Điểm nóng xung đột ngày 7-4: Hệ thống phòng không bắn hạ máy bay Mỹ thế nào?

(NLĐO) - Hệ thống nhiều lớp với khả năng phát hiện thụ động, tính cơ động cao và công nghệ lai giúp phòng không Iran tăng khả năng sống sót, phát huy hiệu quả.

Mỹ và Israel hồi giai đoạn đầu xung đột cho biết một phần đáng kể của hệ thống phòng không Iran đã bị vô hiệu hóa, thậm chí bị "xóa sổ" hoàn toàn.

Dữ liệu xung đột do ACLED tổng hợp cũng cho thấy hơn 200 hệ thống phòng không Iran đã bị nhắm mục tiêu ngay trong đợt tấn công mở màn hôm 28-2.

Tuy nhiên, các diễn biến tiếp theo trên chiến trường cho thấy hệ thống phòng không Iran vẫn duy trì hoạt động. Khả năng sống sót này dường như gắn liền với cách bố trí phân tán và thiết kế tổng thể của chúng.

Thay vì phụ thuộc vào một hạ tầng tập trung, mạng lưới của Iran gồm các bệ phóng cơ động và các đơn vị radar được phân bổ rải rác.

Các hệ thống phòng không của Iran thường được đặt trên các nền tảng cơ động, cho phép chúng di chuyển sang vị trí khác sau khi bị phát hiện hoặc sau khi khai hỏa. Điều này làm giảm hiệu quả của các chiến lược chế áp từ đối phương vốn dựa vào việc theo dõi và phá hủy những trận địa cố định.

Tính cơ động của phòng không Iran cũng giúp giảm mức độ dễ bị tổn thương trước các đòn đánh tiếp theo.

Nhiều tầng đan xen

Hệ thống phòng không Iran được xây dựng với mức độ dự phòng trên nhiều tầng khác nhau. 

Các hệ thống cũ, chẳng hạn như từ thời Liên Xô, vẫn vận hành song song với các hệ thống nội địa mới hơn, góp phần làm tăng mật độ tổng thể ngay cả khi năng lực từng hệ thống riêng lẻ còn hạn chế. Từ đó, số lượng mục tiêu tiềm năng mà đối phương phải xử lý nhiều hơn khiến các nỗ lực chế áp trở nên phức tạp hơn.

Cấu trúc phòng không của Iran bao gồm cả các thành phần nội địa lẫn tích hợp các nền tảng có xuất xứ Nga và cả công nghệ Trung Quốc.

Phân tích do Spherical Insights công bố cho rằng kiểu kết hợp này tạo ra sự đa dạng về cách vận hành cũng như đặc tính kỹ thuật của hệ thống.

Sự đa dạng đó ảnh hưởng tới phạm vi bao phủ của radar, cách thức dẫn đường tên lửa và khả năng phối hợp giữa các hệ thống, từ đó khiến toàn bộ mạng lưới trở nên khó đoán hơn.

Iran bắn hạ máy bay chiến đấu Mỹ thế nào?

Hệ thống phòng không Iran có thể đã phát hiện mục tiêu thông qua sự kết hợp giữa radar và các hệ thống cảm biến thụ động. Các cảm biến hồng ngoại và quang - điện tử vẫn có thể phát hiện máy bay Mỹ thông qua tín hiệu nhiệt hoặc các dạng phát xạ, kể cả khi máy bay đó được thiết kế "tàng hình" trước radar. 

Khi mục tiêu đã bị phát hiện, quá trình bám bắt có thể được duy trì thông qua các mạng radar tích hợp hoặc các hệ thống tầm ngắn hoạt động trong những vùng che phủ đan xen.

Các hệ thống tầm trung như Khordad-15 được thiết kế để đối phó đồng thời với nhiều mục tiêu trên không và có thể hoạt động phối hợp với các cảm biến khác.

Quá trình đánh chặn nhiều khả năng sẽ liên quan tới các tên lửa đất đối không được phóng từ những bệ phóng cơ động.

Việc sử dụng các bệ phóng phân tán giúp giảm mức độ dễ bị phản kích, đồng thời cho phép khai hỏa từ nhiều vị trí khác nhau, qua đó làm tăng khả năng bắn trúng mục tiêu.

Các phân tích quốc phòng cho rằng ngay cả những máy bay hiện đại cũng có thể đối mặt rủi ro khi liên tục hoạt động trong môi trường tác chiến quyết liệt.

Có thể nói chính sự kết hợp giữa phát hiện nhiều lớp, bám bắt đồng bộ, bệ phóng cơ động và các vùng đánh chặn đan xen khiến cả máy bay hiện đại cũng có thể bị bắn hạ hoặc chịu hư hại trong điều kiện chiến sự hiện nay.