Đổi mới giáo dục gắn với phát triển nhanh đất nước

Bộ Giáo dục và Đào tạo giữ vai trò chủ đạo, quản lý thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu quán triệt quan điểm đổi mới giáo dục phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường

Văn phòng Trung ương Đảng vừa công bố kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 và tình hình triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên

Theo kết luận, công tác chuẩn bị cho năm học mới 2026 - 2027 được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) và các địa phương triển khai tích cực, toàn diện, từ tuyển sinh đầu cấp, tăng cường cơ sở vật chất, mạng lưới trường lớp, xây dựng đội ngũ nhà giáo, chương trình giáo dục và sách giáo khoa, đến thực hiện chế độ, chính sách hỗ trợ người dạy và người học.

Tuy nhiên, kết quả triển khai Nghị quyết số 71 mới là bước đầu, chủ yếu thể hiện ở công tác quán triệt, tuyên truyền, nâng cao nhận thức. Công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027 chưa đáp ứng yêu cầu; tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên còn diễn ra ở nhiều nơi, là điểm nghẽn lớn; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu; chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh còn gây áp lực lớn cho gia đình và xã hội.

Bên cạnh đó, tình trạng cạnh tranh vào trường công, trường chất lượng cao và chênh lệch chất lượng giữa các trường còn tồn tại; môi trường giáo dục tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khỏe tâm lý; bạo lực học đường diễn biến phức tạp; giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét; quản lý giáo dục còn nặng tính hành chính; nhân lực chuyên trách về dữ liệu, chuyển đổi số, AI và an toàn thông tin còn thiếu, nhất là ở địa phương và cơ sở giáo dục.

Theo kết luận, để năm học 2026 - 2027 thực sự trở thành minh chứng cho năng lực triển khai Nghị quyết số 71 trong thực tiễn, các cơ quan, đơn vị, cơ sở giáo dục cần rà soát tổng thể, tập trung cao độ và có giải pháp hiệu quả.

Cụ thể, Đảng ủy Chính phủ chủ trì tổ chức Hội nghị toàn quốc về công tác chuẩn bị năm học 2026 - 2027; chỉ đạo bộ, ngành, địa phương và cơ sở giáo dục tổ chức đồng loạt lễ khai giảng năm học 2026 - 2027 và lễ khánh thành các trường phổ thông liên cấp nội trú xã biên giới đất liền vào sáng 5-9.

Các tỉnh ủy, thành ủy lãnh đạo, chỉ đạo tập trung cao độ cho công tác chuẩn bị năm học mới; chịu trách nhiệm bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, đủ sách giáo khoa và thiết bị dạy học phục vụ năm học 2026 - 2027.

Sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất

Theo kết luận, Ban Tổ chức Trung ương phối hợp Bộ Nội vụ, Bộ GD-ĐT và các địa phương khẩn trương đề xuất phương án biên chế, quản lý biên chế, chế độ và chính sách cho ngành giáo dục.

Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp Bộ GD-ĐT nghiên cứu việc phân cấp giao tổng biên chế cho địa phương tự chủ tuyển dụng và sử dụng dựa trên định mức thực tế học sinh/lớp; đồng thời rà soát thực trạng đội ngũ công chức quản lý nhà nước về giáo dục cấp xã và đề xuất phương án xử lý (trong quý III/2026).

Bộ Tài chính ban hành cơ chế, chính sách, hướng dẫn việc chuyển đổi công năng các tòa nhà công vụ, trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế; không để lãng phí, xuống cấp các công trình sau sắp xếp trong khi vẫn thiếu nơi học tập, vui chơi, khám chữa bệnh.

Kết luận cũng giao Bộ GD-ĐT phối hợp cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền về Đề án cải cách chính sách tiền lương, sớm xếp lương nhà giáo ở mức cao nhất trong thang bậc lương sự nghiệp. Đồng thời, có cơ chế đặc thù thu hút chuyên gia giỏi, nhà khoa học đầu ngành tham gia giảng dạy, nghiên cứu; xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố, đô thị luân chuyển về dạy tại vùng nông thôn, khó khăn.

Bộ GD-ĐT chủ trì, phối hợp các địa phương giải quyết tình trạng bạo lực học đường, lấy phòng ngừa làm chính, kết hợp giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ học sinh, sinh viên, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm. Đồng thời, chấn chỉnh tiêu cực trong dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích; công khai các khoản thu, chi trong nhà trường; không lạm dụng xã hội hóa giáo dục làm tăng gánh nặng phụ huynh; xử lý nghiêm tình trạng ép học, gợi ý học, gây áp lực với học sinh và phụ huynh; nâng cao chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh, điều chỉnh chương trình phù hợp và cải thiện động lực giáo viên.

Tập trung đổi mới giáo dục đại học

Về định hướng phát triển giáo dục và đào tạo thời gian tới, kết luận nêu rõ cần quán triệt quan điểm đổi mới giáo dục đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục".

Bộ GD-ĐT giữ vai trò chủ đạo, quản lý thống nhất về chuyên môn, tiêu chuẩn, chất lượng, đội ngũ và định hướng phát triển hệ thống. Bộ có trách nhiệm rà soát các quy định, định mức lạc hậu, cắt giảm thủ tục hành chính, báo cáo hình thức để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và học sinh. Song song đó xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu giáo dục "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Dữ liệu phải giúp nhận diện sớm tình trạng thiếu giáo viên, thiếu phòng học, trường quá tải, học sinh có nguy cơ bỏ học và những bất hợp lý về chi phí học tập, sử dụng ngân sách.

Kết luận cũng nêu rõ giáo dục nghề nghiệp phải được đặt đúng vị trí là trụ cột phát triển nhân lực quốc gia; học nghề không phải là lựa chọn thứ hai mà là con đường thiết thực để có việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển lâu dài. Bên cạnh đó, cần tập trung đổi mới giáo dục đại học, xây dựng đại học tinh hoa và trung tâm đào tạo xuất sắc; đi trước trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ chiến lược.

Về tự chủ đại học, kết luận nêu rõ phải bao gồm tự chủ tài chính, học phí, học thuật, tổ chức, nhân sự, hợp tác và nghiên cứu, đi đôi với trách nhiệm giải trình, kiểm định chất lượng và công khai kết quả. Lựa chọn một số cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, trung tâm, phòng thí nghiệm trọng điểm trên cơ sở cạnh tranh về kết quả và hiệu quả. Đại học phải gắn chặt với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhu cầu địa phương; đồng thời đầu tư thích đáng cho khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn để phát triển công nghệ gắn với con người, văn hóa, thể chế và giá trị.