro đáng lưu ý.

Lớn nhất là rủi ro từ phía đối tác bán hàng. Giấy hẹn về bản chất chỉ là cam kết giao hàng trong tương lai của người bán, phụ thuộc hoàn toàn vào uy tín và năng lực tài chính của tiệm vàng - bạc phát hành. Trong trường hợp đơn vị kinh doanh gặp khó khăn, mất khả năng thanh toán hoặc phát sinh tranh chấp, người mua có nguy cơ không nhận được bạc dù đã thanh toán đủ.

Đáng chú ý, giấy hẹn không phải là công cụ tài chính được pháp luật bảo hộ như các sản phẩm trên thị trường chứng khoán hay ngân hàng. Ngoài ra, việc nhiều cửa hàng phải phát hành giấy hẹn cũng phản ánh tình trạng thiếu hụt nguồn cung bạc vật chất trong ngắn hạn, dẫn tới nguy cơ giao hàng chậm.

Bên cạnh đó là rủi ro thanh khoản. Giấy hẹn gần như không có giá trị giao dịch, chuyển nhượng trên thị trường thứ cấp, nhà đầu tư bị "khóa chặt" với cửa hàng phát hành giấy hẹn.

Một rủi ro khác là chi phí cơ hội và chênh lệch giá. Nếu thị trường biến động mạnh, chênh lệch giá mua - bán tại cửa hàng có thể bị nới rộng đáng kể. Khi đó, ngay cả khi nhận được bạc, việc bán ra cũng có thể khiến nhà đầu tư chịu thiệt lớn. Chưa kể, thị trường bạc trong nước hiện còn thiếu minh bạch, mỗi nơi một giá.

Liệu lịch sử năm 2011 có lặp lại, thưa ông?

So với cú sập năm 2011, bối cảnh thị trường bạc hiện nay đã thay đổi căn bản nhờ 2 yếu tố then chốt. Đó là nhu cầu công nghiệp tăng mạnh và triển vọng hoàn thiện hạ tầng thị trường.

Trước đây, các cơn sốt bạc chủ yếu mang tính đầu cơ. Trong tương lai, bạc có đủ điều kiện để trở thành một kênh đầu tư dài hạn tại Việt Nam, với điều kiện thị trường được phát triển theo hướng chuyên nghiệp và minh bạch.

Sự ra đời của một sàn giao dịch hàng hóa có giao nhận vật chất sẽ là chất xúc tác quyết định, giúp chuyển bạc từ một loại tài sản giao dịch manh mún, rủi ro cao thành kênh đầu tư chính thống. Khi đó, nhà đầu tư có thể tự tin xem bạc như một tài sản chiến lược trong danh mục dài hạn, tương tự vàng hay chứng khoán.

Bạc có còn là kênh đầu tư triển vọng trong thời gian tới, sau đợt biến động mạnh vừa qua, thưa ông?

So với vàng, bạc có biên độ dao động giá lớn hơn nhiều, cả ở chiều tăng lẫn chiều giảm. Điều này đòi hỏi nhà đầu tư phải có tâm lý vững vàng và khả năng chịu đựng rủi ro cao.

Ở góc độ vĩ mô, những thay đổi bất ngờ trong chính sách lãi suất của FED hay sự mạnh lên của đồng USD có thể tạo ra các cú sốc giá trong ngắn hạn đối với bạc.

Rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu cũng cần được tính đến. Dù nhu cầu bạc cho năng lượng xanh và công nghệ cao là xu hướng dài hạn nhưng trong kịch bản suy thoái sâu, nhu cầu công nghiệp nói chung có thể suy giảm tạm thời, gây áp lực lên giá bạc.

Ở thị trường trong nước, rủi ro thanh khoản là yếu tố đáng chú ý. So với vàng, thị trường bạc vật chất tại Việt Nam còn nhỏ, thanh khoản thấp. Khi thị trường biến động mạnh, chênh lệch giá mua - bán có thể bị đẩy lên rất cao, gây bất lợi cho nhà đầu tư nhỏ lẻ.

Dù vậy, xét trong dài hạn, bạc vẫn được đánh giá là kênh đầu tư nhiều tiềm năng. Câu chuyện nền tảng của bạc khá hấp dẫn khi kim loại này giữ vai trò không thể thay thế trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 và tiến trình chuyển đổi năng lượng xanh toàn cầu. Bên cạnh đó, ngày càng nhiều nhà đầu tư nhận ra tính "lưỡng tính" độc đáo của bạc - vừa là kim loại công nghiệp, vừa mang đặc tính lưu trữ giá trị - khiến dòng tiền quan tâm đến bạc tiếp tục gia tăng trong trung và dài hạn.