Thời sự

Định hình khuôn khổ hợp tác dài hạn Việt Nam - Hàn Quốc

Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung có thể coi là "điểm neo chiến lược" cho giai đoạn phát triển mới của quan hệ hai nước

Chiều 21-4, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung và Phu nhân đã đến Hà Nội, bắt đầu chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân.

Đối tác kiến tạo

Trong khuôn khổ chuyến thăm (từ ngày 21 đến 24-4), Tổng thống Hàn Quốc sẽ hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chứng kiến trao các văn kiện hợp tác; hội kiến Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; đồng chủ trì diễn đàn kinh tế, dự chương trình hữu nghị đặc biệt và có một số hoạt động quan trọng khác.

Hàn Quốc đang là đối tác đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Việt Nam, tổng vốn đăng ký lũy kế đạt 98,9 tỉ USD với 10.447 dự án. Hàn Quốc là một trong những đối tác thương mại hàng đầu, với kim ngạch hai chiều năm 2025 đạt 89,5 tỉ USD; đang hướng tới mục tiêu kim ngạch 150 tỉ USD theo hướng cân bằng hơn vào năm 2030.

Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ cho biết chuyến thăm sẽ tập trung chuyển hóa quy mô hợp tác hiện có phát triển hơn với chất lượng hợp tác cao hơn, thông qua 3 trụ cột chính. Đó là định hình tầm nhìn chiến lược dài hạn (hướng tới giai đoạn 2030-2045), tái cấu trúc các động lực hợp tác từ lao động - vốn sang công nghệ - đổi mới sáng tạo và củng cố nền tảng xã hội với hơn 350.000 người Việt Nam tại Hàn Quốc.

"Điểm cốt lõi là đưa quan hệ từ "đối tác quan trọng" trở thành "đối tác kiến tạo". Tôi cho rằng hướng đi của quan hệ hai nước là: Từ đối tác phát triển đến đối tác kiến tạo, từ hợp tác sang liên kết, từ sản xuất sang đổi mới sáng tạo" - Đại sứ Vũ Hồ nhận định.

Xác định trụ cột hợp tác mới

Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam Choi Youngsam cho rằng một trong những điểm nhấn định hình tương lai quan hệ Việt - Hàn chính là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong mô hình hợp tác kinh tế. Vượt qua giai đoạn chỉ tập trung vào các ngành sản xuất sử dụng nhiều lao động, hai nước đang sát cánh cùng nhau xây dựng hệ sinh thái công nghiệp tương lai và chia sẻ trách nhiệm bảo đảm ổn định chuỗi cung ứng toàn cầu. Mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt 150 tỉ USD vào năm 2030 đang được hai bên nỗ lực hiện thực hóa thông qua việc tạo đột phá ở những lĩnh vực then chốt.

Trong định hướng chiến lược này, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã chính thức được nâng tầm thành một "trụ cột mới". Theo Đại sứ Choi Youngsam, Hàn Quốc mong muốn trở thành đối tác đồng hành vững chắc nhất trong quá trình chuyển đổi số và tăng trưởng xanh của Việt Nam. Các dự án hạ tầng quy mô lớn đang được thảo luận sâu rộng, bao gồm phát triển mạng lưới đường sắt cao tốc, xây dựng đô thị thông minh, cùng các dự án năng lượng tái tạo và LNG nhằm ứng phó biến đổi khí hậu...

Dấu ấn hợp tác công nghệ cao đã hiện hữu rõ nét qua các công trình trọng điểm như Dự án Viện Khoa học Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) tại Hòa Lạc đang hướng tới sớm triển khai giai đoạn 2, Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), Vườn ươm công nghệ Cần Thơ và Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển (R&D) lớn nhất Đông Nam Á của Samsung tại Hà Nội. Lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học và vật liệu tiên tiến đang được ưu tiên hàng đầu. Cùng với đó, hợp tác logistics cũng mở ra không gian mới, nổi bật là mục tiêu kết nối hệ sinh thái toàn diện của cảng biển Busan với các dự án cảng biển thế hệ mới tại Hải Phòng, Đà Nẵng, TP HCM, Gia Lai, An Giang và Cà Mau.

Tin cậy - sâu sắc - bền bỉ

Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ nhận định chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Lee Jae Myung không chỉ mang ý nghĩa chính trị - ngoại giao mà còn có ý nghĩa kết nối tầm nhìn giữa hai bên trong giai đoạn mới, góp phần định hình khuôn khổ hợp tác dài hạn. "Có thể khái quát tinh thần của giai đoạn mới là: Tin cậy cao hơn, hợp tác sâu hơn và gắn kết bền hơn" - Đại sứ Vũ Hồ nhấn mạnh.

Ông Phạm Khắc Tuyên, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hàn Quốc:

Xây dựng bản đồ cơ hội theo ngành

Địa phương và doanh nghiệp nên tận dụng các kênh kết nối chuỗi cung ứng bán dẫn - điện tử (B2B matching) nhằm gia tăng xuất khẩu linh kiện, vật liệu và dịch vụ công nghiệp hỗ trợ; đồng thời phối hợp với các hiệp hội, ngành hàng và doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam để mở rộng danh mục nội địa hóa, tăng mua hàng từ Việt Nam. Ngoài ra, cần đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu các nhóm hàng Việt Nam có lợi thế và phù hợp xu hướng tiêu dùng như thực phẩm chế biến, đồ uống, sản phẩm "healthy", sản phẩm xanh.

Xu hướng "tái công nghiệp hóa" và các chính sách ưu đãi sản xuất trong nước của Hàn Quốc có thể làm gia tăng yêu cầu về xuất xứ, tỉ lệ nội địa hóa và tiêu chuẩn xanh trong chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động chuẩn hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc, chứng nhận và năng lực đáp ứng các tiêu chí ESG.

Về xúc tiến thương mại, cơ quan quản lý cần xây dựng "bản đồ cơ hội theo ngành" (như bán dẫn - điện tử, thực phẩm - đồ uống, mỹ phẩm - nguyên liệu, công nghiệp hỗ trợ) và chia sẻ định kỳ cho địa phương, doanh nghiệp; ưu tiên các chương trình kết nối mua hàng với tập đoàn Hàn Quốc và doanh nghiệp FDI tại Việt Nam. Cùng với đó, tổ chức doanh nghiệp theo cụm sản phẩm, chuẩn hóa năng lực (chứng nhận, mẫu mã, khả năng giao hàng, hồ sơ truy xuất) trước khi tham gia các hoạt động xúc tiến tại Hàn Quốc nhằm nâng cao tỉ lệ ký kết hợp đồng.

GS Choe Won Gi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu ASEAN - Ấn Độ (Học viện Ngoại giao Hàn Quốc):

Phát triển nhân lực chất lượng cao

Việt Nam cần cùng Hàn Quốc thiết lập nền tảng hợp tác công nghệ thế hệ mới, không chỉ dừng lại ở sản phẩm tiêu dùng. Đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ sẽ là chìa khóa để hai nước tiến lên trong chuỗi giá trị toàn cầu. Sự kết hợp giữa công nghệ, nguồn vốn dồi dào của Hàn Quốc với nguồn nhân lực chất lượng cao, tiềm năng tăng trưởng năng động của Việt Nam chắc chắn sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng vươn xa trên trường quốc tế.

Để bảo đảm nguồn nhân lực bền vững, cần thiết lập mô hình giáo dục liên kết giữa các trường đại học và doanh nghiệp hai nước, tập trung vào công nghệ cao, như mô hình "Đại học Công nghệ cao Hàn Quốc - Việt Nam"; sử dụng các trung tâm nghiên cứu và phát triển của các công ty Hàn Quốc hoạt động tại Việt Nam làm đầu mối để thúc đẩy chia sẻ kiến thức công nghệ qua các dự án chung.

TS Nguyễn Nhật Minh, giảng viên Khoa Kinh doanh - Đại học RMIT Việt Nam:

Ba bài học lớn cho doanh nghiệp Việt Nam

Điều doanh nghiệp Việt Nam cần học từ Hàn Quốc trong bối cảnh hiện nay không phải là sao chép nguyên mẫu các tập đoàn lớn, mà là học logic phát triển doanh nghiệp gắn với chiến lược công nghiệp quốc gia.

Có 3 bài học lớn mà các doanh nghiệp Việt Nam cần lưu ý. Thứ nhất, Hàn Quốc rất mạnh ở năng lực nâng cấp công nghiệp: Đi từ gia công lên thiết kế, công nghệ, thương hiệu và kiểm soát chuỗi giá trị. Doanh nghiệp Việt Nam không nên chỉ dừng ở vai trò thầu phụ chi phí thấp, mà phải đầu tư vào quản trị chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, R&D ứng dụng và năng lực tham gia sâu hơn vào mạng lưới cung ứng của các tập đoàn lớn.

Thứ hai, doanh nghiệp Hàn Quốc nổi bật ở kỷ luật thực thi: Làm nhanh, đúng chuẩn, đúng tiến độ và liên tục cải tiến. Đây là điểm Việt Nam rất cần trong giai đoạn cạnh tranh không còn dựa chủ yếu vào lao động rẻ.

Thứ ba, Hàn Quốc cho thấy một mô hình đáng học là liên kết giữa doanh nghiệp lớn với hệ sinh thái doanh nghiệp vừa và nhỏ để tạo hiệu ứng lan tỏa công nghệ và năng lực quản trị, thay vì phát triển rời rạc.

Tóm lại, Việt Nam không chỉ nên tận dụng vốn và đơn hàng từ Hàn Quốc, mà cần học cách biến hợp tác thành quá trình học công nghệ, học quản trị và học cách xây dựng doanh nghiệp nội địa có sức cạnh tranh quốc tế. Khi đó, quan hệ Việt Nam - Hàn Quốc mới thực sự tạo ra giá trị dài hạn cho nền kinh tế Việt Nam.

D.Ngọc - Th.Linh - Th.Phương ghi