Dự báo mới về tăng trưởng kinh tế toàn cầu

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres lo ngại về sự kết hợp của các căng thẳng liên quan đến kinh tế, địa chính trị và công nghệ

Liên hợp quốc (LHQ) vừa dự báo kinh tế toàn cầu sẽ tăng trưởng 2,7% trong năm nay, thấp hơn một chút so với con số ước tính của năm ngoái là 2,8%. Nguyên nhân được đưa ra là tác động từ việc Mỹ tăng thuế quan, những bất ổn về kinh tế và căng thẳng địa chính trị.

Theo AP, các chuyên gia kinh tế của LHQ dự báo mức tăng trưởng của kinh tế thế giới sẽ tăng lên 2,9% vào năm 2027. Tuy nhiên, con số này vẫn thấp hơn so với mức trung bình 3,2% của giai đoạn 2010-2019. Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres nhận định sự kết hợp của các căng thẳng về kinh tế, địa chính trị và công nghệ đang định hình lại cục diện toàn cầu, tạo ra những bất ổn kinh tế mới và làm gia tăng các tổn thương xã hội.

Theo báo cáo "Tình hình và triển vọng kinh tế thế giới" của LHQ, tăng trưởng tại châu Âu, Nhật Bản và Mỹ được dự báo sẽ duy trì ở mức ổn định chung. Tại Mỹ, tăng trưởng giảm từ 2,8% năm 2024 xuống mức ước tính 1,9% trong năm 2025 khi chi tiêu tiêu dùng mạnh mẽ và các khoản đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ bù đắp được phần nào sự suy yếu trong xây dựng nhà ở và xây dựng thương mại. LHQ dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm nay chỉ tăng lên mức 2% và dự kiến đạt 2,2% vào năm 2027.

Dự báo mới về tăng trưởng kinh tế toàn cầu - Ảnh 1.

Khách hàng mua rau củ tại một siêu thị ở Thạch Gia Trang, tỉnh Hà Bắc - Trung Quốc. Ảnh: AP

Trong khi đó, kinh tế Nhật Bản được dự báo tăng trưởng 0,9% trong năm nay và 1% vào năm 2027, thấp hơn mức ước tính 1,2% của năm 2025. Các chuyên gia cho rằng tiêu dùng tư nhân dự kiến phục hồi dần, trong khi xuất khẩu, đặc biệt là ô tô, nhiều khả năng vẫn bị kìm hãm do thuế quan cao hơn từ phía Mỹ và sự bất định về chính sách. 

Báo cáo cũng cho biết tăng trưởng kinh tế của Liên minh châu Âu (EU) dự kiến giảm từ 1,5% năm 2025 xuống còn 1,4% năm 2026 do thuế quan Mỹ tăng cao và bất ổn địa chính trị kéo dài làm giảm xuất khẩu. Tuy nhiên, con số này được dự báo tăng lên 1,6% vào năm 2027.

Cũng theo dự báo, một số nền kinh tế đang phát triển, như Ấn Độ, Indonesia… dự kiến vẫn duy trì mức tăng trưởng vững chắc. Triển vọng của nhiều quốc gia thu nhập thấp và dễ bị tổn thương kém khả quan hơn. Dù vậy, tăng trưởng kinh tế của các nước kém phát triển nhất thế giới sẽ tăng từ mức ước tính 3,9% năm 2025 lên 4,6% năm 2026 và 5% năm 2027. Tại Đông Á, theo LHQ, tăng trưởng kinh tế năm nay dự kiến đạt 4,4%, giảm so với mức 4,9% của năm ngoái. Riêng kinh tế Trung Quốc được dự báo tăng trưởng 4,6% năm 2026 và 4,5% năm 2027, thấp hơn so với mức ước tính 4,9% của năm 2025.

Tại châu Phi, tăng trưởng kinh tế được dự báo ở mức khiêm tốn, từ mức ước tính 3,9% năm 2025 lên 4% năm 2026 và 4,1% năm 2027. Tuy nhiên, báo cáo cảnh báo rằng nợ công cao và các cú sốc liên quan đến khí hậu đang đặt ra những rủi ro đáng kể cho châu lục này. Còn tại khu vực Mỹ Latinh và Caribe, dù triển vọng nhìn chung vẫn có sức chống chịu, tăng trưởng dự kiến giảm nhẹ từ mức ước tính 2,4% năm 2025 xuống 2,3% năm 2026, trước khi nhích lên 2,5% vào năm 2027. 

Rủi ro mới

Theo báo cáo vừa được Tập đoàn Tài chính Mỹ S&P Global công bố hôm 8-1, thế giới đang trên đà đối mặt với tình trạng thiếu hụt đồng, một rủi ro mang tính "hệ thống" đối với tăng trưởng kinh tế toàn cầu do nhu cầu phục vụ quá trình chuyển đổi năng lượng và sự bùng nổ của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) đối với kim loại màu đỏ này. Giá đồng đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục, vượt quá 13.000 USD/tấn tại thị trường London - Anh, do hàng loạt mỏ ngừng hoạt động và việc tích trữ kim loại này tại Mỹ để chuẩn bị cho cuộc chiến thuế quan tiềm tàng.

Báo cáo dự báo nhu cầu đồng sẽ tăng 50% so với mức hiện tại, chạm mốc 42 triệu tấn vào năm 2040. Mặc dù các nguồn cầu truyền thống như xây dựng, thiết bị gia dụng, vận tải và sản xuất điện vẫn chiếm phần lớn nhưng phần tăng trưởng lớn nhất đến từ các ứng dụng chuyển đổi năng lượng, bao gồm xe điện và pin.

Các nguồn cầu mới ngày càng tăng quy mô. Lượng tiêu thụ đồng liên quan đến các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng AI dự kiến tăng mạnh khi công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu tăng gần gấp 4 lần vào năm 2040. Tổng nhu cầu đồng của các lĩnh vực AI, trung tâm dữ liệu và chi tiêu quốc phòng toàn cầu có thể tăng gấp 3 lần vào năm 2040, tương đương 4 triệu tấn. Một nguồn cầu tiềm năng khác là robot hình người. Nếu có 1 tỉ robot hình người hoạt động vào năm 2040 thì ngành này sẽ cần đến 1,6 triệu tấn đồng mỗi năm, tương đương 6% lượng tiêu thụ hiện tại.

Trong khi đó, sản lượng đồng toàn cầu dự kiến đạt đỉnh tại mốc 33 triệu tấn vào năm 2030 do chất lượng quặng tại các mỏ đang suy giảm và các dự án mới gặp khó khăn trong việc xin giấy phép, huy động vốn cũng như khai thác. Chênh lệch cung cầu này sẽ tạo ra một khoảng thiếu hụt lên đến 10 triệu tấn, ngay cả sau khi tính đến sự gia tăng mạnh mẽ của đồng tái chế - có khả năng tăng hơn gấp đôi lên 10 triệu tấn trong cùng giai đoạn từ nay đến năm 2040.

Anh Thư